Portal Orzeczeń Sądu Apelacyjnego w Poznaniu

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 22 maja 2025 r.

Sąd Apelacyjny w Poznaniu III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych

w składzie:

Przewodniczący: sędzia Wiesława Stachowiak

Protokolant: Beata Tonak

po rozpoznaniu w dniu 22 maja 2025 r. w Poznaniu na posiedzeniu niejawnym

sprawy (...) im. A. M. (1) w P.

przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych I Oddział w P.

o wydanie zaświadczenia o niezaleganiu w opłacaniu składek

na skutek apelacji (...) im. A. M. (1) w P.

od wyroku Sądu Okręgowego w Poznaniu

z dnia 16 listopada 2023 r. sygn. akt VIII U 1241/23

1.  zmienia zaskarżony wyrok w punkcie 1 oraz poprzedzającą go decyzję organu rentowego i zobowiązuje pozwanego do wydania odwołującemu zaświadczenia o niezaleganiu w opłacaniu składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych, na dzień 5 października 2021 r.;

2.  zmienia zaskarżony wyrok w punkcie 2 i zasądza od pozwanego na rzecz odwołującego kwotę 420 zł z ustawowymi odsetkami, o których mowa w art. 98 § 1 ¹ k.p.c. tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego;

3.  zasądza od pozwanego na rzecz odwołującego kwotę 240 zł wraz z ustawowymi odsetkami, o których mowa w art. 98 §1 ¹ k.p.c. tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego w postępowaniu apelacyjnym.

Wiesława Stachowiak

UZASADNIENIE

Decyzją z dnia 5 października 2021 r., znak (...)- (...), Zakład Ubezpieczeń Społecznych I Oddział w P., po rozpatrzeniu wniosku z dnia 22 września 2021r., odmówił płatnikowi składek Uniwersytetowi im. A. M. w P. wydania zaświadczenia o niezaleganiu w opłacaniu składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne oraz Fundusz Pracy i Fundusz Solidarnościowy.

W uzasadnieniu decyzji organ rentowy wskazał, że w podglądzie Kompleksowego Systemu Informatycznego ZUS stwierdzono nieścisłości w dokumentach rozliczeniowych za okres od stycznia 1999 r. do grudnia 2009 r., w maju 2010 r., w lipcu 2010 r., grudniu 2010 r., maju 2011 r., w listopadzie 2019 r. potrzebnych do prawidłowego ustalenia stanu konta. Na koncie płatnika figuruje zaległość za sierpień 2021 r.: na ubezpieczenie zdrowotne w kwocie 189.001,63 zł + odsetki na dzień decyzji w kwocie 829 zł, na Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych w kwocie 620.986,69 zł + odsetki na dzień decyzji 2.722 zł. Wobec powyższego organ rentowy nie znalazł pozytywnych do rozpatrzenia wniosku i orzekł jak w sentencji decyzji.

Od powyższej decyzji odwołał się płatnik składek (...) im. A. M. w P., wnosząc o jej zmianę poprzez zobowiązanie organu rentowego do wydania zaświadczenia o niezaleganiu w opłacaniu składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy i Fundusz Solidarnościowy, Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych, na dzień 5 października 2021 r. Nadto odwołujący wniósł o zasądzenie od pozwanego organu rentowego kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia uprawomocnienia się orzeczenia do dnia zapłaty.

W uzasadnieniu płatnik składek wskazał, że pismem bez daty o numerze (...)-2020, organ rentowy poinformował, że na dzień 31 grudnia 2020 r. istnieje nadpłata w wysokości 1.111.552,60 zł. Nadto płatnik składek zaznaczył, że organ rentowy w treści decyzji odmownej wskazuje na „nieścisłości” w Kompleksowym Systemie Informatycznym, które zdaniem odwołującego nie mogą stanowić podstawy do wydania decyzji odmawiającej. Natomiast zadłużenie ujęte w zaskarżonej decyzji nie wynika ze składanych przez płatnika dokumentów rozliczeniowych, a składka za sierpień 2021 r. została opłacona w kwocie 13.427.607,36 zł, w związku z jej umniejszeniem o kwotę 9.000 zł na skutek omyłkowo zwiększonej wpłaty składek za lipiec 2021 r. Płatnik składek wskazał również na niezrozumiałe rozliczenie konta, które do 30 kwietnia 2021 r. wykazywało nadpłatę w wysokości około 1.000.000 zł. Dopiero w zestawieniach z maja 2021 r. pojawiła się niedopłata, która w kolejnych miesiącach była wyższa lub zmniejszała się, na skutek rozliczeń dokonywanych przez organ rentowy.

