Portal Orzeczeń Sądu Apelacyjnego w Poznaniu

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 3 stycznia 2023 r.

Sąd Apelacyjny w Poznaniu III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych

w składzie:

Przewodniczący: sędzia Wiesława Stachowiak

Protokolant: Beata Tonak

po rozpoznaniu w dniu 3 stycznia 2023 r. w Poznaniu na posiedzeniu niejawnym

sprawy D. S., B. B.

przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych II Oddział w P.

o podleganie ubezpieczeniu społecznemu

na skutek apelacji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych II Oddział w P.

od wyroku Sądu Okręgowego w Koninie

z dnia 24 listopada 2020 r. sygn. akt III U 308/20

oddala apelację.

sędzia Wiesława Stachowiak

UZASADNIENIE

Zakład Ubezpieczeń Społecznych II Oddział w P. Inspektorat we W. decyzją nr (...) z dnia 03.01.2020r. znak: (...) stwierdził, że D. S. z tytułu zatrudnienia w firmie PHU (...) nie podlega obowiązkowo ubezpieczeniom: emertytalnemu, rentowym, chorobowemu i wypadkowemu od dnia 06.04.2008r. W uzasadnieniu organ rentowy wskazał, że od 06.04.2008r., tj. po dacie wydania wyroku Sądu Apelacyjnego w Poznaniu z 09.01.2008r., ubezpieczona nie świadczy pracy w ramach zawartej umowy o pracę z firmą (...), a umowę o pracę od wyżej wskazanej daty uznaje się za pozorną. Zdaniem ZUS pozostawanie odwołującej w ubezpieczeniu społecznym ma wyłącznie na celu obejście przepisów prawa i uzyskanie statusu podlegania ubezpieczeniom społecznym i ubezpieczeniu zdrowotnemu oraz prawo do świadczeń z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa.

Odwołania od powyższej decyzji złożyły D. S. oraz B. B., wnosząc o zmianę decyzji i ustalenie, że D. S. podlega ubezpieczeniom: emerytalnemu, rentowym, chorobowemu i wypadkowemu od 06.04.2008r.

Decyzją z dnia 25.03.2020r. nr (...) znak: (...) Zakład Ubezpieczeń Społecznych II Oddział w P. Inspektorat we W. zmienił decyzję (...) znak (...) i stwierdził, że D. S. z tytułu zatrudnienia w firmie PHU (...) nie podlega obowiązkowo ubezpieczeniom: emertytalnemu, rentowym, chorobowemu i wypadkowemu od 06.04.2008r. W uzasadnieniu organ rentowy wskazał, że zmienił zaskarżoną decyzję z uwagi na uwzględnienie argumentacji podniesionej w odwołaniu przez ubezpieczoną, w części dotyczącej uznania za pozorną umowy o pracę zawartej 01.10.2005r. z uwagi na wyrok Sądu Okręgowego w Koninie z 09.01.2018r.

Od powyższej decyzji również odwołały się D. S. i B. B.. Ubezpieczona i płatnik składek wniosły o zmianę decyzji i ustalenie, że D. S. podlega ubezpieczeniom emerytalnemu, rentowym, chorobowemu i wypadkowemu od 06.04.2008r.

Wyrokiem z dnia 24 listopada 2020r., w sprawie III U 308/20, Sąd Okręgowy w Koninie zmienił zaskarżone decyzje w ten sposób, że ustalił, iż D. S. z tytułu zatrudnienia u płatnika składek B. B. prowadzącej działalność gospodarczą pod nazwą PHU (...) w S. podlega ubezpieczeniom: emerytalnemu, rentowym, chorobowemu i wypadkowemu od 6 kwietnia 2008r.

Podstawę rozstrzygnięcia Sądu Okręgowego stanowiły następujące ustalenia faktyczne i rozważania prawne:

B. B. prowadzi działalność gospodarczą od 1998r. Posiada sklep z artykułami biurowymi i usługami, tj. laminowanie.

W trakcie studiów (...) pomagała matce B. B. w prowadzeniu działalności gospodarczej jako osoba współpracująca. Następnie była zatrudniona u płatnika niepełnym wymiarze czasu pracy na stanowisku sprzedawcy.

D. S. zamierzała wyjechać do pracy do Anglii. Wówczas B. B. zaproponowała jej, że zatrudni ją w firmie (...) oraz podwyższy jej wynagrodzenie.

