Portal Orzeczeń Sądu Apelacyjnego w Poznaniu

Formularz UK 2

Sygnatura akt

IIAKa 59/24

Załącznik dołącza się w każdym przypadku. Podać liczbę załączników:

1

1.  CZĘŚĆ WSTĘPNA

0.11.1. Oznaczenie wyroku sądu pierwszej instancji

Wyrok Sądu Okręgowego w P. III Wydział Karny z (...) w sprawie o sygn. akt (...)

0.11.2. Podmiot wnoszący apelację

☐ oskarżyciel publiczny albo prokurator w sprawie o wydanie wyroku łącznego

☐ oskarżyciel posiłkowy

☐ oskarżyciel prywatny

☐ obrońca

☐ oskarżony albo skazany w sprawie o wydanie wyroku łącznego

☒ inny

0.11.3. Granice zaskarżenia

0.11.3.1. Kierunek i zakres zaskarżenia

☒ na korzyść

☐ na niekorzyść

☐ w całości

☒ w części

☐

co do winy

☐

co do kary

☒

co do środka karnego lub innego rozstrzygnięcia albo ustalenia

0.11.3.2. Podniesione zarzuty

Zaznaczyć zarzuty wskazane przez strony w apelacji

☐

art. 438 pkt 1 k.p.k. – obraza przepisów prawa materialnego w zakresie kwalifikacji prawnej czynu przypisanego oskarżonemu

☒

art. 438 pkt 1a k.p.k. – obraza przepisów prawa materialnego w innym wypadku niż wskazany
w art. 438 pkt 1 k.p.k., chyba że pomimo błędnej podstawy prawnej orzeczenie odpowiada prawu

☒

art. 438 pkt 2 k.p.k. – obraza przepisów postępowania, jeżeli mogła ona mieć wpływ na treść orzeczenia

☒

art. 438 pkt 3 k.p.k. – błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia,
jeżeli mógł on mieć wpływ na treść tego orzeczenia

☐

art. 438 pkt 4 k.p.k. – rażąca niewspółmierność kary, środka karnego, nawiązki lub niesłusznego zastosowania albo niezastosowania środka zabezpieczającego, przepadku lub innego środka

☐

art. 439 k.p.k.

☐

brak zarzutów

0.11.4. Wnioski

☐

uchylenie

☒

zmiana

2.  Ustalenie faktów w związku z dowodami przeprowadzonymi przez sąd odwoławczy

0.12.1. Ustalenie faktów

0.12.1.1. Fakty uznane za udowodnione

Lp.

Oskarżony

Fakt oraz czyn, do którego fakt się odnosi

Dowód

Numer karty

0.12.1.2. Fakty uznane za nieudowodnione

Lp.

Oskarżony

Fakt oraz czyn, do którego fakt się odnosi

Dowód

Numer karty

0.12.2. Ocena dowodów

0.12.2.1. Dowody będące podstawą ustalenia faktów

Lp. faktu z pkt 2.1.1

Dowód

Zwięźle o powodach uznania dowodu

0.12.2.2. Dowody nieuwzględnione przy ustaleniu faktów
(dowody, które sąd uznał za niewiarygodne oraz niemające znaczenia dla ustalenia faktów)

Lp. faktu z pkt 2.1.1 albo 2.1.2

Dowód

Zwięźle o powodach nieuwzględnienia dowodu

.  STANOWISKO SĄDU ODWOŁAWCZEGO WOBEC ZGŁOSZONYCH ZARZUTÓW i wniosków

Lp.

Zarzut

Pełnomocnik wnioskodawcy zarzucił:

1)  na podstawie art. 438 pkt 2 k.p.k. pełnomocnik zarzucił naruszenie:

a)  art. 7 k.p.k. w zw. z art. 558 k.p.k. w zw. z art. 8 ust. 3 ustawy z dnia 23 lutego 1991 r. o uznaniu za nieważne orzeczeń wydanych wobec osób represjonowanych za działalność na rzecz niepodległego bytu P. poprzez niepełną, a także sprzeczną z zasadami logiki, prawidłowego rozumowania oraz doświadczenia życiowego ocenę zeznań wnioskodawcy, skutkującą błędnym uznaniem, że:

- wnioskodawca z tytułu zatrudnienia w okresie od (...) r. w Zarządzie Regionu (...) W. w P. na stanowisku Kierownika D. (...) otrzymał wynagrodzenie za pracę, podczas gdy wnioskodawca konsekwentnie podtrzymywał, że wynagrodzenia nie uzyskał, a na listach płac (k. 201-211) w rubryce 28 zatytułowanej pokwitowanie, brak jest podpisów wnioskodawcy, kwitujących odbiór wynagrodzenia,

