Portal Orzeczeń Sądu Apelacyjnego w Poznaniu

Formularz UK 2

Sygnatura akt

II AKa 108/25

Załącznik dołącza się w każdym przypadku. Podać liczbę załączników:

1

1.  CZĘŚĆ WSTĘPNA

0.11.1. Oznaczenie wyroku sądu pierwszej instancji

Wyrok Sądu Okręgowego w P. z dnia (...) roku, w sprawie o sygn. akt (...).

0.11.2. Podmiot wnoszący apelację

☐ oskarżyciel publiczny albo prokurator w sprawie o wydanie wyroku łącznego

☐ oskarżyciel posiłkowy

☐ oskarżyciel prywatny

☐ obrońca

☐ oskarżony albo skazany w sprawie o wydanie wyroku łącznego

☒ inny (pełnomocnik wnioskodawców)

0.11.3. Granice zaskarżenia

0.11.3.1. Kierunek i zakres zaskarżenia

☒ na korzyść

☐ na niekorzyść

☐ w całości

☒ w części

☐

co do winy

☐

co do kary

☒

co do środka karnego lub innego rozstrzygnięcia albo ustalenia

0.11.3.2. Podniesione zarzuty

Zaznaczyć zarzuty wskazane przez strony w apelacji

☐

art. 438 pkt 1 k.p.k. – obraza przepisów prawa materialnego w zakresie kwalifikacji prawnej czynu przypisanego oskarżonemu

☒

art. 438 pkt 1a k.p.k. – obraza przepisów prawa materialnego w innym wypadku niż wskazany w art. 438 pkt 1 k.p.k., chyba że pomimo błędnej podstawy prawnej orzeczenie odpowiada prawu

☒

art. 438 pkt 2 k.p.k. – obraza przepisów postępowania, jeżeli mogła ona mieć wpływ na treść orzeczenia

☒

art. 438 pkt 3 k.p.k. – błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia,
jeżeli mógł on mieć wpływ na treść tego orzeczenia

☐

art. 438 pkt 4 k.p.k. – rażąca niewspółmierność kary, środka karnego, nawiązki lub niesłusznego zastosowania albo niezastosowania środka zabezpieczającego, przepadku lub innego środka

☐

art. 439 k.p.k.

☐

brak zarzutów

0.11.4. Wnioski

☒

uchylenie

☒

zmiana

2.  Ustalenie faktów w związku z dowodami przeprowadzonymi przez sąd odwoławczy

0.12.1. Ustalenie faktów

0.12.1.1. Fakty uznane za udowodnione

Lp.

Oskarżony

Fakt oraz czyn, do którego fakt się odnosi

Dowód

Numer karty

---------

---------

---------

------

0.12.1.2. Fakty uznane za nieudowodnione

Lp.

Oskarżony

Fakt oraz czyn, do którego fakt się odnosi

Dowód

Numer karty

-----

-------

------

-----

-----

0.12.2. Ocena dowodów

0.12.2.1. Dowody będące podstawą ustalenia faktów

Lp. faktu z pkt 2.1.1

Dowód

Zwięźle o powodach uznania dowodu

---------

---------

---------

0.1s2.2.2. Dowody nieuwzględnione przy ustaleniu faktów
(dowody, które sąd uznał za niewiarygodne oraz niemające znaczenia dla ustalenia faktów)

Lp. faktu z pkt 2.1.1 albo 2.1.2

Dowód

Zwięźle o powodach nieuwzględnienia dowodu

-----

-----

-----

.  STANOWISKO SĄDU ODWOŁAWCZEGO WOBEC ZGŁOSZONYCH ZARZUTÓW i wniosków

Lp.