W dniu 01.10.2005r. ubezpieczona została zatrudniona w firmie (...) na stanowisku kierownika administracyjnego w pełnym wymiarze czasu pracy za wynagrodzeniem 4.500 zł.

Po przeprowadzonej u płatnika składek kontroli decyzją z dnia 22.03.2006r. ZUS uznał, że D. S. w okresie od 01.10.2005r. nie podlega ubezpieczeniom społecznym jako pracownik z tytułu zatrudnienia u płatnika B. B..

Od powyższej decyzji odwołała się D. S., a Sąd Okręgowy w Koninie wyrokiem z dnia 14.09.2006r. wydanym w sprawie III U 486/06 zmienił zaskarżoną decyzję w ten sposób, że ustalił, że odwołująca D. S. z tytułu umowy o pracę zawartej z B. B. podlegała ubezpieczeniom: emerytalno-rentowym, chorobowemu i wypadkowemu począwszy od 01.10.2005r. Od wyroku Sądu Okręgowego apelację złożył organ rentowy, a Sąd Apelacyjny w Poznaniu wyrokiem z 09.01.2008r. oddalił apelację.

Na wniosek ubezpieczonej w okresie od 01.07.2008r. do 31.12.2008r. pracowała ona w PHU (...) w wymiarze czasu pracy 1/2 etatu.

W dniach 27.07.2012r. - 30.07.2012r. ZUS przeprowadził u płatnika składek kontrolę. Kontrola ta nie wykazała żadnych nieprawidłowości w zakresie zgłaszania do ubezpieczeń społecznych i ubezpieczenia zdrowotnego, ustalania uprawnień do świadczeń z ubezpieczeń społecznych z budżetu państwa, świadczeń rodzinnych, wypłacania świadczeń oraz dokonywania rozliczeń z tego tytułu.

Pismem z dnia 22.07.2019r. ZUS wezwał ubezpieczoną do złożenia wyjaśnień dotyczących jej zgłoszenia do ubezpieczeń jako pracownika u płatnika składek B. B.. Ubezpieczona poinformowała ZUS, że stosowne wyjaśnienia składała w 2006r. We wrześniu 2019r. ZUS ponownie przeprowadził kontrolę u płatnika składek.

Następnie ZUS wydał zaskarżone decyzje z 03.01.2020r. i 25.03.2020r., w których uznał, że D. S. nie podlega ubezpieczeniom: emerytalnemu, rentowym, chorobowemu i wypadkowemu od 06.04.2008r.

Od 06.04.2008r., pracując na stanowisku kierownika, D. S. przychodziła do sklepu i zajmowała się w dalszym ciągu obsługiwaniem klientów, wystawianiem faktur, przyjmowaniem towarów, prowadzeniem akt osobowych pracowników, wykonywaniem przelewów, zamawianiem towarów, przygotowywała księgi do biura rachunkowego, decydowała o polityce cenowej i rabatowej, była odpowiedzialna za kontakty z kontrahentami. Pracowała w pełnym wymiarze czasu pracy.

Ubezpieczona swoją obecność w pracy potwierdzała podpisując listę obecności.

D. S. w trakcie zatrudnienia w PHU (...) przechodziła szkolenia okresowe BHP.

Ubezpieczona ma problemy z kręgosłupem, przeszła operację kolana, ma schorzenia barków. W związku z powyższym wielokrotnie przebywała na zwolnieniach lekarskich i korzystała z zasiłków chorobowych i świadczenia rehabilitacyjnego. Ponadto korzystała ze zwolnienia lekarskiego będąc w dwóch ciążach.