- wnioskodawca po zwolnieniu z internowania otrzymywał wynagrodzenie za pracę z tytułu zatrudnienia w Zarządzie Regionu (...) W. w P. na stanowisku Kierownika D. (...) do dnia (...) r„ podczas gdy powszechnie wiadomo, że związek (...) w okresie od dnia (...) r. był zawieszony,

b)  art. 7 k.p.k. w zw. z art. 558 k.p.k. w zw. z art. 8 ust. 3 ustawy z dnia 23 lutego 1991 r. o uznaniu za nieważne orzeczeń wydanych wobec osób represjonowanych za działalność na rzecz niepodległego bytu P. poprzez niepełną, a także sprzeczną z zasadami logiki, prawidłowego rozumowania oraz doświadczenia życiowego ocenę zeznań świadka J. L., skutkującą błędnym uznaniem, że wnioskodawca z tytułu zatrudnienia w okresie od (...) r. w Zarządzie Regionu (...) W. w P. na stanowisku Kierownika D. (...) otrzymał wynagrodzenie za pracę, podczas gdy świadek nie potwierdził wypłaty wynagrodzenia, lecz wyłącznie ekonomiczne wyksięgowanie, a nadto świadek potwierdził, że na listach płac (k. 201-211) w rubryce 28 zatytułowanej pokwitowanie, brak jest podpisów wnioskodawcy, kwitujących odbiór wynagrodzenia,

c)  art. 7 k.p.k. w zw. z art. 558 k.p.k. w zw. z art. 8 ust. 3 ustawy z dnia 23 lutego 1991 r. o uznaniu za nieważne orzeczeń wydanych wobec osób represjonowanych za działalność na rzecz niepodległego bytu P. poprzez nieprawidłową ocenę list płac (k. 201-211), skutkującą błędnym uznaniem, że na dokumentach tych znajdują się podpisy wnioskodawcy, kwitujące odbiór wynagrodzenia z tytułu zatrudnienia w okresie internowania, podczas gdy zawarte w rubryce 27 nakreślenia zostały dokonane przez osobę wypełniającą listy płac i nie stanowią one podpisów, a w rubryce 28 zatytułowanej pokwitowanie brak jest jakichkolwiek podpisów,

d)  art. 7 k.p.k. w zw. z art. 558 k.p.k. w zw. z art. 8 ust. 3 ustawy z dnia 23 lutego 1991 r. o uznaniu za nieważne orzeczeń wydanych wobec osób represjonowanych za działalność na rzecz niepodległego bytu P. poprzez błędną ocenę świadectwa pracy z dnia (...) skutkującą błędnym uznaniem, że dokument ten potwierdza zatrudnienie wnioskodawcy w Zarządzie Regionu (...) W. w P. na stanowisku Kierownika D. (...) do dnia (...) r„ podczas gdy dokument ten został wystawiony 2 miesiące przed rzekomą datą końca zatrudnienia, a nadto powszechnie wiadomo, że związek w okresie od dnia (...) był zawieszony,

e)  art. 167 k.p.k. w zw. z art. 558 k.p.k. w zw. z art. 8 ust. 3 ustawy z dnia 23 lutego 1991r. o uznaniu za nieważne orzeczeń wydanych wobec osób represjonowanych za działalność na rzecz niepodległego bytu P. poprzez zaniechanie przez Sąd z urzędu uzyskania od (...) Region W. oryginału list płac (k. 201-211) w celu przeprowadzenia dowodu z opinii biegłego grafologa, w sytuacji uznania, że na listach tych znajdują się podpisy wnioskodawcy;

2)  na podstawie art. 438 pkt 3 k.p.k. pełnomocnik zarzucił błąd w ustaleniach faktycznych, poprzez nieustalenie, że:

a) łączna wysokość należnego wnioskodawcy miesięcznego wynagrodzenia z tytułu zatrudnienia w Zarządzie Regionu (...) W. w P. na stanowisku Kierownika D. (...) wynosiła w okresie internowania 10.475 zł, podczas gdy okoliczność ta wynika z treści świadectwa pracy z dnia (...)

b) wynagrodzenie wnioskodawcy należne z tytułu zatrudnienia w Zarządzie Regionu (...) W. w P. na stanowisku Kierownika D. (...) w związku z inflacją ulegałoby waloryzacji, co wynika z zeznań J. G.,

c) wnioskodawca po zwolnieniu z internowania w związku z internowaniem nie mógł znaleźć pracy przez okres półtora roku, podczas gdy okoliczność ta wynika z zeznań wnioskodawcy, którym Sąd Okręgowy dał wiarę;