Zarzut

1

1.  W zakresie zasądzonego zadośćuczynienia: obraza przepisów postępowania, która mogła mieć wpływ na treść orzeczenia, tj. art. 7 k.p.k. poprzez dowolną ocenę dowodów i wyciagnięcie z materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie wniosków sprzecznych z zasadami prawidłowego rozumowania, doświadczenia życiowego i wskazaniami wiedzy i uznanie, że zasądzone zadośćuczynienie spełnia cel i wymogi określone w art. 8 ust. 1 ustawy lutowej w przypadku krzywd I. K. doznanych wskutek pozbawienia jej wolności w okresie od (...) r. w związku z jej działalnością na rzecz niepodległego bytu P.

2.  W zakresie zasądzonego zadośćuczynienia: obraza prawa materialnego, tj. art. 445 § 1 k.c. w zw. z art. 445 § 2 k.c. oraz art. 448 k.c. w zbiegu z art. 8 ust. 1 ustawy lutowej poprzez błędne przyjęcie, że zasądzona kwota zadośćuczynienia jest kwota odpowiednią w przypadku krzywd I. K. doznanych wskutek pozbawienia jej wolności w okresie od (...) r. w związku z jej działalnością na rzecz niepodległego bytu P.

3.  W zakresie zasądzonego zadośćuczynienia: obraza prawa materialnego, tj. art. 8 ust. 1 ustawy lutowej w zw. z art. 445 § 1 k.c. poprzez błędne ich zastosowanie skutkujące uznaniem, iż w okolicznościach niniejszej sprawy suma odpowiednią zadośćuczynienia za krzywdę doznaną przez I. K. jest kwota 60.000 zł, podczas, gdy sąd I instancji nie uwzględnił we właściwy sposób wszystkich istotnych okoliczności, które w sposób wyjątkowy miały wpływ na wymiar krzywd matki wnioskodawców, a w konsekwencji na wysokość zadośćuczynienia, tj. okoliczności zatrzymania, brutalnej psychicznej i fizycznej, skutków psychicznych osadzenia, obawy o dalszą przyszłość, zdrowie i życie, niepewności co do okresu izolacji, skali moralnego pokrzywdzenia;

4.  W zakresie odszkodowania: obraza prawa materialnego, tj. art. 8 ust. 1 ustawy lutowej w zw. z art. 552 § 1 k.p.k. poprzez błędną ich wykładnię na skutek bezpodstawnego uznania, że w niniejszej sprawie brak podstaw do przyznania odszkodowania za utracone przez I. K. zarobki, podczas gdy w okolicznościach sprawy wniosek taki jest słuszny i zasadny, a nadto wnioskodawcy wykazali utratę i związek przyczynowy pomiędzy szkodą a doznanymi przez ich matkę represjami;

5.  W zakresie odszkodowania: obraza przepisów postępowania, która mogła mieć wpływ na treść orzeczenia, art. 322 k.p.k. w zw. z art. 8 ust. 3 ustawy lutowej w zw. z art. 558 k.p.k. poprzez jego niezastosowanie w sytuacji, gdy udowodnienie wysokości szkody materialnej doznanej prze I. K. z uwagi na znaczny upływ czasu od zaistnienia zdarzenia odszkodowawczego, a w konsekwencji zniszczenie istotnego dla wykazania wysokości szkody materiału dowodowego, było niemożliwe;

6.  Błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia i przyjęcie, iż I. K. nie poniosła szkody z tytułu niemożności pracy w charakterze szwaczki, podczas, gdy z prawidłowo ustalonego stanu faktycznego wynika, iż taki stan powodował z uwagi na zatrzymanie pokrzywdzonej niemożność wykonywania pracy i utrzymania siebie, a w konsekwencji okres przebywania w warunkach izolacji spowodował brak możliwości podjęcia pracy zarobkowej, co doprowadziło do straty materialnej w majątku represjonowanej;

7.  W zakresie odsetek: obraza prawa materialnego, tj. art. 481 § 1 k.c. poprzez jego niezastosowanie i nieprzyznanie od zasądzonej kwoty sumy odsetek ustawowych za opóźnienie liczonych od dnia uprawomocnienia się wyroku do dnia zapłaty, pomimo, iż takie żądanie zostało zgłoszone we wniosku inicjującym postępowanie.

