Portal Orzeczeń Sądu Apelacyjnego w Poznaniu

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 23 lipca 2025 r.

Sąd Apelacyjny w Poznaniu III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych

w składzie:

Przewodniczący: sędzia Marta Sawińska

Protokolant: Krystyna Kałużna

po rozpoznaniu w dniu 23 lipca 2025 r. w Poznaniu na posiedzeniu niejawnym

sprawy K. B.

przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych I Oddział w P.

o emeryturę pomostową

na skutek apelacji K. B.

od wyroku Sądu Okręgowego w Poznaniu

z dnia 6 lutego 2025 r. sygn. akt VIII U 676/24

1.  oddala apelację;

2.  zasądza od K. B. na rzecz Zakładu Ubezpieczeń Społecznych
I Oddział w P. kwotę 270 zł z ustawowymi odsetkami za opóźnienie
w spełnieniu świadczenia pieniężnego od dnia uprawomocnienia się orzeczenia
o kosztach do dnia zapłaty – tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego
w instancji odwoławczej.

sędzia Marta Sawińska

UZASADNIENIE

Decyzją z dnia 4 marca 2024r., znak (...) Zakład Ubezpieczeń Społecznych I Oddział w P., na podstawie przepisów ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz.U. z 2023 r., poz. 1251 ze zm.), ustawy z dnia 19 grudnia 2008 r. o emeryturach pomostowych (Dz.U. z 2023 r., poz. 164) oraz ustawy z dnia 28 lipca 2023 r. z zmianie ustawy o emeryturach pomostowych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2023r., poz. 1667) odmówił K. B. prawa do emerytury pomostowej.

W uzasadnieniu organ rentowy wskazał, że odmawia prawa do emerytury na podstawie
art. 4 ustawy o emeryturach pomostowych, gdyż wnioskodawca po dniu 31 grudnia 2008 r. nie wykonywał prac w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze w rozumieniu art. 3 ust. 1 i 3 ustawy o emeryturach pomostowych. Nadto ZUS wskazał, że odmawia przyznania prawa do emerytury pomostowej na podstawie art. 49 ustawy o emeryturach pomostowych, ponieważ na dzień 1 stycznia 2009 r. ubezpieczony nie udowodnił okresu pracy w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze w rozumieniu art. 3 ust. 1 i 3 ustawy o emeryturach pomostowych, wynoszącego co najmniej 15 lat. Organ rentowy wskazał, że do pracy wykonywanej w szczególnych warunkach w myśl art. 49 ustawy pomostowej nie zostały zaliczone okresy zatrudnienia od 1 stycznia 1992 r. do 27 lipca 2004 r., od 31 lipca 2004 r. do 30 listopada 2004 r., od 2 grudnia 2004 r. do 31 grudnia 2008 r. ponieważ pracodawca nie potwierdził, że w ww. okresach K. B. wykonywał prace wymienioną w załączniku nr 1 lub nr 2 ustawy o emeryturach pomostowych.

Odwołanie od decyzji złożył K. B. zaskarżając ją w całości i domagając się jej zmiany poprzez przyznanie prawa do emerytury pomostowej od 1 lutego 2024 r. oraz zasądzenia zwrotu kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

Wyrokiem z 6 lutego 2025 r. Sąd Okręgowy w Poznaniu VIII Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych sygn. akt VIII U 676/24 oddalił odwołanie (pkt 1 wyroku) i zasądził od odwołującego na rzecz pozwanego Zakładu Ubezpieczeń Społecznych I Oddział w P. 360 zł tytułem zwrotu kosztów zastępstwa prawnego wraz z odsetkami w wysokości odsetek ustawowych za opóźnienie w spełnieniu świadczenia pieniężnego od dnia uprawomocnienia orzeczenia o kosztach do dnia zapłaty (pkt 2 wyroku).