Ubezpieczona będąc pracownikiem PHU (...) przebywała w okresach od 08.11.2005r. do 10.12.2005r., od 01.01.2006r. do 21.08.2006r., od 17.10.2006r. do 31.03.2008r. na zasiłku chorobowym, od 01.04.2008r. do 05.04.2008r. na świadczeniu rehabilitacyjnym, od 06.04.2008r. do 30.04.2008r. na urlopie bezpłatnym, od 20.05.2008r. do 24.06.2008r., od 04.09.2008r. do 21.09.2008r., od 17.02.2009r. do 16.03.2009r., od 24.03.2009r. do 21.04.2009r. na zasiłku opiekuńczym, od 30.04.2009r. do 25.09.2009r. na zasiłku chorobowym, od 26.09.2009r. do 26.02.2010r. na zasiłku macierzyńskim, od 27.02.2010r. do 12.04.2010r. na zasiłku opiekuńczym, od 13.04.2010r. do 14.10.2010r., od 16.10.2010r. do 06.10.2011r. na świadczeniu rehabilitacyjnym, od 07.10.2011r. do 06.11.2011r. na zasiłku opiekuńczym, od 08.11.2011r. do 27.11.2011r. na zasiłku chorobowym, od 28.11.2011r. do 25.12.2011r. na zasiłku opiekuńczym, od 10.01.2012r. do 09.07.2012r. na zasiłku chorobowym, od 10.07.2012r. do 05.01.2013r. na świadczeniu rehabilitacyjnym, od 14.01.2013r. do 18.01.2013r., od 21.01.2013r. do 28.01.2013r. na zasiłku chorobowym, od 01.02.2013r. do 04.02.2013r. na zasiłku opiekuńczym, od 05.02.2013r. do 16.02.2013r. na zasiłku chorobowym, od 18.02.2013r. do 25.02.2013r. na zasiłku opiekuńczym, od 26.02.2013r. do 11.03.2013r. na zasiłku chorobowym, od 12.03.2013r. do 18.03.2013r. na zasiłku opiekuńczym, od 19.03.2013r. do 23.03.2013r., od 02.04.2013r. do 16.04.2013r., od 18.04.2013r. do 30.04.2013r., od 02.05.2013r. do 17.05.2013r., od 20.05.2013r. do 25.05.2013r. na zasiłku chorobowym, od 29.05.2013r. do 04.06.2013r. na zasiłku opiekuńczym, od 12.06.2013r. do 28.06.2013r., od 04.07.2013r. do 15.07.2013r., od 17.07.2013r. do 30.11.2013r. na zasiłku chorobowym, od 01.12.2013r. do 14.04.2014r. na świadczeniu rehabilitacyjnym, od 16.04.2014r. do 02.05.2014r. na zasiłku opiekuńczym, od 05.05.2014r. do 10.05.2014 na zasiłku chorobowym, od 12.05.2014r. do 20.05.2014r. na zasiłku opiekuńczym, od 21.05.2014r. do 31.05.2014r., od 04.06.2014r. do 14.06.2014r. na zasiłku chorobowym, od 16.06.2014r. do 24.06.2014r. na zasiłku opiekuńczym, od 25.06.2014r. do 23.12.2014r. na zasiłku chorobowym, od 24.12.2014r. do 21.06.2015r. na świadczeniu rehabilitacyjnym, od 01.07.2015r. do 19.07.2015r. na zasiłku opiekuńczym, od 20.07.2015r. do 27.07.2015r. na zasiłku chorobowym, od 03.08.2015r. do 11.08.2015r. na zasiłku opiekuńczym, od 12.08.2015r. do 25.08.2015r., od 31.08.2015r. do 20.09.2015r., od 25.09.2015r. do 30.11.2015r. na zasiłku chorobowym, od 01.12.2016r. do 16.12.2016r. na zasiłku opiekuńczym, od 18.12.2018r. do 04.02.2016r. na zasiłku chorobowym, od 08.02.2016r. do 27.02.2016r., od 29.02.2016r. do 05.03.2016r., od 14.03.2016r. do 20.03.2016r. na zasiłku chorobowym, od 21.03.2016r. do 04.04.2016r. na zasiłku opiekuńczym, od 06.04.2016r. do 23.04.2016r., od 25.04.2016r. do 27.05.2016r. na zasiłku chorobowym, od 06.06.2016r. do 14.06.2016r. na zasiłku opiekuńczym, od 15.06.2016r. do 05.09.2016r., o 12.09.2016r. do 29.10.2016r. na zasiłku chorobowym, od 04.11.2016r. do 13.11.2016r., od 18.11.2016r. do 26.11.2016r., od 06.12.2016r. do 14.12.2016r., od 22.12.2016r. do 29.12.2016r. na zasiłku opiekuńczym, od 04.01.2017r. do 02.02.2017r., od 06.02.2017r. do 11.02.2017r., od 14.02.2017r. do 15.03.2017r., od 21.03.2017r. do 19.04.2017r. na zasiłku chorobowym, od 11.05.2017r. do 27.05.2016r., od 02.06.2017r. do 16.06.2017r. na zasiłku opiekuńczym, od 11.07.2017r. do 16.08.2017r. na zasiłku chorobowym, od 12.09.2017r. do 25.09.2017r. na zasiłku opiekuńczym, od 10.10.2017r. do 16.10.2017r. na zasiłku chorobowym, od 19.10.2017r. do 25.10.2017r. na zasiłku opiekuńczym, od 31.10.2017r. do 04.11.017r., od 09.11.2017r. do 11.12.2017r. na zasiłku chorobowym, od 12.12.2017r. do 17.12.2017r. na zasiłku opiekuńczym, od 18.12.2017r. do 15.05.2018r. na zasiłku chorobowym, od 16.05.2018r. do 11.03.2019r. na świadczeniu rehabilitacyjnym, od 19.03.2019r. do 24.03.2019r., od 10.04.2019r. do 23.04.2019r. na zasiłku opiekuńczym, od 15.05.2019r. do 03.06.219r., od 17.06.2019r. do 30.06.2019r. na zasiłku chorobowym, od 01.07.2019r. do 07.07.2019r. na zasiłku opiekuńczym, od 15.07.2019r. do 07.08.2019r. na zasiłku chorobowym, od 12.08.2019r. do 18.08.2019r. na zasiłku opiekuńczym, od 27.08.2019r. do 02.09.2019r., od 11.10.2019r. do 25.10.2019r., od 05.11.2019r. do 19.11.2019r. na zasiłku opiekuńczym, od 25.11.2019r. do 30.11.2019r. na zasiłku chorobowym.