W odpowiedzi na odwołanie organ rentowy podtrzymał argumentację prawną i faktyczną zaprezentowaną w zaskarżonej decyzji oraz wniósł o oddalenie odwołania i zasądzenie od odwołującego kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

Wyrokiem z dnia 16 listopada 2023r. w sprawie VIII U 1241/23 Sąd Okręgowy w Poznaniu:

1. oddalił odwołanie,

2. zasądził od (...) im. A. M. (1) w P. na rzecz Zakładu Ubezpieczeń Społecznych I Oddział w P. 420 zł tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego za obie instancje wraz z odsetkami w wysokości odsetek ustawowych za opóźnienie w spełnieniu świadczenia pieniężnego od dnia uprawomocnienia się orzeczenia do dnia zapłaty.

Podstawę rozstrzygnięcia Sądu Okręgowego stanowiły następujące ustalenia faktyczne i rozważania prawne:

Odwołujący płatnik składek wnioskiem z dnia 22 września 2021 r. zwrócił się o wydanie zaświadczenia o niezaleganiu w opłacaniu składek.

W wyniku weryfikacji konta, organ rentowy stwierdził nieścisłości w dokumentach rozliczeniowych za okres od stycznia 1999 r. do grudnia 2009 r., w maju 2010 r., w lipcu 2010 r., w grudniu 2010 r., w maju 2011 r., w listopadzie 2019r. potrzebnych do prawidłowego ustalenia stanu konta. Ponadto na koncie płatnika figuruje zaległość za sierpień 2021 r.:



na ubezpieczenie zdrowotne w kwocie 189.001,63 zł + odsetki na dzień decyzji w kwocie 829 zł,



na Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych w kwocie 620.986,69 zł + odsetki na dzień decyzji 2.722 zł.

Wobec powyższego, zaskarżoną decyzją z dnia 5 października 2021 r. organ rentowy odmówił płatnikowi składek Uniwersytetowi im. A. M. w P. wydania zaświadczenia o niezaleganiu w opłacaniu składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne oraz Fundusz Pracy i Fundusz Solidarnościowy.

W toku postępowania, organ rentowy dnia 4 listopada 2021 r. wydał odwołującemu płatnikowi składek zaświadczenie o niezaleganiu w opłacaniu składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy i Fundusz Solidarnościowy oraz Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych, na dzień 4 listopada 2021 r.

W piśmie z dnia 31 marca 2022 r. organ rentowy wskazał, że dnia 26 października 2021 r. płatnik składek sporządził i przekazał korekty dokumentów rozliczeniowych za okres: 01/1999 r. do 09/1999 r., a dnia 29 października 2021 r. za okres: od 10/1999r. do 12/1999 r. W wyniku uporządkowania rozliczenia konta płatnika składek i ponownej analizy rozliczeń, konto nie wykazywało zadłużenia. Ponadto organ rentowy wskazał, iż na skutek złożonych korekt dokumentów rozliczeniowych oraz odpisania należności przedawnionych za okresy: 01/2010 r., 03/2010 r., od 05/2010 r. do 06/2010 r., od 01/2011 r. do 03/2011 r., od 11/2011 r. do 06/2012 r., 09/2012 r., od 02/2013 r. do 06/2013 r., od 08/2013 r. do 01/2014 r., od 03/2014 r. do 08/2014 r., od 02/2015 r. do 04/2015 r., od 07/2015 r. do 09/2015r., 05/2016 r., zmianie uległo saldo na koncie.

W oparciu o wyżej ustalony stan faktyczny Sąd Okręgowy uznał odwołanie za bezzasadne.