Powyższy wyrok zapadł w oparciu o następujące ustalenia faktyczne i rozważania prawne:

K. B. urodził się (...) - wiek 60 lat ukończył w dniu (...)r. Posiada wykształcenie średnie zawodowe – w czerwcu 1981r. ukończył Zasadniczą Szkołę Zawodową w zawodzie tokarz-ślusarz, natomiast w kwietniu 1998r. uzyskał świadectwo ukończenia średniego studium zawodowego o kierunku eksploatacja pojazdów mechanicznych i maszyn. W latach 1978-1989 pracował w wyuczonym zawodzie, przy czym ostatnio, od 16 października 1985r. do 30 września 1989r. jako ślusarz w wydziale produkcyjnym Zakładu (...) przy Instytucie (...) w P..

W okresie od dnia 9 października 1989r. do 31 grudnia 2019r. odwołujący zatrudniony był w SP Zakładzie (...) w P., natomiast od 1 stycznia 2020r. do 30 stycznia 2024r. w (...) Szpitalu (...) w P. jako mechanik ortopedyczny w pełnym wymiarze czasu pracy.

Odwołujący legitymuje się stażem ubezpieczeniowym w ilości 45 lat 3 miesiące i 17 dni okresów składkowych i nieskładkowych. W ramach tego stażu, uwzględniony przez pozwany Zakład staż ubezpieczonego w szczególnych warunkach według art. 4 ustawy o emeryturach pomostowych wynosi 15 lat 10 miesięcy i 14 dni, a staż ubezpieczeniowy w szczególnych warunkach według art. 49 ustawy o emeryturach pomostowych wynosi 0 lat 0 miesięcy i 0 dni.

Decyzją z dnia 28 kwietnia 2005 r. ZUS ustalił dla K. B. kapitał początkowy na dzień 1 stycznia 1999 r. Do ustalenia wartości kapitału początkowego ZUS przyjął podstawę wymiaru kapitału początkowego w kwocie 1504,87 zł, okresy składkowe w ilości 19 lat, 9 miesięcy i 26 dni oraz okresy nieskładkowe w ilości 5 miesięcy i 26 dni, współczynnik proporcjonalny do osiągniętego do 31 grudnia 1998 r. wieku oraz
okresu składkowego i nieskładkowego – 57,39% (wysokość 24% kwoty bazowej wynosi 293,01 zł), średnie dalsze trwanie życia w liczbie 209 miesięcy. Kapitał początkowy na dzień
1 stycznia 1999 r. wyniósł 116 824,73 zł. Do ustalenia kapitału początkowego ZUS
nie uwzględnił okresów od 4 maja 1990 r. do 4 maja 1990 r. oraz od 28 maja 1990 r. do 28 maja 1990 r. (tj. dwa dni), ponieważ w tych okresach odwołujący przebywał na urlopie bezpłatnym.

W dniu 21 września 1989r. odwołujący K. B. złożył podanie do Dyrekcji Zakładów (...) w P. o przyjęcie go do pracy w charakterze ślusarza. Na podstawie umowy o pracę z 9 października 1989 r. odwołujący został zatrudniony w PSK Zakładzie (...) w P., na czas nieokreślony w pełnym wymiarze czasu pracy, jako tokarz-frezer z dodatkowym powierzeniem prac ślusarskich w pracowni mechaniki ogólnej.

Z dniem 1 stycznia 1992 r. na podstawie porozumienia stron, odwołującemu zostały powierzone obowiązki mechanika ortopedy. Odwołujący otrzymał wówczas dodatek w wysokości 5% stawki godzinowej wynikającej z minimalnej miesięcznej stawki wynagrodzenia zasadniczego w pierwszej kategorii zaszeregowania za każdą godzinę pracy, wykonywanej w pomieszczeniu nr 35, w związku z warunkami szkodliwymi dla zdrowia lub szczególnie uciążliwymi.

W piśmie z 18 kwietnia 1994 r. wskazano, że do zakresu czynności odwołującego na stanowisku mechanika ortopedy należy w szczególności: dokonywanie miar, przymiarek i dopasowania gorsetów bostońskich, MJ oraz innego zaopatrzenia tułowia, jak też wykonywanie negatywów, pozytywów i innych faz technologicznych w procesie wytwarzania tego sprzętu, wykonywanie prac należących do pracowni Mechaniki Ogólnej – w zakresie zleconym przez przełożonych, wykonywanie innych prac wynikających z poleceń przełożonych.