W czasie przebywania przez ubezpieczoną na zwolnieniach lekarskich, świadczeniach rehabilitacyjnych, zasiłkach macierzyńskich i opiekuńczych jej obowiązki przejmowała B. B..

Kondycja finansowa PHU (...) była dobra. W 2009r. firma uzyskała dochody w kwocie 46.179,98 zł, w 2010r. w kwocie 69.244,33 zł, w 2011r. w kwocie 68.711,60 zł, w 2012r. w kwocie 55.576,46 zł, w 2013r. w kwocie 58.855,16 zł, w 2014r. w kwocie 50.847,92 zł, w 2015r. 61.647,00 zł, w 2016r. w kwocie 86.862,74 zł, w 2017r. w kwocie 82.096,91zł, w 2018r. w kwocie 102.556,52 zł. Firma uzyskiwała przychody, które pozwalały na zatrudnienie pracownika za wynagrodzeniem 4.500 zł brutto.

W oparciu o tak ustalony stan faktyczny Sąd Okręgowy wskazał, że odwołanie jest zasadne. Istotą sporu w przedmiotowym postępowaniu było rozważenie, czy ubezpieczona D. S. posiada tytuł prawny do objęcia jej ubezpieczeniami społecznymi jako pracownika w PHU (...).

Sąd Okręgowy powoływał następnie podstawę prawną tj. przepisy art. 6 ust. 1 pkt 1, art. 11 ust. 1, art. 12 ust. 1, art. 13 pkt 1 ustawy z dnia 13.10.1998r. o systemie ubezpieczeń społecznych, art. 22 § 1 k.p. i art. 83 k.c. wskazując, że postępowanie dowodowe potwierdziło, że D. S. co prawda często przebywała na zwolnieniach lekarskich i korzystała z zasiłków chorobowych, świadczenia rehabilitacyjnego i zasiłków opiekuńczych, jednak w przerwach między zwolnieniami lekarskimi rzeczywiście wykonywała powierzone jej obowiązki w ramach stosunku pracy. Zgłaszała się do pracy w sklepie i zajmowała się w dalszym ciągu obsługiwaniem klientów, wystawianiem faktur, przyjmowaniem towarów, prowadzeniem akt osobowych pracowników, wykonywaniem przelewów, zamawianiem towarów, przygotowywaniem ksiąg do biura rachunkowego, Pracowała w pełnym wymiarze czasu pracy. Ponadto posiadała kwalifikacje i umiejętności do podjęcia i wykonywania pracy na stanowisku kierownika.

Zdaniem Sądu Okręgowego nawet gdyby przyjąć, że D. S. zawarła umowę o pracę z B. B. w celu uzyskania tytułu podlegania ubezpieczeniom społecznym to nie można uznać, że zawarta umowa o pracę jest pozorna. Chęć uzyskania tytułu podlegania ubezpieczeniom społecznym jest zgodnym z prawem i zasadami współżycia społecznego celem zawarcia umowy o pracę.