3)  na podstawie art. 438 pkt 1a k.p.k. pełnomocnik zarzucił naruszenie:

a)  art. 8 ust. 1 ustawy z dnia 23 lutego 1991 r. o uznaniu za nieważne orzeczeń wydanych wobec osób represjonowanych za działalność na rzecz niepodległego bytu P. poprzez błędną wykładnię, sprowadzającą się do stosowania przepisu wyłącznie w sytuacji pozbawienie wolności wskutek prowadzenia działalności niepodległościowej, podczas gdy prawidłowa wykładnia wskazuje na odpowiedzialność za każdy skutek wydania i wykonania decyzji o internowaniu, nie tylko skutek w postaci faktycznego pozbawienia wolności,

b)  art. 363 § 2 k.c. w zw. z art. 8 ust. 1 ustawy z dnia 23 lutego 1991 r. o uznaniu za nieważne orzeczeń wydanych wobec osób represjonowanych za działalność na rzecz niepodległego bytu Państwa polskiego, poprzez jego niezastosowanie i błędne uznanie, że wnioskodawca musi uzasadnić, że podstawą obliczeń wynagrodzenia, winna być kwota przeciętnego wynagrodzenia, podczas gdy taki sposób ustalania wysokości odszkodowania, wynika wprost ze wskazanej normy,

c)  art. 1 ust. 1 dekretu z dnia 12 grudnia 1981 r. o stanie wojennym w zw. z § 1 zarządzenia nr 51 Prezesa Rady Ministrów z dnia 13 grudnia 1981 r. w sprawie zawieszenia działalności związków zawodowych i niektórych organizacji społecznych na czas obowiązywania stanu wojennego w zw. z § 1 uchwały Rady Państwa z dnia 20 lipca 1983 r. w sprawie zniesienia stanu wojennego poprzez ich niezastosowanie, skutkujące zaniechaniem ustalenia, że w okresie od dnia (...) r. działalność Zarządu Regionu (...) W. w P. była zawieszona.

☐ zasadny

☐ częściowo zasadny

☐ niezasadny

☐ zasadny

☐ częściowo zasadny

☐ niezasadny

☐ zasadny

☒ częściowo zasadny

☐ niezasadny

☐ zasadny

☒ częściowo zasadny

☐ niezasadny

☐ zasadny

☒ częściowo zasadny

☐ niezasadny

☐ zasadny

☒ częściowo zasadny

☐ niezasadny

☐ zasadny

☐ częściowo zasadny

☐ niezasadny

☐ zasadny

☐ częściowo zasadny

☐ niezasadny

☐ zasadny

☐ częściowo zasadny

☐ niezasadny

☐ zasadny

☐ częściowo zasadny

☒ niezasadny

☐ zasadny

☐ częściowo zasadny

☐ niezasadny

☐ zasadny

☐ częściowo zasadny

☐ niezasadny

Zwięźle o powodach uznania zarzutu za zasadny, częściowo zasadny albo niezasadny

Tytułem wstępu Sąd apelacyjny pragnie wskazać, że w realiach niniejszej sprawy dostrzegał potrzebę konieczności zapewnienia realizacji prawa do sądu, o jakim mowa w art. 45 ust. 1 Konstytucji RP i art. 6 EKPC, także w kontekście formowania składu sądu i bezwzględnej przyczyny odwoławczej określonej w art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k. Znany jest bowiem Sądowi Apelacyjnemu w P. wyrok Sądu Najwyższego z (...) w sprawie (...) którym uchylono zaskarżony wyrok Sądu Apelacyjnego w P. w sprawie (...) i zmieniony nim wyrok Sądu Okręgowego w P. w sprawie (...) i przekazano sprawę do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji. Podstawą tego rozstrzygnięcia było stwierdzenie przez Sąd Najwyższy bezwzględnej przyczyny odwoławczej z art.439§1pkt2k.p.k. Nienależyta obsada Sądu wynikała w ocenie Sadu Najwyższego z udziału sędziego M. w rozpoznaniu sprawy przez Sąd Okręgowy w P., będący Sądem I instancji w sprawie. Z uwagi na powołanie sędziego na urząd na wniosek KRS ukształtowanej w trybie określonym przepisami ustawy z 8.12.17r. o zmianie ustawy o KRS oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2028r., Poz.3), Sąd Najwyższy stwierdził wadliwość procesu powołania sędziego M., która prowadziła, w tych konkretnych okolicznościach dotyczących sędziego, do naruszenia standardu niezawisłości i bezstronności w rozumieniu art.45ust. 1 Konstytucji RP, art.47 Karty Praw Podstawowych UE oraz art.6 usta.1 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności.