Z kolei na mocy porozumienia z pracodawcą, z dniem 24 czerwca 1998 r. zmieniono zakres czynności odwołującego na stanowisku mechanika ortopedy. Wówczas do zakresu czynności powierzono mu w szczególności: wykonywanie prac należących do Pracowni Mechaniki Ortopedycznej, Pracowni Galwanizatorskiej oraz wykonywanie prac z zakresu formowania tworzyw sztucznych, wykonywanie prac należących do Pracowni Mechaniki Ogólnej – w zakresie zleconym przez przełożonych, a także wykonywanie innych prac wynikających z poleceń przełożonych.

Następnie w ww. zakresie sprecyzowano, że od początku 2002r. odwołującego obowiązuje polecenie służbowe polegające na tym, że przy odbiorze przedmiotu ortopedycznego odwołujący miał obowiązek obsługiwanemu pacjentowi udzielić instruktażu z zakresu budowy, sposobu zakładania, zdejmowania, obsługi i użytkowania wydanego przedmiotu ortopedycznego, miał też obowiązek wydać instrukcję używania, kartę gwarancyjną i etykietę dla wydawanego przedmiotu ortopedycznego, dopilnować złożenia przez pacjenta podpisu na Karcie Odbioru Przedmiotu Ortopedycznego oraz złożyć własny podpis (potwierdzone pisemnie w piśmie z dnia 20 lipca 2005 r.).

W okresie od 1 stycznia 2020 r. do 30 stycznia 2024 r. K. B. był zatrudniony w (...) Szpitalu (...) w P. w pełnym wymiarze czasu pracy jako mechanik ortopeda. W tym okresie, według sporządzonego pisemnego zakresu obowiązków, odpowiedzialności i uprawnień pracownika, na zajmowanym stanowisku miał on w zakresie obowiązków:

- wykonywania prac w zakresie indywidualnego zaopatrzenia ortopedycznego kręgosłupa (gorsetów ortopedycznych) oraz bezpośredniej obsługi pacjentów,

- udzielanie pacjentom instruktażu z zakresu budowy, obsługi i użytkowania wykonanego przedmiotu ortopedycznego oraz wydawanie etykiet, instrukcji użytkowania oraz kart gwarancyjnych,

- dokonywanie korekt, modernizacji i napraw przedmiotów ortopedycznych,

- udzielanie konsultacji pacjentom w zakresie indywidualnych przedmiotów ortopedycznych,

- prowadzenie dokumentacji technicznej zrealizowanych etapów procesu produkcji dla indywidualnego przedmiotu ortopedycznego,

- wykonywanie prac gospodarczych,

- wykonywanie innych prac wynikających z poleceń przełożonych oraz z obowiązujących dokumentów,

- ponoszenie odpowiedzialności za stan ilościowy i jakościowy powierzonego mienia,

- ponoszenie odpowiedzialności za zabezpieczenie pomieszczeń w czasie pracy i po jej zakończeniu.

Po zakończeniu zatrudnienia w (...) SK (...) w P. odwołujący otrzymał w dniu 30 stycznia 2024r. świadectwo pracy, w którym, w pkt 14 wpisano, że wykonywał on pracę w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze w okresach: 1 stycznia 1992r. do 27 lipca 2004r., od 31 lipca 2004r. do 30 listopada 2004r., od 2 grudnia 2004r. do 31 grudnia 2008r. – według Wykazu A, Dział VII pkt 14 ust. 2 (szlifowanie, klejenie i wykańczanie wyrobów przemysłu skórzanego).