Sąd Okręgowy powoływał następnie podstawę prawną rozstrzygnięcia, tj. art. 217 § 1 i § 2 k.p.a., art. 218 § 1 k.p.a., stwierdzając, że organ administracyjny może odmówić wydania zaświadczenia m.in. w sytuacji, gdy wnoszący podanie żąda potwierdzenia okoliczności faktycznych lub stanu prawnego, które nie wynikają z ewidencji i rejestrów lub innych danych, będących w posiadaniu tego organu, albo gdy żąda poświadczenia nieprawdy. W każdej z powyższych sytuacji postanowienie o odmowie wydania zaświadczenia jest zgodne z prawem (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 3 listopada 1999 r., I SA 80/99). W uzasadnieniu wyroku z 23 stycznia 2013 r. (I UK 434/12) Sąd Najwyższy wskazał, że wydanie zaświadczenia lub odmowa jego wydania (decyzją) niewątpliwie odnosi się do zakresu żądania sformułowanego przez wnioskodawcę w kontekście wskazanego przez niego interesu prawnego. Zaświadczenie o niezaleganiu z opłacaniem składek, ze względu na interes jakiemu służy, najczęściej wydawane jest w celu posłużenia się nim w kontaktach z kontrahentami lub przed właściwą instytucją lub urzędem, w celu - co bardzo istotne - wykazania zdolności finansowej. Najczęściej dotyczy to przetargów i możliwości czynnego w nich uczestniczenia. Treść żądania - wydanie zaświadczenia o opłacaniu składek - nie może zatem być wyrwana z kontekstu interesu prawnego dla realizacji którego jest formułowana. Zatem wniosek o wydanie zaświadczenia nie może być odczytywany literalnie z powołaniem się na art. 4 pkt 3 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych. Treść zatem zaświadczenia powinna uwzględniać wszelkie należności składkowe. Tylko wówczas owo zaświadczenie spełnia swoją rolę informacyjną o stanie finansowym płatnika i jego zdolności finansowej.

Sąd Okręgowy przytoczył poglądy judykatury, zgodnie z którymi w trybie dotyczącym wydania zaświadczenia nie jest zatem dopuszczalne dokonywanie jakichkolwiek ustaleń faktycznych i ocen prawnych niewynikających z prowadzonej przez organ ewidencji, rejestrów bądź z innych danych znajdujących się w jego posiadaniu. Postępowanie wyjaśniające może dotyczyć zbadania okoliczności wynikających z posiadanych przez organ ewidencji, rejestrów i innych danych, czy też wyjaśnienia, czy dane te odnoszą się do osoby wnioskodawcy, faktów, stanu prawnego, którego poświadczenia się on domaga. Jest ono zatem ograniczone do badania dokumentacji o charakterze określonym w art. 218 § 1 k.p.a. Natura zaświadczenia sprowadza się bowiem do prostego przeniesienia (zacytowania) danych znajdujących się w posiadaniu organu. Oznacza to, że w sytuacji, gdy organ nie posiada w swych zasobach, danych, które mogłyby stanowić podstawę wydania zaświadczenia stosownie do żądania wnioskodawcy, nie może wydać zaświadczenia o żądanej treści. Dla braku możliwości urzędowego potwierdzenia faktów lub stanu prawnego nie mają przy tym znaczenia przyczyny, z których organ nie znajduje się w posiadaniu określonych danych (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w P. z 5 maja 2021 r., (...) SA/Po 1518/20; wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. z 23 kwietnia 2021 r., (...) SA/Wa 53/21).

Sąd Okręgowy stwierdził, że w przypadku, gdy pomiędzy stronami istnieje niepewność czy też spór co do nawet potencjalnych zaległości składkowych, zaświadczenie takie nie może być wydane, a to ze względu na wskazany powyżej cel jakiemu ono służy.

Zdaniem Sądu Okręgowego dopiero odpisanie należności przedawnionych pozwoliło na uporządkowanie konta płatnika. Powyższe skutkowało zmianą salda, które nie wykazywało już zaległości składkowych. Dlatego też organ rentowy dnia 4 listopada 2021 r. wydał odwołującemu płatnikowi składek zaświadczenie o niezaleganiu w opłacaniu składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy i Fundusz Solidarnościowy oraz Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych, na dzień 4 listopada 2021 r. Natomiast na dzień 5 października 2021 r. nie było możliwe wydanie wnioskowanego zaświadczenia. W takiej sytuacji zaskarżona decyzja organu rentowego okazała się zasadna.