W niniejszej sprawie w składzie Sądu Okręgowego w P. orzekał również sędzia (...) Sąd apelacyjny, kierując się jednak treścią uzasadnienia postanowienia Sądu Najwyższego z (...) w sprawie (...) z którego wynika, że nawet w wypadku udziału w składzie sądu powszechnego lub wojskowego osoby, co do której w odbiorze zewnętrznym istnieją obiektywnie uzasadnione instytucjonalne i ustrojowe zastrzeżenia co do jej bezstronności i niezawisłości, w sytuacji jednoznacznej deklaracji stron postępowania, że one same nie zgłaszają w tym względzie zastrzeżeń, uchylone zostaje ryzyko wniesienia skutecznej skargi do Europejskiego Trybunału Praw Człowieka opartej o zarzut naruszenia art.6 ust.1 EKPC, tj. naruszenia prawa strony do rzetelnego procesu, odebrał od stron postępowania na rozprawie apelacyjnej w dniu (...) oświadczenia w przedmiocie ewentualnych zastrzeżeń co do składu Sądu Okręgowego w P. rozpoznającego niniejszą sprawę w I instancji. Strony te nie wniosły żadnych takich zastrzeżeń co do należytej obsady Sądu I instancji Taka okoliczność (brak zastrzeżeń stron postępowania, po zwróceniu im przez sąd uwagi na członków składu orzekającego w kontekście możliwości stwierdzenia nienależytej obsady tego Sądu), jak wskazano w uzasadnieniu postanowienia Sądu Najwyższego z (...) w sprawie (...), będzie też bez wątpienia podlegała ocenie i nie pozostanie bez wpływu na ewentualne decyzje Sądu Najwyższego, nawet w wypadku wniesienia kasacji opartej o zarzut wystąpienia w toku postępowania odwoławczego uchybienia z art.439§1pkt2 k.p.k.

Mając powyższe na uwadze, wobec stanowiska stron, Sąd apelacyjny nie uznał za konieczne uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania z uwagi na bezwzględną przyczynę odwoławczą o której mowa w art.439§1pkt2k.p.k.

Niezależnie od powyższego w niniejszej sprawie zaszła konieczność częściowego uchylenia zaskrzonego wyroku w punkcie 2 w części oddalającej żądanie wniosku o odszkodowanie i w tym zakresie przekazania sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi Okręgowemu w P., a to z uwagi na konieczność przeprowadzenia w tym zakresie na nowo przewodu sądowego w całości.

W niniejszej sprawie bezspornym było, że zdarzenie sprawcze w postaci internowania wnioskodawcy w okresie od (...) czyli w okresie 9 miesięcy i 7 dni, chociaż w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku Sąd I instancji błędnie wskazywał, że trwało ono 10 miesięcy i 7 dni, miało miejsce. Skarb Państwa ponosi tu więc odpowiedzialność na zasadzie ryzyka. Sąd I instancji prawidłowo uznał roszczenie o zadośćuczynienie co do zasady. Nie ma więc potrzeby rozważań tych powielać. Spór dotyczy tylko wysokości zasądzonego przez Sąd I instancji na rzecz wnioskodawczyni zadośćuczynienia i braku zasądzenia odszkodowania.

Zgodnie z zasadą rozkładu ciężaru dowodu osoba domagająca się odszkodowania (zadośćuczynienia) powinna wykazać wszystkie przesłanki odpowiedzialności odszkodowawczej a mianowicie: zdarzenie sprawcze (bezsporne w niniejszej sprawie), szkodę co do zasady i wysokości oraz adekwatny związek przyczynowy pomiędzy zdarzeniem a szkodą.