Z kolei w świadectwie z 9 sierpnia 2023 r. potwierdzającym wykonywanie pracy w szczególnych warunkach pracodawca odwołującego, (...) Szpital (...) w P. zaświadczył, że odwołujący K. B. w okresach od 1 stycznia 1992 r. do 27 lipca 2004 r., od 31 lipca 2004 r. do 30 listopada 2004 r. i od 2 grudnia 2004 r. do 31 grudnia 2008 r. stale i w pełnym wymiarze czasu pracy wykonywał prace związane ze szlifowaniem, klejeniem i wykańczaniem wyrobów przemysłu skórzanego na stanowisku mechanik ortopeda, wymienionym w wykazie A w dziale VII pkt 14 ust. 2 wykazu stanowiącego załącznik do zarządzenia Ministra Zdrowia i Opieki Społecznej z dnia 12 lipca 1983r. w sprawie prac wykonywanych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze w zakładach pracy resortu zdrowia i opieki społecznej (Dz. Urz. MZiOS 1983 r. nr 8 poz. 40).

Odwołujący przez cały czas swojego zatrudnienia, w tym także w ww. okresach, wykonywał prace stale w tym samym budynku, w tych samych małych pomieszczeniach przeznaczonych na Zakład (...). Przez ten cały czas Zakład, jako jednostka organizacyjna, branżowo podlegała pod Ministerstwo Zdrowia. Charakter pracy odwołującego praktycznie się nie zmieniał, nie był unowocześniany, czy automatyzowany. Zmieniały się jedynie materiały, na których pracował i z których wykonywał konkretne przedmioty ortopedyczne. Początkowo były to tworzywa naturalne - skóra, metal, drewno, a następnie były to tworzywa sztuczne.

Do wykonywania pracy mechanika ortopedycznego nie były wymagane szczególne kwalifikacje czy ukończenie szkoły specjalistycznej. Odwołujący takiego specjalistycznego wykształcenia nie posiadał, więc bezpośrednio po zatrudnieniu przyuczał się do wykonywania zawodu na powierzonym mu stanowisku pod okiem patrona – pracownika z doświadczeniem i dłuższym stażem.

Praca odwołującego dzieliła się na trzy etapy. Pierwszy to zdjęcie miary – obmierzenie pacjenta celem przygotowania odpowiedniego przedmiotu ortopedycznego, zaleconego przez lekarza specjalistę i sporządzenie na ciele pacjenta wstępnej formy z bandaży nasączonych gipsem. Następny etap polegał na przygotowaniu w oparciu o formę wstępną (negatyw) bardziej trwałej formy – odlewu (pozytywu) na którym możliwe było przygotowywanie i formowanie konkretnego, indywidualnie dostosowanego elementu ortopedycznego (zasadniczo gorsetu, ale też protezy, ortezy, wkładki czy obuwia ortopedycznego). Ostatni etap obejmował przymiarkę i dopasowanie przygotowanego elementu ortopedycznego z udziałem pacjenta i ewentualne poprawki, wykończenie elementu. Po uzyskaniu przedmiotu ortopedycznego w ostatecznej formie, przedmiot ten był wydawany pacjentowi po kolejnej przymiarce, udzieleniu instruktażu i informacji o jego obsłudze, użytkowaniu, konserwowaniu. W tym momencie pacjentowi wydawano też instrukcję na piśmie i kartę gwarancyjną.

Pomieszczenia Zakładu, w którym pracował odwołujący były więc odpowiednio przystosowane do etapów wykonywania poszczególnych przedmiotów. Wydzielone były więc miejsca, w których pacjenci, oddzieleni parawanami, byli przez poszczególnych pracowników przygotowywani, a następnie przeprowadzane było zdjęcie miary i tzw. negatywów (formy z bandaży i gipsu ortopedycznego – formy wstępnej). Pacjenci byli przydzieleni do konkretnego pracownika Zakładu, wzywani na wyznaczoną godzinę, tak aby pracownik, który zdjął miarę i wykonał formę wstępną, w dalszej kolejności - już do końca - wykonywał dany sprzęt ortopedyczny dla tego pacjenta. Także odwołujący miał odpowiednio rozpisany terminarz wizyt pacjentów, z którymi – w ramach pierwszego etapu prac - przeprowadzał wywiad lub zapoznawał się z dokumentacją medyczną, zdejmował miarę i wykonywał formę wstępną danej części ciała lub zasadniczo korpusu, gdy chodziło o gorset.