Sąd I instancji ustalił, że z dołączonych do niniejszej sprawy akt o sygn. III U 486/06 wynika, że Sąd Okręgowy w Koninie wyrokiem z dnia 14.09.2006r. ustalił, że D. S. z tytułu umowy o pracę zawartej z B. B. podlega ubezpieczeniom: emerytalno-rentowym, chorobowemu i wypadkowemu począwszy od 01.10.2005r. Sąd Okręgowy uznał, że umowa pracę zawarta w dniu 01.10.2005r przez ubezpieczoną D. S. i płatnika B. B. nie jest umową pozorną. Od wyroku tego apelację wniósł organ rentowy, a Sąd Apelacyjny w Poznaniu wyrokiem z dnia 09.01.2008r. wydanym w sprawie III AUa 1190/06 oddalił apelację.

Spór w niniejszej sprawie dotyczy okresu od 06.04.2008r., a zatem okresu po wydaniu wyroku przez Sąd Apelacyjny w Poznaniu w sprawie III AUa 1190/06. Niemniej jednak okres zbadany przez Sąd Okręgowy w sprawie III U 486/06 i następnie przez Sąd Apelacyjny w Poznaniu w sprawie III AUa 1190/06 poprzedza sporny okres. Okoliczność ta nie pozostaje bez znaczenia dla oceny charakteru pracy, którą ubezpieczona wykonywała w ramach kontynuacji wcześniejszego zatrudnienia od 06.04.2008r., skoro zasady wykonywania zatrudnienia nie uległy zmianie.

Sąd Okręgowy przytoczył następnie treść art. 365 § 1 k.p.c., zgodnie z którym orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy oraz inne organy państwowe i organy administracji publicznej, a w wypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby. Z prawomocnością orzeczenia sądowego (zarówno w ujęciu materialnym, jak i formalnym) związana jest powaga rzeczy osądzonej (art. 366 k.p.c.), przy czym jest to konstrukcja prawna odmienna, choć ściśle powiązana z regulacją art. 365 § 1 k.p.c. Wyrok prawomocny ma powagę rzeczy osądzonej tylko co do tego, co w związku z podstawą sporu stanowiło przedmiot rozstrzygnięcia, a ponadto tylko między tymi samymi stronami.

W związku z powyższym, zdaniem Sądu Okręgowego przyjąć należy, że skoro prawomocnym wyrokiem Sądu Okręgowego w Koninie z 14.09.2006r. ustalono, że D. S. z tytułu umowy o pracę zawartej z B. B. podlegała ubezpieczeniom: emerytalno-rentowemu, chorobowemu i wypadkowemu począwszy od 01.10.2005r. i tym samym że strony łączył stosunek pracy w okresie od 01.10.2005r., to tożsame czynności wykonywane przez odwołującą, według takich samych reguł, w okresie bezpośrednio po nim następującym, tj. od 06.04.2008r., należało potraktować jako kontynuację wcześniejszego zatrudnienia w reżimie pracowniczym.

Reasumując Sąd I instancji uznał, że ubezpieczona faktycznie podjęła i wykonywała powierzone jej obowiązki w reżimie pracowniczym, zgodnie z treścią art. 22 k.p., tj. w warunkach podporządkowania i pod kierownictwem pracodawcy, za odpowiednim wynagrodzeniem. Kwestia ustalenia wynagrodzenia ubezpieczonej na poziomie znacznie wyższym aniżeli innych pracowników nie może świadczyć o braku stosunku pracy pomiędzy D. S. i B. B., tym bardziej, że jej zakres obowiązków był szerszy aniżeli pozostałych pracowników. Zdaniem Sądu Okręgowego organ rentowy nie zaoferował dowodów podważających twierdzenia ubezpieczonej odnośnie wykonywanej pracy.

W związku z powyższym Sąd Okręgowy w oparciu o przepis art. 477 ¹⁴ § 2 k.p.c. zmienił zaskarżone decyzje w ten sposób, że ustalił, że D. S. z tytułu zatrudnienia u płatnika składek B. B. prowadzącej działalność gospodarczą pod nazwą PHU (...) w S. podlega ubezpieczeniom: emerytalnemu, rentowym, chorobowemu i wypadkowemu od 06.04.2008r.