W ocenie Sądu apelacyjnego jeżeli chodzi o zadośćuczynienie, wbrew zarzutom skarżącego, Sąd I instancji poczynił prawidłowe ustalenia faktyczne w oparciu o właściwie dokonaną ocenę dowodów, nie naruszając przy tym przepisu art.7k.p.k. w zw. z art. 558 k.p.k. w zw. z art. 8 ust. 3 ustawy z dnia 23 lutego 1991 r. o uznaniu za nieważne orzeczeń wydanych wobec osób represjonowanych za działalność na rzecz niepodległego bytu P. ani przepisu art. 8 ust. 1 ustawy z dnia 23 lutego 1991 r. o uznaniu za nieważne orzeczeń wydanych wobec osób represjonowanych za działalność na rzecz niepodległego bytu P.. Sąd I instancji przedstawił prawidłowe kryteria jakimi należy się kierować przy ustalaniu wysokości zadośćuczynienia należnego z tytułu wykonania wobec wnioskodawcy decyzji o internowaniu. Apelujący zdaje się tych kryteriów nie kwestionować. Istota sporu na etapie postepowania apelacyjnego sprowadza się do tego, że zdaniem skarżącego w ramach tych kryteriów nie uwzględniono w należytym zakresie okoliczności bezpośrednio dotyczących wnioskodawcy. Mając świadomość, że chodzi tu o kwestię całkowicie ocenną Sąd odwoławczy nie podzielił stanowiska wyrażonego w apelacji. Apelujący nie sprecyzował w treści zarzutów stawianych w apelacji na czym konkretnie miałoby polegać naruszanie wskazanych przepisów w kwestii dotyczącej wysokości zasadzonego zadośćuczynienia. Dopiero w uzasadnieniu apelacji skarżący wskazał, że zadośćuczynienie winno być podwyższone o kwotę 50.000zł z uwagi na niemożność znalezienia przez wnioskodawcę zatrudnienia przez okres półtora roku po zwolnieniu z internowania, przez co wnioskodawca czuł się wyrzutkiem społeczeństwa, zajmował się pracami uwłaczającymi jego wykształceniu, brak zatrudnienia odbił się psychicznie na wnioskodawcy. Internowanie skutkowało więc w ocenie skarżącego dalszą krzywdą w postaci dodatkowych cierpień i ujemnych przeżyć psychicznych związanych z niemożnością kontunuowania pracy w wyuczonym zawodzie. Jednocześnie należy zauważyć, że skarżący zakwestionował też brak przyznania wnioskodawcy odszkodowania za wskazany okres pozostawania bez pracy po internowaniu. W braku zatrudnienia w tym okresie skarżący upatrywał też jednocześnie szkody materialnej i żądał jej naprawienia o czym będzie mowa niżej.

Wbrew zarzutom skarżącego w ocenie Sądu apelacyjnego Sąd I instancji uwzględnił wszystkie okoliczności związane z krzywdą niematerialną i psychicznymi przeżyciami związanymi z wykonaniem wobec wnioskodawcy decyzji o internowaniu. W ocenie Sądu apelacyjnego wszystkie te okoliczności znajdują odzwierciedlenie w kwocie przyznanego zadośćuczynienia, przy uwzględnieniu czasu trwania internowania.

Wbrew zarzutom skarżącego Sąd I instancji ustalił też i wziął pod uwagę fakt, że po odzyskaniu wolości wnioskodawca był naznaczony poprzez swoją przynależność do organizacji antykomunistycznych przed internowaniem przez aparat państwowy, co skutkowało utrudnianiem, a w końcu uniemożliwieniem wykonywania pracy w wyuczonym zawodzie (str.23 uzasadnienia) i okoliczności te uwzględnił przy miarkowaniu kwoty należnego zadośćuczynienia. Chociaż w ocenie Sądu apelacyjnego można mieć wątpliwość co do istnienia adekwatnego związku przyczynowego pomiędzy internowaniem wnioskodawcy a ewentualną krzywdą w postaci niemożnością znalezienia przez niego zatrudnienia po zwolnieniu z internowania. Należy bowiem jeszcze raz wskazać za Sądem I instancji wyrażonym prawidłowo w innym miejscu uzasadnienia zaskarżonego wyroku (strona 21 uzasadnienia), że przesłanką zasądzenia odszkodowania czy zadośćuczynienia na podstawie przepisów ustawy lutowej jest tylko pozbawienie wnioskodawcy wolności z powodu działalności na rzecz niepodległego bytu P., w tym również związane z jego internowaniem. Wnioskodawca prowadził działalność niepodległościową na rzecz niepodległego bytu P. przez co podjęto decyzję o jego internowaniu, niemniej żaden przepis ustawy lutowej nie przewiduje możliwości zasądzenia odszkodowania i zadośćuczynienia wyłącznie z tego tytułu. Między innymi więc to, że wnioskodawca z powodu swojej działalności musiał się ukrywać, nie stanowi ekwiwalentu izolacji więziennej jako podstawa roszczenia. Podobnie w ocenie Sądu apelacyjnego również represje jakie spotykały wnioskodawcę już po zwolnieniu z internowania, a które były związane raczej z prowadzeniem przez wnioskodawcę działalności niepodległościowej, a nie z samym faktem internowania, nie mogą być podstawą do zasądzenia dodatkowego zadośćuczynienia z uwagi na brak adekwatnego związku przyczynowego pomiędzy internowaniem, a niemożnością wykonywania pracy w wyuczonym zawodzie. Ustawa lutowa nie daje podstaw do rekompensaty za działalność opozycyjną i niepodległościową lecz jedynie za bezprawne pozbawienie wolności.