Pacjent zgłaszał się do warsztatu, w którym pracował odwołujący co najmniej 3 razy. Pierwszy raz do zdjęcia miary i przygotowania negatywów. Następnie była przymiarka, czyli moment, w którym pacjent przymierzał już przygotowany jakby półprodukt ze skóry, a później, w miarę upływu czasu i zmian technologicznych już z tworzywa, na który dopiero naciągało się skórę, albo tworzywo to wylewało się na gipsowy odlew, który ostatecznie był usuwany a zostawały te elementy gorsetu, które musiały pasować do konkretnego pacjenta. Kolejnym etapem było dopasowanie wykonanego gorsetu tak, aby pacjenta nic nie uwierało, nie obcierało. Na tym etapie można było jeszcze dokonać pewnych zeszlifowań, czy wygładzeń tak, żeby gorset odpowiadał pacjentowi.

Odwołujący miał w kalendarzu rozpisane godziny, na które pacjenci się stawiali. Z reguły czynności z pacjentami obejmowały co najmniej 3 - 4 godziny w ciągu godzin pracy.

Uzyskana na ciele pacjenta wstępna forma z bandaży nasączonych gipsem, po zaschnięciu stanowiła początkowy element. Następnie forma ta była wypełniana gipsem budowlanym i w ten sposób uzyskiwano jakby ciało pacjenta po to, by już na tym trwalszym odlewie wytwarzać odpowiedni dla danego pacjenta gorset czy inny element ortopedyczny. Formę, która została odlana z gipsu trzeba było odpowiednio obrobić, czyli w niektórych miejscach ściąć, spiłować, w niektórych nadłożyć po to, by uzyskać jak najbardziej optymalny kształt, odpowiedni dla sylwetki pacjenta, ale aby też uzyskać efekt korygujący, zgodny z zaleceniami lek. ortopedy. Przy wykonywaniu tych czynności, zasadniczo manualnych, odwołujący posługiwał się prostymi narzędziami, czyli specjalnymi nożami do okrawania lub tzw. ośnikiem, czasami musiał coś odkuć, więc stosował narzędzia specjalne do każdego rodzaju czynności.

Po wymodelowaniu formy, na tym gipsowym odlewie tworzony był konkretny odlew (pozytyw) po to, by już bezpośrednio stworzyć z niego określony element ze skóry, metalu, czy później już z tworzywa tj. właśnie gorset, kołnierz ortopedyczny, protezę, wkładkę albo ortezę. Powstałą formę należało odpowiednio przyciąć, oszlifować, aby następnie - ze stopionych płyt termoplastycznych (specjalnego tworzywa) - móc taki gorset dla indywidualnego pacjenta odlać, wymodelować. Czasami był to cały element ortopedyczny (wkładka lub kołnierz), innym razem jakaś część składowa elementu, która poddawana była obróbce, docinaniu, odpowiedniemu szlifowaniu, wygładzaniu. Następnie taka forma/odlew wymagał przygotowania do wykończenia go innymi, dodatkowymi elementami, np. paskami, spinkami, w zależności od potrzeby.

Powyższe czynności praktycznie w całości były wykonywane manualnie, z wykorzystaniem własnej siły fizycznej. Natomiast szlifowanie, wygładzanie, czy formowanie wykonywane było przy użyciu maszyn, szlifierek, które powodowały hałas i wzniecały pył. Każdy element trzeba było uformować, oszlifować, pozbawiać różnych nierówności, naddatków, co wymagało utrzymania ciężkich maszyn albo narzędzi, które dodatkowo wibrowały na wysokich obrotach, przez co niemożliwe było trzymanie ich jedną ręką. Przy wykonywaniu pozytywów z gipsu, w tym ich szlifowaniu, wokół unosił się pył, który osiadał na ciele i na odzieży ochronnej. Mimo stosowania elementów ochronnych typu maski czy okulary, pył wnikał praktycznie wszędzie, przylegał do skóry. Poza tym używane narzędzia wytwarzały hałas, podobnie jak wewnętrzne wyciągi, wentylatory, działające w pomieszczeniach zakładu.