☐ zasadny

☐ częściowo zasadny

☒ niezasadny

☐ zasadny

☐ częściowo zasadny

☒ niezasadny

☐ zasadny

☐ częściowo zasadny

☒ niezasadny

☐ zasadny

☐ częściowo zasadny

☒ niezasadny

☐ zasadny

☐ częściowo zasadny

☒ niezasadny

☐ zasadny

☐ częściowo zasadny

☒ niezasadny

☒ zasadny

☐ częściowo zasadny

☐ niezasadny

Zwięźle o powodach uznania zarzutu za zasadny, częściowo zasadny albo niezasadny

Apelacja pełnomocnika wnioskodawców okazała się zasadna jedynie w zakresie zarzutu dotyczącego zasądzonych przez sąd I instancji odsetek od kwoty zadośćuczynienia (vide: zarzut opisany wyżej w punkcie 7). Stwierdzić należy, że w tej kwestii rację miała skarżąca wskazując, iż określenie użyte przez sąd okręgowy w punkcie 1 zaskarżonego wyroku: „ustawowe odsetki” jest błędne. Sąd rozstrzygający kwestię odsetek od zasądzonej kwoty zadośćuczynienia winien określić je jako ustawowe odsetki za opóźnienie. Uwzględniając tenże zarzut sąd apelacyjny dokonał stosownej korekty zaskarżonego orzeczenia.

W pozostałej części, a zatem odnośnie zarzutów apelacyjnych opisanych wyżej w punktach: 1-6, sąd apelacyjny nie podzielił wywodów skarżącej. Zarzuty te zostaną omówione poniżej łącznie.

Apelująca nie kwestionuje ustaleń faktycznych dokonanych przez sąd okręgowy w zakresie sytuacji rodzinnej I. K., jej współpracy z oddziałem AK, która to działalność nosiła znamiona podejmowanej na rzecz niepodległego bytu P., faktu zatrzymania i pozbawienia wolności, długości izolacji I. K.. Sąd odwoławczy również w pełni te ustalenia podziela. Zostały one poczynione w oparciu o pełen materiał dowodowy i na podstawie prawidłowej jego oceny. Zauważyć należy, że skarżąca nie czyni zarzutów sądowi I instancji w zakresie oceny dowodów, które legły u podstaw ustalenia stanu faktycznego w analizowanej sprawie w powyższym zakresie. Ocena ta została bowiem została dokonana z uwzględnieniem reguł wynikających z art. 7 k.p.k., jest oceną wszechstronną i bezstronną, nie narusza granic oceny swobodnej, jest zgodna z zasadami wiedzy i doświadczeniem życiowym oraz nie zawiera błędów faktycznych lub logicznych.

Zarzuty podniesione w apelacji pełnomocnika wnioskodawców w odniesieniu do zasądzonego zadośćuczynienia sprowadzają się do wytknięcia sądowi okręgowego błędów w ocenie rozmiaru krzywdy, jakiej doznała I. K. na skutek pozbawienia jej wolności w okolicznościach prawidłowo ustalonych przez sąd I instancji.

Postępowanie niniejsze jest bardzo ubogie dowodowo jeśli chodzi o szczegółowe ustalenie w jakich warunkach bytowych I. K. odbywała izolację, jaki miało to wpływ na jej psychikę (zwłaszcza w kontekście wcześniejszego pobytu w obozie koncentracyjnym w R., czy na przymusowych robotach w N.), jaki wpływ na dalsze życie i stan psychiczny I. K. miało pozbawienie jej wolności w okresie od (...) r. Wobec braku dowodów szczególnych oprzeć się w tym zakresie należało na wiedzy historycznej, zgodnie z którą warunki bytowe w więzieniach w ówczesnym czasie były bardzo surowe, osadzeni niejednokrotnie traktowani byli brutalnie, zaś pobyt w zakładzie karnym w (...) r. więźnia politycznego musiał się dla niego wiązać ze znacznym cierpieniem. Okoliczności te prawidłowo wziął pod uwagę sąd okręgowy i ze stanowiskiem zaprezentowanym w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku należy się w pełni zgodzić.