Apelację od powyższego wyroku złożył organ rentowy, w całości, zarzucając:

1.  naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 365 § 1 i art. 366 k.p.c. poprzez ich zastosowanie i uznanie, że skoro prawomocnym wyrokiem Sądu Okręgowego w Koninie z dnia 14 września 2006 r. ustalono, że D. S. z tytułu umowy o pracę zawartej z B. B. podlegała ubezpieczeniom społecznym począwszy od 1 października 2005 r., to tożsame czynności wykonywane przez odwołującą, według takich samych reguł w okresie po nim następującym, tj. od 6 kwietnia 2008 r., należało potraktować jako kontynuację wcześniejszego zatrudnienia w reżimie pracowniczym, co miało wpływ na wynik sprawy poprzez zmianę zaskarżonej decyzji, podczas, gdy organ rentowy w niniejszej sprawie nie wskazywał na pozorność ww. umowy o pracę, a na jej nieważność z powodu naruszenia zasad współżycia społecznego,

2.  naruszenie przepisu postępowania, tj. art. 233 § 1 k.p.c. poprzez brak wszechstronnego rozważenia zebranego w sprawie materiału dowodowego, prowadzącą w konsekwencji do błędnego przyjęcia, że odwołująca po dniu 6 kwietnia 2008 r. podlega ubezpieczeniom społecznym,

3.  naruszenie art. 6 ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 11 ust. 1, art. 12 ust. 1, art. 13 pkt 1 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych poprzez ich niewłaściwe zastosowanie w niniejszej sprawie, polegające na uznaniu, że odwołująca D. S. podlega ubezpieczeniom społecznym jako pracownik u płatnika składek (...) F. B. B. od dnia 6 kwietnia 2008 r.

Wskazując na wyżej sprecyzowane zarzuty pozwany wniósł o:

1. zmianę zaskarżonego wyroku poprzez oddalenie odwołania,

2. ewentualnie uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji,

3. zasądzenie od odwołującej na rzecz pozwanego kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych za obie instancje.

Sąd Apelacyjny zważył, co następuje:

Apelacja nie jest zasadna.

Sąd Apelacyjny podzielił i uznał za własne ustalenia faktyczne poczynione przez Sąd pierwszej instancji, ponieważ w całości znajdują one oparcie w zebranym w sprawie materiale dowodowym, które to dowody Sąd Okręgowy, wbrew twierdzeniom apelującego, ocenił w granicach zakreślonych przepisem art. 233 § 1 k.p.c. W ocenie Sądu Apelacyjnego, zaskarżony wyrok odpowiada również właściwemu prawu materialnemu, które zostało zastosowane prawidłowo.

Istotą niniejszej sprawy było ustalenie, czy odwołująca D. S. podlega ubezpieczeniom społecznym: emerytalnemu, rentowym, chorobowemu i wypadkowemu – od dnia 6 kwietnia 2008r. jako pracownik, z tytułu umowy o pracę zawartej z płatnikiem składek PHU (...) w S., a poczynienie takiego ustalenia było uzależnione przede wszystkim od wykazania tego, że odwołująca zawarła przedmiotową umowę o pracę z zamiarem świadczenia pracy i faktycznie pracę tę wykonywała. Istotę sporu w niniejszej sprawie stanowiło zatem rozstrzygnięcie, czy umowa o pracę była rzeczywistą czynnością prawną, w wyniku której doszło do nawiązania stosunku pracy i praca ta była wykonywana stosownie z przepisami kodeksu pracy, czy też przedmiotowa umowa była nieważna.

W odpowiedzi na zarzuty apelacji wskazać trzeba, że w ocenie Sądu Apelacyjnego bezzasadny jest zarzut naruszenia art. 233 k.p.c. Dla skuteczności zarzutu naruszenia art. 233 § 1 k.p.c. nie wystarcza stwierdzenie o wadliwości dokonanych ustaleń faktycznych, odwołujące się do stanu faktycznego, który w przekonaniu skarżącego odpowiada rzeczywistości. Konieczne jest tu wskazanie przyczyn dyskwalifikujących postępowanie sądu w tym zakresie. W szczególności skarżący powinien wskazać, jakie kryteria oceny naruszył sąd przy ocenie konkretnych dowodów, uznając brak ich wiarygodności i mocy dowodowej lub niesłuszne im je przyznając (por. stanowisko Sądu Najwyższego wyrażone między innymi w: postanowieniu z dnia 23 stycznia 2001 r., IV CKN 970/00, LEX nr 52753; wyroku z dnia 12 kwietnia 2001 r., II CKN 588/99, LEX nr 52347; postanowieniu z dnia 10 stycznia 2002 r., II CKN 572/99, LEX nr 53136).