Wprawdzie też, Sąd I instancji ustalił jednoczenie, że wnioskodawca po internowaniu nie stracił zatrudnienia, jednak ustalenie to, w ocenie Sądu apelacyjnego, a zwłaszcza ustalenie, że w okresie internowania wnioskodawca otrzymywał wynagrodzenie z tytułu zatrudnienia, jawi się jako dowolne, co stało się powodem uchylenia przez Sąd apelacyjny wyroku Sądu I instancji w zakresie oddalenia wniosku o odszkodowanie i przekazania w tym zakresie sprawy do ponownego rozpoznania przez Sąd I instancji, o czym będzie mowa niżej.

Zasądzona kwota natomiast zadośćuczynienia nie jest w ocenie Sądu odwoławczego zaniżona, a jest adekwatna do rozmiaru doznanej przez wnioskodawcę krzywdy. Uwzględnia w sposób należyty również czas bezprawnego pozbawienia wolności. Kwestionowane zadośćuczynienie mieści się w granicach sędziowskiego uznania i oceniane obiektywne, na ile jest to możliwe, nie może być uznane za niesprawiedliwe. Stanowi wystarczającą rekompensatę doznanej krzywdy.

Zgodnie z treścią art.445§1k.c. zadośćuczynienie winno być „odpowiednie”. Z istoty tego unormowania i natury krzywdy, suma przyznana tytułem zadośćuczynienia musi, siłą rzeczy być przybliżonym ekwiwalentem doznanych cierpień psychicznych i fizycznych.

Pojęcie „sumy odpowiedniej” użyte w art.445§1k.c. w istocie ma charakter niedookreślony, niemniej jednak w judykaturze wskazano kryteria, którymi należy się kierować przy ustalaniu wysokości zadośćuczynienia. Zadośćuczynienie ma mieć przede wszystkim charakter kompensacyjny, wobec czego jego wysokość nie może stanowić zapłaty symbolicznej, lecz musi przedstawiać jakąś ekonomicznie odczuwalną wartość. Jednocześnie wysokość ta nie może być nadmierną w stosunku do doznanej krzywdy, ale musi być „odpowiednia” w tym znaczeniu, że powinna być – przy uwzględnieniu krzywdy poszkodowanego – utrzymana w rozsądnych granicach, odpowiadających aktualnym warunkom i przeciętnej stopie życiowej społeczeństwa (por. wyrok SN z 22.04.85r. (...) 94/85 [LEX nr 8713]).

Pozbawienie wolności dla każdego człowieka jest bardzo ciężką dolegliwością. Trudno jest zmierzyć czy rozważyć rozmiar tej dolegliwości. Nie istnieją żadne wymierne wskaźniki tej krzywdy. Niewątpliwie brak jest obiektywnego przelicznika doznanej przez niesłusznie pozbawionego wolności krzywdy na kwotę wyrażoną w pieniądzach, co może powodować zawsze rozbieżność ocen w kwestii słusznego jej ustalenia. Niemniej jednak zasądzona przez Sąd I instancji na rzecz wnioskodawcy kwota tytułem zadośćuczynienia jawi się właśnie jako odpowiednia.

W tym stanie rzeczy w ocenie Sądu odwoławczego zasądzenie na rzecz wnioskodawcy dalszej wnioskowanej kwoty 50.000zł z tytułu zadośćuczynienia byłoby nadmiernym, nieuzasadnionym wzbogaceniem się wnioskodawcy.

Jeżeli chodzi o odszkodowanie, to zgodnie z art.361§1i2k.c. zobowiązany do odszkodowania ponosi tylko normalne następstwa działania lub zaniechania z którego szkoda wynikła.

W ocenie Sądu apelacyjnego ocena zasadności podnoszonych w apelacji wszystkich zarzutów dotyczacych braku zasądzenia na rzecz wnioskodawcy odszkodowania z tytułu braku otrzymywania wynagrodzenia za okres nie tylko internowania ale także pozostawania bez pracy po zwolnieniu z internowania jawi się w okolicznościach niniejszej sprawy przedwczesne.

Ustalenie bowiem Sądu I instancji jakoby już w samym tylko okresie internowania wnioskodawca otrzymywał wynagrodzenie za pracę jawi się jako dalece dowolne. W tym zakresie należy więc uznać zasadność podniesionych przez skarżącego zarzutów. Mimo iż istnienie związku przyczynowego pomiędzy faktem internowania wnioskodawcy, a brakiem ewentualnego zatrudnienia po wyjściu wnioskodawcy z internowania czy brakiem możliwości podjęcia przez niego pracy w wyuczonym zawodzie wymaga dalszego dowodzenia.