Nadto siły fizycznej wymagały czynności związane z ustawianiem elementów wykonanych z gipsu - trzeba było je podnieść, położyć na wózek. To też wiązało się z pozycją wymuszoną, dźwiganiem itd.

Praca odwołującego w początkowym okresie polegała na wytwarzaniu elementów ortopedycznych z surowców naturalnych – skóry, drewna, z metalu. Z upływem czasu i rozwoju techniki elementy ortopedyczne powstawały przy wykorzystaniu tworzyw sztucznych, które miały postać płyt termoplastycznych o powierzchni najczęściej 2 metrów kwadratowych, grubości 3 - 5 milimetrów, które trzeba było w odpowiedni sposób pociąć na mniejsze elementy, według gotowego wzoru – formatki. Aby otrzymać pożądany kształt z takiego tworzywa, trzeba było tworzywo rozgrzać, czasem rozpuścić praktycznie do postaci płynnej. W tym celu odpowiednią część płytki trzeba było umieścić w piecu, by podgrzać do odpowiedniej temperatury i miękkości. Taki piec znajdował się w pomieszczeniu, w którym pracował odwołujący. Pod wpływem podgrzewania, przy wysokiej temperaturze, czasem do 180 stopni, takie tworzywo wydzielało różne opary chemiczne, zapachy, w pomieszczeniu robiło się przy tym gorąco.

Niektóre elementy wymagały też klejenia, a do tego wykorzystywany był klej Butapren, który wydzielał bardzo intensywny zapach.

Z uwagi na występujące szkodliwe czynniki, na stanowisku pracy odwołującego były dokonywane okresowe pomiary dopuszczalnych stężeń, m.in. hałasu, a w niektórych okresach takie badania były wykonywane częściej.

W strukturze i zakresie pracy mechanika ortopedycznego była też przewidziana praca w pracowni mechaniki ogólnej, gdzie zasadniczo pracowali pracownicy posiadający kwalifikacje na maszynach typu tokarki, obrabiarki, czyli takie, jakie posiadał odwołujący K. B.. Chodziło o wytworzenie/utoczenie elementów metalowych, blaszek ze stali biologicznej i nie tylko, które były wykorzystywane przy wykańczaniu elementów ortopedycznych, np. gorsetów, pasków, ale też miały zastosowanie przy różnych zabiegach chirurgicznych (pręty, blaszki, implanty, które usztywniały lub zastępowały uszkodzone kości). Te elementy metalowe też trzeba było odpowiednio dociąć, wygładzić, oszlifować, obrobić na tokarce, tak aby indywidualnie dopasować do potrzeb pacjenta, do jakiejś protezy. Do wygładzania tych części odwołujący używał tarek, pilników o różnej grubości i o różnym kształcie.

Poza tym w Zakładzie (...) znajdowały się pomieszczenia galwanizerni, gdzie metalowe elementy były poddawane procesom galwanicznym.

Odwołujący co do zasady zajmował się wykonywaniem wszystkich elementów ortopedycznych, na każdym z etapów procesu ich wytwarzania. Jeśli zaistniała taka potrzeba, okresowo więcej pracował w metalu, przy toczeniu i szlifowaniu wymaganych elementów.

Poza gorsetami odwołujący wykonywał protezy, ortezy, obuwie ortopedyczne, wkładki. Wszystko to były elementy ortopedyczne indywidualnie wytwarzane, dla konkretnego pacjenta, zgodnie z zaleceniami lekarskimi wydanymi dla tego pacjenta. To nie były typowe środki zaopatrzenia ortopedycznego, jakie obecnie można nabyć w każdym sklepie ortopedycznym, gotowe, tymczasowe, które samodzielnie dopasowuje się do konkretnej osoby i jej niesprawności.