Tymczasem apelujący zarzucając obrazę przepisu art. 233 § 1 k.p.c., faktycznie prezentuje jedynie własne, korzystne dla siebie ustalenia, oparte na własnej ocenie materiału dowodowego, natomiast nie wskazał jakie konkretnie dowody błędnie ocenił Sąd Okręgowy i w oparciu o jakie kryteria. Wbrew argumentom skarżącego, Sąd Apelacyjny uznał, że Sąd pierwszej instancji logicznie powiązał wnioski z zebranymi dowodami, wnioskowanie to nie wykroczyło poza schematy logiki formalnej i było zgodne z zasadami doświadczenia życiowego. W szczególności Sąd Okręgowy trafnie powiązał przyczyny działań podejmowanych przez odwołującą i płatnika oraz prawidłowo ustalił wynikające z tych działań skutki. Stąd przeprowadzona przez Sąd pierwszej instancji ocena dowodów nie została skutecznie podważona.

Sąd Apelacyjny uznał, że wszechstronna ocena dowodów pod kątem elementów stosunku pracy, o których mowa w art. 22 § 1 k.p. wskazywała na świadczenie przez D. S. pracy na rzecz płatnika w rozumieniu tego przepisu. Należy podkreślić, że rolą sądu ubezpieczeń społecznych jest badanie stosunku pracy pod kątem przesłanek wynikających z przepisów prawa. W orzecznictwie Sądu Najwyższego przyjmuje się, że o tym, czy strony istotnie nawiązały stosunek pracy stanowiący tytuł ubezpieczeń społecznych nie decyduje samo formalne zawarcie umowy o pracę, wypłata wynagrodzenia, przystąpienie do ubezpieczenia i opłacenie składki, wystawienie świadectwa pracy, ale faktyczne i rzeczywiste realizowanie elementów charakterystycznych dla stosunku pracy, a wynikających z art. 22 § 1 k.p. Istotne więc jest, aby stosunek pracy zrealizował się przez wykonywanie zatrudnienia o cechach pracowniczych (por. między innymi wyrok z dnia 19 lutego 2008 r., II UK 122/07, LEX nr 448905; wyrok z dnia 24 lutego 2010 r., II UK 204/09).

Jak trafnie ustalił zatem Sąd I instancji postępowanie dowodowe potwierdziło, że D. S. rzeczywiście wykonywała powierzone jej obowiązki w ramach stosunku pracy. Odwołująca w dalszym ciągu (podobnie jak przed 6 kwietnia 2008r.) pracowała w sklepie, gdzie zajmowała obsługiwaniem klientów, wystawianiem faktur, przyjmowaniem towarów, prowadzeniem akt osobowych pracowników, wykonywaniem przelewów, zamawianiem towarów, przygotowywaniem ksiąg do biura rachunkowego. Co prawda odwołująca przebywała często na zwolnieniach lekarskich, jednak sam ten fakt, nie może dyskwalifikować istnienia stosunku pracy, w sytuacji gdy strony zawarły umowę o pracę z zamiarem realizacji stosunku pracy i praca ta faktycznie była wykonywana, w okresach zdolności odwołującej do pracy. Ponadto – co istotne - prawomocnym wyrokiem Sądu Okręgowego w Koninie z 14.09.2006r. ustalono, że D. S. z tytułu umowy o pracę zawartej z B. B. podlegała ubezpieczeniom: emerytalno-rentowemu, chorobowemu i wypadkowemu począwszy od 01.10.2005r. i tym samym strony łączył stosunek pracy w okresie od 01.10.2005r. W konsekwencji tożsame czynności wykonywane przez odwołującą w kolejnym okresie, tj. od 06.04.2008r., należało potraktować jako kontynuację wcześniejszego zatrudnienia w reżimie pracowniczym.