Należy wskazać, że z zeznań świadka J. L. (k.238v) wynika tylko, że wiedzę na temat wypłat środków na rzecz wnioskodawcy czerpał z przedłożonych dokumentów, przy czym dokumentacja ta jest niepełna, wynika z niej, że wnioskodawca świadczenie otrzymywał, ale nie wie jak było w rzeczywistości. Dlatego zeznania świadka nie mogły być podstawą kategorycznego ustalenia i dowodem na to, że wnioskodawca otrzymał wynagrodzenie za pracę za okres internowania. Dowodem takim, na tym etapie postępowania, wobec kwestionowania przez skarżącego autentyczności podpisów wnioskodawcy J. G. na przedmiotowych listach płac, nie mogły być też przedmiotowe listy plac, jak to przyjął Sąd I instancji.

Sąd I instancji dysponując jedynie kopiami list płac oddalił wniosek dowodowy pełnomocnika wnioskodawcy o przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego z zakresu badania pisma na okoliczność autorstwa podpisów nazwiskiem J. G. na przedmiotowych listach płac, celem potwierdzenia bądź wykluczenia własnoręczności podpisów wnioskodawcy, w sytuacji gdy własnoręczność tych podpisów była przez wnioskodawcę kwestionowana, jako powód wskazując brak możliwości stwierdzenia tego na podstawie kopii dokumentów. Jak wynika natomiast z wniosku dowodowego złożonego przez pełnomocnika wnioskodawcy na etapie postępowania apelacyjnego, istnieją i są możliwe do uzyskania oryginały przedmiotowych list płac, czego zweryfikowania Sąd I instancji zaniechał. Oryginały te za (...)znajdują się, jak wskazał pełnomocnik, w aktach sprawy Sądu Okręgowego w P. o sygn. (...). Nie jest także wykluczone, że oryginały list, których kopie załączono do akt niniejszego postepowania na k. 201-211 również znajdują się w Zarządzie Regionu W. (...) w P. od którego uzyskano kopie tych dokumentów .

Dlatego w ocenie Sądu odwoławczego celowe okazały się zarzuty skarżącego dotyczące poczynienia przez Sąd I instancji błędnych ustaleń faktycznych noszących postać zarówno błędów braku, wobec nie przeprowadzenia dowodu z opinii biegłego z zakresu badania pisma na okoliczność autentyczności podpisów J. G. na przedmiotowych listach płac, na podstawie których Sąd I instancji ustalił, że w okresie internowania wnioskodawca otrzymywał wynagrodzenie za prace, co pokwitował własnoręcznym podpisem, jak i błędów dowolności, naruszających przy tym przepis art.7k.p.k., co skutkowało oddaleniem przez Sąd I instancji wniosku o zasądzenie odszkodowania z tytułu utraty przez wnioskodawcę wynagrodzenia za pracę przynajmniej w okresie internowania.

Trudności jakie spotykały wnioskodawcę na późniejszym etapie mogły już nie mieć bezpośredniego związku z samym faktem internowana wnioskodawcy, a wynikały raczej z faktu wprowadzenia stanu wojennego i ograniczeń z nim związanych, a także represji wobec osób zaangażowanych w działalność niepodległościową, co również będzie musiało być przedmiotem rozważań i oceny przez Sąd I instancji przy ponownym rozpoznaniu sprawy.

Wniosek

- podwyższenie zadośćuczynienia przyznanego w punkcie 1 wyroku z kwoty 250.000 zł do kwoty 300.000 zł,

- przyznanie wnioskodawcy odszkodowania w kwocie 186.333,52zł wraz z ustawowymi odsetkami od dnia uprawomocnienia się wyroku do dnia zapłaty,

☐ zasadny

☐ częściowo zasadny

☒ niezasadny

☐ zasadny

☐ częściowo zasadny

☐ niezasadny

Zwięźle o powodach uznania wniosku za zasadny, częściowo zasadny albo niezasadny.

Z uwagi na to, że Sąd odwoławczy nie podzielił zarzutów dotyczących błędnego ustalenia kwoty należnego zadośćuczynienia, nie uwzględnił wniosku apelacyjnego o jej podwyższenie.

Z uwagi na konieczność przeprowadzenia na nowo przewodu w całości w części dotyczącej wniosku o odszkodowanie, Sąd odwoławczy, uznając apelację za celową w tej części, zmuszony był uchylić zaskarżony wyrok w części oddalającej wniosek o zasądzenie odszkodowania i w tej części przekazać sprawę do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji.