Wbrew stanowisku skarżącej z samego faktu uwięzienia I. K. nie daje się wyprowadzić tezy o torturowaniu jej przez strażników więziennych, wnioskodawcy nie przedstawili natomiast żadnych dowodów, że takie traktowanie ich matki miało miejsce. Nie umniejszając stopnia cierpień, jakich doznała I. K., brak jest dowodów pozwalających przyjąć, że były one „niewyobrażalne”, jak to ujęła apelująca.

Ustalenie jaka kwota zadośćuczynienia w konkretnych okolicznościach jest "odpowiednia" należy do sfery swobodnego uznania sędziowskiego. Istotne jest to, aby wszystkie relewantne okoliczności sprawy zostały wzięte pod uwagę, jak to ma miejsce w niniejszej sprawie. Kwota przyznana wnioskodawcom jest adekwatna do poziomu doznanych krzywd i upokorzeń i nie jest rażąco wygórowana, a zarazem nie stanowi źródła bezpodstawnego wzbogacenia. Sąd I instancji miał przy tym na względzie panujące w społeczeństwie stosunki majątkowe, siłę nabywczą pieniądza i ustalił wysokość wynagrodzenia za krzywdy na realnym, rozsądnym poziomie, rozważając nie tylko subiektywne doznania Represjonowanej i wnioskodawców, ale także ich obiektywny kontekst historyczny (na kwestie te zwrócił uwagę Sąd Najwyższy m.in. w postanowieniu z dnia 24 listopada 2021 roku sygn. akt IV KK 561/21)

W świetle powyższego uznać należało, że wyrok sądu okręgowego w zakresie wysokości przyznanego na rzecz wnioskodawców zadośćuczynienia jest słuszny.

Wnioskodawcy nie wykazali dlaczego podstawą miarkowania krzywd, jakich doznała I. K., a w konsekwencji wysokości zadośćuczynienia miałoby być aktualne na dzień składania wniosku przeciętne miesięczne wynagrodzenie, tj. 8.189,74 zł.

Pełnomocnik wnioskodawców zakwestionowała ustalenia faktyczne, poczynione przez sąd I instancji w zakresie żądanego odszkodowania, co do przyjęcia, iż I. K. przed tymczasowym aresztowaniem pracowała jako szwaczka.

Z wywodami apelującej w tej kwestii nie sposób się zgodzić.

Twierdzenia skarżącej, iż I. K. przed zatrzymaniem pracowała jako szwaczka, miała stabilne źródło utrzymania, a uzyskiwane zarobki pozwalały jej na utrzymanie się i prowadzenie życia na zadowalającym poziomie, nie dość, że są całkowicie gołosłowne, to wręcz sprzeczne z dowodami ze zgromadzonymi dowodami i świadczą wyłącznie o próbie manipulacji ze strony pełnomocnika. Takie zachowanie procesowe należy ocenić jednoznacznie nagannie.

Rację miał sąd okręgowy ustalając, iż dowody zebrane w sprawie pozwalają tylko na przyjęcie, iż I. K. przed pozbawieniem jej wolności (...) (...) r. nie miała wyuczonego zawodu, a pracę w szwalni podjęła wyłącznie jako praktykantka (vide: protokoły przesłuchania I. K. k. 30, 39, 41). Podnoszona przez pełnomocnika wnioskodawców okoliczność, jakoby I. K. wykonywała zawód szwaczki nie została wykazana. Nie wykazano też, czy z tytułu podjętych praktyk miała ona otrzymywać jakiekolwiek wynagrodzenie (i ewentualnie w jakiej wysokości). Wreszcie brak jest jakichkolwiek dowodów potwierdzających, by rzeczona praca pozwalała jej na prowadzenia życia na zadowalającym poziomie.