Sąd Okręgowy wskazał, że postępowanie o wydanie zaświadczenia nie jest postępowaniem merytorycznym, a wydając zaświadczenie organ rentowy przedstawia jedynie znany mu stan faktyczny, a nie rozstrzyga o prawach i obowiązkach.

Mając na uwadze powyższe, Sąd Okręgowy na mocy art. 477 ¹⁴ § 1 k.p.c. oddalił odwołanie jako bezzasadne.

O kosztach Sąd Okręgowy orzekł na podstawie art. 98 w zw. z art. 99 k.p.c. w związku z § 9 ust. 2 i § 10 ust. 2 pkt 2 rozporządzenia Rady Ministrów z 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz.U. z 2023 r., poz. 1953)

Apelację od powyższego wyroku złożył odwołujący, w całości, zarzucając:

1) naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 233 k.p.c. poprzez pominięcie faktów wskazywanych i wykazanych przez odwołującego, w tym pisma organu rentowego nr (...)- 2020, dokumentów potwierdzających opłacanie składek w należnej wysokości, wyciągu ze szczegółowego rozliczenia przedstawionego odwołującemu przez organ rentowy, z którego wynika, że rzekoma zaległość powstała wskutek rzekomego nieopłacenia składki za październik 2000 r., pisma z 15.10.2021 r. wykazującego w jakim zakresie i za jaki okres dokonano korekt w okresie pomiędzy wydaniem skarżonej decyzji, a zaświadczeniem o niezaleganiu w opłacaniu składek, a w szczególności pominięciem faktu, że zaległość dotyczyła października 2000r., a korekty dotyczyły okresu 2009 - 2021, zestawień sald złożonych na posiedzeniu w dniu 26 października 2023 r. wykazujących, że pomimo nie składania przez odwołującego jakichkolwiek korekt, jak również nie dokonywania jakichkolwiek wpłat, salda na każdy kolejny dzień wykazywały inne wartości, włącznie z zaległością w łącznej kwocie 11.708.342,27 zł (jedenaście milionów siedemset osiem tysięcy trzysta czterdzieści dwa złote 27/100) na dzień 25.10.2023 r.;

2) naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 233 k.p.c. poprzez pominięcie faktów wskazywanych i wykazanych przez odwołującego, z których w sposób nie budzący jakichkolwiek wątpliwości wynika, że system informatyczny, z którego korzysta i na którym opiera się organ rentowy przy wydawaniu /odmowie wydania zaświadczeń, w żaden sposób nie oddaje rzeczywistych danych posiadanych przez organ rentowy;

3) błąd w ustaleniach faktycznych poprzez przyjęcie, że „odpisanie należności przedawnionych pozwoliło na uporządkowanie konta płatnika. Powyższe skutkowało zmianą salda, które nie wykazywało już zaległości składkowych”, pomimo, że w okresie pomiędzy wydaniem skarżącej decyzji a zaświadczeniem o niezaleganiu ze składkami, odwołujący nie dokonał jakichkolwiek korekt w tym zakresie, ani nie dokonał jakichkolwiek płatności tym tytułem; w tym miejscu należy podkreślić, że w odwołaniu wykazano, że wpłaty następowały prawidłowo, a system z którego korzysta organ rentowy dokonuje rozliczenia tych wpłat w sposób zupełnie dowolny;

4) błąd w ustaleniach faktycznych poprzez przyjęcie, że na koncie odwołującego istniały jakiekolwiek prawdziwe należności przedawnione, których „odpisanie pozwoliło na uporządkowanie konta płatnika”, pomimo iż w piśmie z dnia 27 lipca 2022 r. organ rentowy wskazał, że „27.10.2021r. zostały odpisane należności przedawnione za okresy(...), (...)- (...), (...), (...). (...), 3-8/2014, 2-4/2015, 7-9/2015, (...)”, podczas gdy ze szczegółowego rozliczenia przedstawionego odwołującemu przez organ rentowy, zamieszczonego we fragmentach w odwołaniu, wynika, że największa „przedawniona należność” dotyczy października 2000 r.;