4.  OKOLICZNOŚCI PODLEGAJĄCE UWZGLĘDNIENIU Z URZĘDU

Zwięźle o powodach uwzględnienia okoliczności

5.  ROZSTRZYGNIĘCIE SĄDU ODWOŁAWCZEGO

0.15.1. Utrzymanie w mocy wyroku sądu pierwszej instancji

0.11.

Przedmiot utrzymania w mocy

0.1Zasądzenie kwoty 250.000zł z tytułu zadośćuczynienia wraz z odsetkami o dnia uprawomocnienia się wyroku. Oddalenie wniosku o przyznanie zadośćuczynienia ponad zasądzoną kwotę 250.000zł.

Zwięźle o powodach utrzymania w mocy

Z uwagi na to, że Sąd odwoławczy ze wskazanych wyżej powodów nie podzielił zarzutów dotyczących błędnego ustalenia kwoty należnego zadośćuczynienia, utrzymał w mocy zaskarżony wyrok w punkcie 1 i oddalenie w punkcie 2 żądania wniosku ponad zasądzoną kwotę.

0.15.2. Zmiana wyroku sądu pierwszej instancji

Przedmiot i zakres zmiany

Zwięźle o powodach zmiany

0.15.3. Uchylenie wyroku sądu pierwszej instancji

0.15.3.1. Przyczyna, zakres i podstawa prawna uchylenia

1.1.

☐ art. 439 k.p.k.

Zwięźle o powodach uchylenia

2.1.

Konieczność przeprowadzenia na nowo przewodu w całości

☒ art. 437 § 2 k.p.k.

Zwięźle o powodach uchylenia

Z uwagi na konieczność przeprowadzenia na nowo przewodu sądowego w całości w części dotyczącej oddalenia wniosku o zasądzenie odszkodowania z wyżej wskazanych powodów, konieczność uzupełnienia materiału dowodowego i ponownej jego prawidłowej oceny, Sąd odwoławczy zmuszony był uchylić zaskarżony wyrok w części dotyczącej oddalenia wniosku o odszkodowanie i przekazać sprawę w tym zakresie do ponownego rozpoznania przez Sąd I instancji.

3.1.

Konieczność umorzenia postępowania

☐ art. 437 § 2 k.p.k.

Zwięźle o powodach uchylenia i umorzenia ze wskazaniem szczególnej podstawy prawnej umorzenia

4.1.

☐ art. 454 § 1 k.p.k.

Zwięźle o powodach uchylenia

0.15.3.2. Zapatrywania prawne i wskazania co do dalszego postępowania

Przy ponownym rozpoznaniu sprawy Sąd I instancji przeprowadzi dowód z oryginałów list płac, których fotokopię pełnomocnik dołączył do wniosku dowodowego z (...). na k.435-437 i k.439-441, a znajdujących się w aktach Sądu Okręgowego w P. o sygn. (...). Nadto ustali czy oryginały list płac, których to kopie załączono do akt niniejszego postepowania na k. 201-211, również znajdują się w Zarządzie Regionu W. (...) w P. od którego uzyskano kopie tych dokumentów. Jeżeli tak, to zwróci się o nadesłanie oryginałów tych dokumentów. Dysponując natomiast oryginałami przedmiotowych list płac, Sąd I instancji przeprowadzi dowód z opinii biegłego z zakresu badania pisma, który to dowód dopiero pozwoli zweryfikować czy kwestionowane podpisy, kwitujące otrzymanie wynagrodzenia na tych listach płac, zostały nakreślone przez wnioskodawcę czy też nie. Po uzupełnieniu materiału dowodowego w tym zakresie Sąd I instancji dokona jego prawidłowej, zgodnej z zasadami wynikającymi z art.7k.p.k. oceny i na podstawie przeprowadzonych, prawidłowo ocenionych dowodów, poczyni prawdziwe ustalenia faktyczne, pozwalające przesadzić o zasadności bądź bezzasadności roszczenia o zasądzenie odszkodowania.

0.15.4. Inne rozstrzygnięcia zawarte w wyroku

Punkt rozstrzygnięcia z wyroku

Przytoczyć okoliczności

6.  Koszty Procesu

Punkt rozstrzygnięcia z wyroku

Przytoczyć okoliczności

3.

Zgodnie z art.554§4k.p.k. postępowanie jest wolne od kosztów sadowych, stąd kosztami tymi za postępowanie odwoławcze obciążono Skarb Państwa.

7.  PODPIS

A. W. I. P. M. Ś.