W tych okolicznościach prawidłowo uznał sąd I instancji, iż w związku z tym, że postępowanie w sprawie o roszczenie zgłoszone przez wnioskodawców odbywa się z zastosowaniem prawa cywilnego, wniosek o odszkodowanie należało oddalić w całości. Szkoda nie została bowiem przez wnioskodawców wykazana.

Wniosek

1.  zmiana zaskarżonego wyroku poprzez zasądzenie na rzecz wnioskodawców dalszej kwoty 832.681,66 zł tytułem zadośćuczynienia za krzywdę oraz kwoty 32.758,96 zł z tytułu odszkodowania za szkodę doznaną przez I. K. wskutek pozbawienia jej wolności w okresie od (...) (...) r. do 21 września (...) r. w związku z jej działalnością na rzecz niepodległego bytu P. wraz z odsetkami za opóźnienie od dnia uprawomocnienia się wyroku do dnia zapłaty,

2.  zmiana zaskarżonego wyroku poprzez zasądzenie na rzecz wnioskodawców ustawowych odsetek za opóźnienie od zasądzonych kwot po 30.000 zł zadośćuczynienia

ewentualnie

przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez Sąd Okręgowy w P.

☐ zasadny

☐ częściowo zasadny

☒ niezasadny

☒ zasadny

☐ częściowo zasadny

☐ niezasadny

☐ zasadny

☐ częściowo zasadny

☒ niezasadny

Zwięźle o powodach uznania wniosku za zasadny, częściowo zasadny albo niezasadny.

Niezasadność zarzutów podniesionych przez skarżącą w punktach I i II apelacji (punkty 1-6 opisane w tabeli 3.1 niniejszego uzasadnienia).

Zasadność zarzutu podniesionego przez skarżącą w punkcie III apelacji (punkt 7 opisany w tabeli 3.1 niniejszego uzasadnienia).

Brak podstaw do dalszej zmiany bądź uchylenia zaskarżonego wyroku z urzędu.

4.  OKOLICZNOŚCI PODLEGAJĄCE UWZGLĘDNIENIU Z URZĘDU

1.

-----

Zwięźle o powodach uwzględnienia okoliczności

--------

4.  ROZSTRZYGNIĘCIE SĄDU ODWOŁAWCZEGO

0.15.1. Utrzymanie w mocy wyroku sądu pierwszej instancji

0.11.

Przedmiot utrzymania w mocy

0.1Całość zaskarżonego wyroku, za wyjątkiem zmiany opisanej w punkcie 1 wyroku sądu apelacyjnego – w zakresie ustawowych odsetek za opóźnienie od zasądzonej kwoty zadośćuczynienia.

Zwięźle o powodach utrzymania w mocy

Sąd odwoławczy po dokonaniu analizy dokumentów zebranych w aktach sprawy w pełni zaakceptował stanowisko sądu I instancji co do ustaleń faktycznych i w konsekwencji co do wysokości zasądzonego zadośćuczynienia i przyjął je za własne, co szczegółowo zostało uzasadnione w treści powyższych rozważań.

Nadto wskazać należy, iż w sprawie nie wystąpiły okoliczności wskazane w art. 439 § 1 k.p.k. i art. 440 k.p.k., które byłyby podstawą do ingerencji z urzędu w zaskarżone rozstrzygnięcie.

0.15.2. Zmiana wyroku sądu pierwszej instancji

0.0.11.

Przedmiot i zakres zmiany

Rozstrzygnięcie sądu I instancji w zakresie ustawowych odsetek od zasądzonej kwoty zadośćuczynienia.

Sąd odwoławczy zmienił zaskarżony wyrok w ten tylko sposób, że przyjął, iż zasądzone w punkcie 1 na rzecz wnioskodawców zadośćuczynienie obejmuje ustawowe odsetki za opóźnienie od dnia uprawomocnienia się orzeczenia do dnia zapłaty.

Zwięźle o powodach zmiany

Sąd apelacyjny uznał za zasadny zarzut apelacji co do nieprawidłowego rozstrzygnięcia w zakresie odsetek od zasądzonej kwoty zadośćuczynienia – sąd I instancji wskazał, iż są to ustawowe odsetki, zamiast prawidłowo określić je jako „ustawowe odsetki za opóźnienie”.