5) błąd w ustaleniach faktycznych poprzez przyjęcie, że prowadzone przez organ rentowy ewidencje, rejestry, a w szczególności systemy informatyczne, którymi organ posługuje się przy wydawaniu zaświadczeń oddają rzeczywisty stan wiedzy organu rentowego;

6) naruszenie art. 477 § 1 k.p.c. poprzez przyjęcie, że nie ma podstaw do uwzględnienia odwołania;

Wskazując na wyżej sprecyzowane zarzuty pozwany wnosił o:

1) zmianę zaskarżonego wyroku i wydanie orzeczenia zmieniającego zaskarżoną decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych I Oddział w P. z dnia 05 października 2021 r. w ten sposób, iż organ rentowy na dzień 5 października 2021 r. był zobowiązany wydać Uniwersytetowi im. A. M. (1) w P. zaświadczenie o niezaleganiu w opłacaniu składek;

2) zasądzenie od organu rentowego na rzecz odwołującego kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych za obie instancje.

Nadto apelujący wniósł o przeprowadzenie dowodu z dokumentów:

1) pisma ZUS I Oddział w P. z dnia 27 października 2023 r. wykazującego nadpłatę na koncie odwołującego,

2) salda na dzień 26 października 2023 r. wykazującego nadpłatę na koncie odwołującego,

na okoliczność wykazania, że system informatyczny, którym posługuje się organ rentowy wydając/odmawiając wydania zaświadczeń o niezaleganiu w opłacaniu składek, nie oddaje rzeczywistych danych posiadanych przez organ rentowy, co w konsekwencji potwierdza, że skarżona decyzja została wydana niezgodnie z faktycznie posiadanymi przez organ rentowy danymi odwołującego i z tego względu winna zostać w całości zmieniona.

Sąd Apelacyjny zważył co następuje:

Apelacja skutkuje zmianą zaskarżonego wyroku w punkcie 1 oraz poprzedzającej go decyzji organu rentowego i zobowiązaniem pozwanego do wydania odwołującemu zaświadczenia o niezaleganiu w opłacaniu składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych, na dzień 5 października 2021 r.

Zdaniem Sądu Apelacyjnego trafne są zarzuty wywiedzione w apelacji strony odwołującej.

Kwestią sporną w niniejszej sprawie było ustalenie, czy istniały podstawy do wydania przez pozwanego płatnikowi składek Uniwersytetowi im. A. M. w P. zaświadczenia o niezaleganiu w opłacaniu składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne oraz Fundusz Pracy i Fundusz Solidarnościowy.

Jak wynika z ugruntowanego orzecznictwa (por. przykładowo wyrok Sądu Najwyższego z dnia 8 października 2009 r., II UK 52/09, wyrok Sądu Najwyższego z 2 kwietnia 2003 r. III RN 21/02, ) zakres rozstrzygnięcia w takiej sprawie (czyli ustaleń i oceny prawnej) obejmuje jedynie to, czy na chwilę decyzji o odmowie wydania żądanego zaświadczenia wnioskodawca miał zaległości składkowe. Tam gdzie jest spór co do prawa, tam nie powinno być w tym zakresie wydane zaświadczenie, gdyż ma ono jedynie potwierdzać stan rzeczy na podstawie posiadanych przez organ rentowy danych (art. 218 § 1 w związku z art. 217 § 2 pkt 2 k.p.a.). Zaświadczenie o niezaleganiu w opłacaniu składek nie jest decyzją, natomiast odmowa wydania takiego zaświadczenia przez pozwanego nie może być postanowieniem, lecz tylko decyzją (art. 83b ust. 1 u.s.u.s. w związku z art. 219 k.p.a.). Zaświadczenie jest więc przejawem wiedzy, nie zaś woli organu rentowego.