Sąd Apelacyjny w pełni podziela zatem ustalenia Sądu I instancji w tym zakresie, tym bardziej, że apelacja w zasadzie okoliczności tych nie kwestionowała, zaś apelujący pozwany powoływał się na wyłącznie inną podstawę nieważności umowy o pracę, tj. sprzeczność z zasadami współżycia społecznego na podstawie art. 58 § 2 k.c. z uwagi na to, że zdaniem ZUS utrzymywanie stosunku pracy miało na celu wyłącznie umożliwienie korzystania ze świadczeń z ubezpieczenia społecznego. Jednocześnie apelujący nie kwestionował, że zawarcie umowy o pracę nie było czynnością pozorną, gdyż przyznał, że odwołująca w pewnym zakresie świadczyła pracę.

Zdaniem Sądu Odwoławczego nie można się zgodzić z apelującym, iż w przedmiotowej sprawie mamy do czynienia z sytuacją określoną w art. 58 § 2 k.c., a mianowicie z nieważnością umowy o pracę z uwagi na sprzeczność z zasadami współżycia społecznego. Ugruntowany jest pogląd, że cel zawarcia umowy o pracę w postaci osiągnięcia świadczeń z ubezpieczenia społecznego nie jest sprzeczny z ustawą (por. wyrok SN z dnia 18 października 2005 r. sygn. akt II UK 43/05, wyrok SN z 9 lutego 2012 r., I UK 265/11).

Nie można zatem przyjąć, że chęć uzyskania tytułu do podlegania ubezpieczeniom społecznym, jeżeli stronom umowy o pracę przyświeca taki właśnie cel, to czynność prawna jest nieważna z mocy art. 58 § 1 lub 2 k.c. (por. wyrok Sądu Najwyższego z 9 lutego 2012 r., I UK 265/11, LEX nr 1169836). Sama chęć uzyskania świadczeń z ubezpieczenia społecznego, jako motywacja do podjęcia zatrudnienia, nie świadczy o zamiarze obejścia prawa, podobnie jak inne cele stawiane sobie przez osoby zawierające umowy o pracę, takie jak na przykład chęć uzyskania środków utrzymania (por. wyroki Sądu Najwyższego: z 25 stycznia 2005 r., II UK 141/04, OSNP 2005 Nr 15, poz. 235; z 5 października 2005 r., I UK 32/05, OSNP 2006 nr 15-16, poz. 249; z 28 kwietnia 2005 r., I UK 236/04, OSNP 2006 nr 1-2, poz. 28; z 11 stycznia 2006 r., II UK 51/05, OSNP 2006 nr 23-24, poz. 366, z 22 czerwca 2015 r., I UK 367/14).

Wzmocnieniem tej tezy jest miarodajny stan faktyczny występujący w przedmiotowej sprawie. Wynika z niego, że odwołującą i płatnika od dłuższego czasu łączył stosunek pracy, gdyż od 1.10.2005r. odwołująca została zatrudniona na stanowisku kierownika, natomiast po 6.04.2008r. sytuacja ta nie uległa zmianie. Ustalenia Sądu Okręgowego w tym przedmiocie są w pełni prawidłowe zaś Sąd Odwoławczy podziela je w całości. Dodać w tym miejscu należy, że celem stosunku pracy jest również ochrona pracownika i umożliwienie mu korzystania ze świadczeń z ubezpieczenia społecznego w przypadkach określonych w ustawie, tym samym trudno zaakceptować stanowisko pozwanego, tym bardziej, że sprowadzałoby się to konkluzji, iż w przypadku choroby pracownika i przebywania przez niego na zwolnieniu lekarskim, pracodawca winien zakończyć stosunek pracy. Z oczywistych względów pogląd taki nie może zasługiwać na aprobatę.

Z powyższych względów Sąd Apelacyjny zgodził się z poglądem Sądu Okręgowego, że sporna umowa o pracę była wykonywana i była ważna, zaś jako taka stanowi tytuł podlegania ubezpieczeniom społecznym. W myśl art. 6 ust. 1 pkt 1 w związku z art. 8 ust. 1 oraz art. 11 ust. 1, art. 12 ust. 1 i art. 13 pkt 1 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, obowiązkowo ubezpieczeniom społecznym podlegają osoby będące pracownikami, od dnia nawiązania stosunku pracy do dnia ustania tego stosunku. Inaczej mówiąc, tytułem ubezpieczeń społecznych tych osób jest stosunek pracy. W tej sytuacji wyrok Sądu Okręgowego jest w pełni prawidłowy.

Reasumując wszystkie zarzuty sprecyzowane w apelacji nie były zasadne, a tym samym Sąd II instancji oddalił apelację na podstawie art. 385 k.p.c.

Sędzia Wiesława Stachowiak