0.15.3. Uchylenie wyroku sądu pierwszej instancji

0.15.3.1. Przyczyna, zakres i podstawa prawna uchylenia

1.1.

-----

☐ art. 439 k.p.k.

Zwięźle o powodach uchylenia

-----

2.1.

Konieczność przeprowadzenia na nowo przewodu w całości

☐ art. 437 § 2 k.p.k.

Zwięźle o powodach uchylenia

-----

3.1.

Konieczność umorzenia postępowania

☐ art. 437 § 2 k.p.k.

Zwięźle o powodach uchylenia i umorzenia ze wskazaniem szczególnej podstawy prawnej umorzenia

-----

4.1.

-----

☐ art. 454 § 1 k.p.k.

Zwięźle o powodach uchylenia

-----

0.15.3.2. Zapatrywania prawne i wskazania co do dalszego postępowania

-----

0.15.4. Inne rozstrzygnięcia zawarte w wyroku

Punkt rozstrzygnięcia z wyroku

Przytoczyć okoliczności

-----

-----

6.  Koszty Procesu

Punkt rozstrzygnięcia z wyroku

Przytoczyć okoliczności

3 i 4

Koszty sądowe za postępowanie odwoławcze, zgodnie z art. 13 ustawy z dnia 23 lutego 1991r. o uznaniu za nieważne orzeczeń wydanych wobec osób represjonowanych za działalność na rzecz niepodległego bytu P. (t.j. Dz.U. z 2018r. poz. 2099 ze zm.) ponosi Skarb Państwa, stąd rozstrzygnięcie zawarte w punkcie 4 wyroku sądu apelacyjnego.

Podstawą rozstrzygnięcia zawartego w punkcie 3 były natomiast regulacje § 11 ust. 6 i § 17 pkt 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. o opłatach za czynności radców prawnych.

6.  PODPIS

A. A. I. P. P. M.

0.11.3. Granice zaskarżenia

Kolejny numer załącznika

1

Podmiot wnoszący apelację

Pełnomocnik wnioskodawców

Rozstrzygnięcie, brak rozstrzygnięcia albo ustalenie, którego dotyczy apelacja

Rozstrzygnięcie oddalające wniosek ponad zasądzoną kwotę 60.000 złotych, oddalające wniosek o odszkodowanie oraz w zakresie ustawowych odsetek od zasądzonego zadośćuczynienia

0.11.3.1. Kierunek i zakres zaskarżenia

☒ na korzyść

☐ na niekorzyść

☐ w całości

☒ w części

☐

co do winy

☐

co do kary

☒

co do środka karnego lub innego rozstrzygnięcia albo ustalenia

0.11.3.2. Podniesione zarzuty

Zaznaczyć zarzuty wskazane przez strony w apelacji

☐

art. 438 pkt 1 k.p.k. – obraza przepisów prawa materialnego w zakresie kwalifikacji prawnej czynu przypisanego oskarżonemu

☒

art. 438 pkt 1a k.p.k. – obraza przepisów prawa materialnego w innym wypadku niż wskazany w art. 438 pkt 1 k.p.k., chyba że pomimo błędnej podstawy prawnej orzeczenie odpowiada prawu

☒

art. 438 pkt 2 k.p.k. – obraza przepisów postępowania, jeżeli mogła ona mieć wpływ na treść orzeczenia

☒

art. 438 pkt 3 k.p.k. – błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia,
jeżeli mógł on mieć wpływ na treść tego orzeczenia

☐

art. 438 pkt 4 k.p.k. – rażąca niewspółmierność kary, środka karnego, nawiązki lub niesłusznego zastosowania albo niezastosowania środka zabezpieczającego, przepadku lub innego środka

☐

art. 439 k.p.k.

☐

brak zarzutów

0.11.4. Wnioski

☒

uchylenie

☒

zmiana