Zgodnie z art. 217 § 1 k.p.a. organ administracji publicznej wydaje zaświadczenie na żądanie osoby ubiegającej się o zaświadczenie. Zaświadczenie to powinno być wydane bez zbędnej zwłoki, nie później jednak niż w terminie siedmiu dni (art. 217 § 3 k.p.a.). Jak stanowi § 2 pkt 2 art. 217 k.p.a., zaświadczenie wydaje się, jeżeli osoba ubiega się o zaświadczenie ze względu na swój interes prawny w urzędowym potwierdzeniu określonych faktów lub stanu prawnego. W przypadkach, o których mowa we wspomnianym art. 217 § 2 pkt 2 k.p.a., organ administracji publicznej obowiązany jest wydać zaświadczenie, gdy chodzi o potwierdzenie faktów albo stanu prawnego, wynikających z prowadzonej przez ten organ ewidencji, rejestrów bądź z innych danych znajdujących się w jego posiadaniu (art. 218 § 1 k.p.a.). Organ administracji publicznej, przed wydaniem zaświadczenia, może przeprowadzić w koniecznym zakresie postępowanie wyjaśniające (art. 218 § 2 k.p.a.).

Postępowanie o wydanie zaświadczenia na podstawie art. 217 k.p.a. w związku z art. 83b ustawy z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych nie jest postępowaniem merytorycznym (por. wyrok Sądu Apelacyjnego w Gdańsku z 13 maja 2016 r., III AUa 21/16). Samo zaś zaświadczenie stanowi przejaw wiedzy organu rentowego i nie może być traktowane jako jego oświadczenie woli, co nadawałoby decyzji charakter władczy czy merytoryczny. Jest ono aktem przewidzianym przepisami prawa, wydawanym na żądanie osoby, która się o nie ubiega, przy czym osoba ta musi wykazać interes prawny w jego pozyskaniu. W orzecznictwie podkreśla się, że zaświadczenie nie tworzy, nie uchyla i nie zmienia istniejących stosunków prawnych. Wydając takie zaświadczenie organ rentowy przedstawia jedynie znany mu na daną chwilę (a więc niejako wstecz) stan faktyczny lub prawny, a nie rozstrzyga o prawach i obowiązkach ubezpieczonego (por. wyrok Sądu Najwyższego z 8 października 2009 r., II UK 52/09).

Z zaprezentowanej analizy wynika, że postępowanie w zakresie wydawania zaświadczeń oznacza potwierdzenie stanu faktycznego i prawnego na podstawie posiadanych przez organ dokumentów. Treścią zaświadczenia może być jedynie pozytywne załatwienie wniosku, na co wskazał między innymi Wojewódzki Sąd Administracyjny w G. w wyroku z 10 marca 2011 r. SA/Gd 971/10). W sytuacji zaś, gdy dowody posiadane przez organ nie pozwalają na uwzględnienie wniosku, organ ten może wydać jedynie orzeczenie odmawiające wydania zaświadczenia (wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W.. z 6 maja 2010 r., SA/Wa 88/10,

W niniejszej sprawie organ rentowy odmówił wydania zaświadczenia o niezaleganiu w opłacaniu składek uzasadniając to okolicznością, iż w podglądzie Kompleksowego Systemu Informatycznego ZUS stwierdzono nieścisłości w dokumentach rozliczeniowych za okres od stycznia 1999 r. do grudnia 2009 r., w maju 2010 r., w lipcu 2010 r., grudniu 2010 r., maju 2011 r., w listopadzie 2019 r. potrzebnych do prawidłowego ustalenia stanu konta. Na koncie płatnika figuruje zaległość za sierpień 2021 r.: na ubezpieczenie zdrowotne w kwocie 189.001,63 zł + odsetki na dzień decyzji w kwocie 829 zł, na Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych w kwocie 620.986,69 zł + odsetki na dzień decyzji 2.722 zł.

Sąd Okręgowy uznając zaskarżoną decyzję za trafną, stwierdził, że w przypadku odwołującego dopiero odpisanie należności przedawnionych pozwoliło na uporządkowanie konta płatnika. Powyższe skutkowało zmianą salda, które nie wykazywało już zaległości składkowych. Dlatego też organ rentowy dnia 4 listopada 2021 r. wydał odwołującemu płatnikowi składek zaświadczenie o niezaleganiu w opłacaniu składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy i Fundusz Solidarnościowy oraz Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych, na dzień 4 listopada 2021 r. Natomiast na dzień 5 października 2021 r. nie było możliwe wydanie wnioskowanego zaświadczenia.

Zdaniem Sądu Apelacyjnego rozstrzygnięcie Sądu Okręgowego nie jest trafne, zaś na aprobatę zasługują sprecyzowane w apelacji zarzuty naruszenia art. 233 § 1 k.p.c. poprzez pominięcie dowodów, na które wskazywał odwołujący, a w konsekwencji poczynienie błędnych ustaleń w sprawie. Apelujący zarzucał m.in. naruszenie art. 233 k.p.c. poprzez pominięcie faktów wskazywanych przez odwołującego, w tym pisma organu rentowego nr (...)- 2020, dokumentów potwierdzających opłacanie składek w należnej wysokości, wyciągu ze szczegółowego rozliczenia przedstawionego odwołującemu przez organ rentowy, z którego wynika, że rzekoma zaległość powstała wskutek nieopłacenia składki za październik 2000 r., pisma z 15.10.2021 r. wykazującego w jakim zakresie i za jaki okres dokonano korekt w okresie pomiędzy wydaniem skarżonej decyzji, a zaświadczeniem o niezaleganiu w opłacaniu składek, a w szczególności pominięciem faktu, że zaległość dotyczyła października 2000r., a korekty dotyczyły okresu 2009 - 2021, zestawień sald złożonych na posiedzeniu w dniu 26 października 2023 r. wykazujących, że pomimo nieskładania przez odwołującego jakichkolwiek korekt, jak również nie dokonywania jakichkolwiek wpłat.

Zdaniem Sądu Apelacyjnego argumentacja odwołującego zasługuje na aprobatę, gdyż Sąd Okręgowy pominął okoliczności wynikające z pisma organu rentowego nr (...)-2020 (k.25), z którego jednoznacznie wynikało, że według ZUS na dzień 31 grudnia 2020 roku odwołujący nie posiadał zadłużenia. Jednocześnie zdaniem ZUS na dzień 31 grudnia 2020r. odwołujący posiadał nadpłatę w wysokości 1.111.552,60 zł. Z powyższego pisma wynikało, że nie istniały żadne (ani przedawnione, ani nieprzedawnione) należności z tytułu składek, natomiast ZUS miał rozliczyć ww. nadpłatę na poczet bieżących należności, zgodnie z przedstawionym zestawieniem według stanu na 31 grudnia 2020r. (k.26).

W okresie od 1.01.2021r. do daty wydania zaskarżonej decyzji odwołujący opłacał składki w pełnej wysokości, w tym za 08.2021r. Jednocześnie w okresie tym, pozwany nie wydawał żadnej decyzji mogącej stanowić podstawę powstania zaległości w opłacaniu przez płatnika składek.

Nadto również z pobranego przez płatnika zestawienia rozliczeń z Platformy Usług (...) wynikało, że do 30 kwietnia 2021r. na koncie płatnika widniała nadpłata w wysokości 1.000.000 zł.

Rację miał apelujący, że w sposób nieuzasadniony i zaskakujący dla płatnika na jego koncie niedopłata w wysokości ok. 1 mln. złotych pojawiła się dopiero w dniu 31.05.2021r. Wg wyjaśnień ZUS pozwany rozliczył wpłaty składek za maj 2021r. na poczet niedopłaty za 10.2000r. (czyli 21 lat wstecz, pomijając przedawnienie składek) oraz doliczając odsetki.

Jak trafnie argumentował apelujący - w okresie od 01.01.2021 r. do maja 2021 r. nie składał żadnych korekt deklaracji, ani nie została w stosunku do niego wydana jakakolwiek decyzja, która choćby pośrednio mogła spowodować powstanie jakichkolwiek przedawnionych należności.

Apelujący wywodził, że wg ZUS przyczyną odmowy wydania zaświadczenia o niezaleganiu w opłacaniu składek miała być figurująca na koncie płatnika zaległość za miesiąc 8.2021r., jednakże skoro nie dokonał zapłaty wskazanych w decyzji rzekomych zaległości, nie zostały one pokryte ze składek wpłaconych przez odwołującego w październiku (bo wówczas musiałaby powstać zaległość w składakach za wrzesień, a takiej nie było), nie znajdują się one wśród „odpisanych w dniu 27.10.2021r. należnościach przedawnionych”, odwołujący nie złożył w dniu 15.10.2021 r. korekt w odniesieniu do tego okresu, to co się stało z tymi zaległościami, skoro w dniu 04.11.2021 r. już nie istniały i organ rentowy mógł wydać odwołującemu zaświadczenie o niezaleganiu w opłacaniu składek.

Zgodnie ze stanowiskiem pozwanego przedstawionym w piśmie z dnia 27 lipca 2022 r. (k.119-120) ZUS odniósł się do zadłużenia za maj 2021r. w bardzo ogólny sposób, nie wyjaśnił mechanizmu naliczania zadłużenia i zaliczenia wpłaty składki na 10.2000r. (czyli 21 lat wstecz). Co więcej ZUS wyjaśnił, że do momentu złożenia prawidłowych dokumentów rozliczeniowych Oddział nie miał podstaw do odpisania przedawnionych należności. Jest to sprzeczne jednak ze stanowiskiem pozwanego o braku zaległości (a nawet o nadpłacie) do 31.12.2020r. orz do 30.04.2021r. (nadpłata w wysokości 1 mln. zł).

Sąd Apelacyjny miał na uwadze, że odwołujący dołączył do akt korekty deklaracji złożone 27.10.2021r., jednak korekty w żadnym wypadku nie obejmowały roku 2000. Korekty obejmowały jedynie lata 2009r. – 2021r., co potwierdził pozwany w piśmie z dnia 27 lipca 2022r.

Jednocześnie organ rentowy nie wyjaśnił powyższej okoliczności, a pamiętać trzeba, że decyzją z dnia 4.11.2021r. ZUS wydał płatnikowi składek zaświadczenie o niezaleganiu w opłacaniu składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy i Fundusz Solidarnościowy oraz Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych.

Zdaniem Sądu Apelacyjnego ZUS nie wykazał rzetelności w rozliczaniu składek odwołującego płatnika, a wątpliwości w rozliczaniu składek od maja 2021r. muszą być interpretowane na korzyść odwołującego.

W konsekwencji Sąd Apelacyjny uznał za trafne zarzuty odwołującego płatnika sprecyzowane w wywiedzionej przez niego apelacji, co skutkowało zmianą wyroku Sądu Okręgowego i poprzedzającej go decyzji w kierunku postulowanym przez skarżącego.

Mając powyższe na uwadze Sąd Apelacyjny na podstawie art. 386 § 1 k.p.c. zmienił zaskarżony wyrok w punkcie 1 oraz poprzedzającą go decyzję organu rentowego i zobowiązał pozwanego do wydania odwołującemu zaświadczenia o niezaleganiu w opłacaniu składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych, na dzień 5 października 2021 r. Konsekwencją zmiany wyroku co do meritum była zmiana orzeczenia o kosztach, dlatego Sąd Apelacyjny na podstawie art. 386 § 1 k.p.c. zmienił zaskarżony wyrok w punkcie 2 i zasądził od pozwanego na rzecz odwołującego kwotę 420 zł z ustawowymi odsetkami, o których mowa w art. 98 § 1 ¹ k.p.c. tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego.

W pkt 3 wyroku Sąd Apelacyjny rozstrzygnął o kosztach procesu w drugiej instancji, zgodnie z zasadą odpowiedzialności za wynik procesu określoną w art. 98 § 1 i 3 k.p.c., stosownie do której strona przegrywająca proces obowiązana jest zwrócić przeciwnikowi na jego żądanie koszty zastępstwa procesowego, których wysokość w niniejszej sprawie określa przepis § 10 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22.10.2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2018r. poz. 265). W konsekwencji Sąd Apelacyjny zasądził od pozwanego (jako strony przegrywającej) na rzecz odwołującego kwotę 240 zł wraz z ustawowymi odsetkami, o których mowa w art. 98 §1 ¹ k.p.c. tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego w postępowaniu apelacyjnym.

Wiesława Stachowiak