Odwołujący wykonując dany element ortopedyczny wykonywał go od początku do końca, a więc np. przy wykonywaniu gorsetu odwołujący musiał wcześniej przeprowadzić wszystkie czynności poprzedzające jego wykonanie, ale też czynności związane z gotowym już produktem, czyli zdjąć miarę, dokonać przymiarki, przeprowadzić instruktaż z obsługi i korzystania z przedmiotu, a przede wszystkim wykonać negatywy i pozytywy czyli to, co było związane z przygotowaniem odlewu gipsowego, który służył potem do wykonania gorsetu właściwego, a więc do wykonania gorsetu konkretnego, zindywidualizowanego.

Dodatkowymi czynnościami jakie odwołujący musiał wykonywać w ramach zajmowanego stanowiska, a co formalnie wpisano do zakresu jego obowiązków, było wszystko to, co wiązało się z koniecznością przeprowadzenia instruktażu, przekazania wszelkich pouczeń pacjentowi wraz z dokumentacją dotyczącą danego sprzętu ortopedycznego, sposobu używania, konserwowania itp. To działo się już na końcowym etapie, gdy następowało dopasowanie wykonanej protezy, czy gorsetu.

W dniu 8 stycznia 2024 r. odwołujący K. B. złożył wniosek o emeryturę pomostową.

Decyzją z dnia 4 marca 2024 r. ZUS odmówił K. B. prawa do emerytury pomostowej.

Na podstawie tak ustalonego stanu faktycznego Sąd I instancji wydał zaskarżony wyrok, w którym oddalił odwołanie (pkt 1 wyroku) i zasądził od odwołującego na rzecz pozwanego Zakładu Ubezpieczeń Społecznych I Oddział w P. 360 zł tytułem zwrotu kosztów zastępstwa prawnego wraz z odsetkami w wysokości odsetek ustawowych za opóźnienie w spełnieniu świadczenia pieniężnego od dnia uprawomocnienia orzeczenia o kosztach do dnia zapłaty (pkt 2 wyroku).

Na wstępie Sąd Okręgowy przytoczył treść art. 3 ust. 1 i 3, art. 4 oraz art. 49 ustawy z dnia 19 grudnia 2008 r. o emeryturach pomostowych.

Podkreślił, że w niniejszej sprawie rzeczą Sądu było rozstrzygnięcie, czy odwołujący spełnia wszystkie przesłanki warunkujące nabycie prawa do emerytury pomostowej, a w szczególności rozstrzygnięcie tego, czy odwołujący wykonywał pracę w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze w rozumieniu ustawy pomostowej.

Następnie zaznaczył, że bezspornym było, iż odwołujący 8 stycznia 2024 r. złożył wniosek o przyznanie prawa do emerytury pomostowej i to, że K. B. w dniu 5 stycznia 2024 r. ukończył 60 lat, udowodnił okres składkowy i nieskładkowy w wymiarze 45 lat, 3 miesięcy i 17 dni. Poza sporem pozostawało także to, że odwołujący udowodnił ponad 15 – letni okres wykonywania pracy w warunkach szczególnych zaliczany do takich pracy według załącznika nr 1 do rozporządzenia Rady Ministrów z 7 lutego 1983 r.

We wniesionym odwołaniu skarżący K. B. podnosił, że w okresie od 1 stycznia 1992r. do 30 stycznia 2024r. faktycznie wykonywał pracę w szczególnych warunkach wskazaną w pkt 5 załącznika nr 1 do ustawy o emeryturach pomostowych, czyli prace bezpośrednio przy ręcznej obróbce wykańczającej odlewy: usuwanie elementów układu wlewowego, ścinanie, szlifowanie powierzchni odlewów oraz ich malowanie na gorąco. Tym samym wskazywał, że błędnie organ rentowy uznał, że po 31 grudnia 2008r. nie wykonywał on pracy w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze w rozumieniu art. 3 ust. 1 i 3 ww. ustawy. Przytoczył też stanowisko Sądu Najwyższego wyrażone w uzasadnieniu wyroku z 5 lipca 2023r. w sprawie I USKP 91/22.

Odwołujący w okresie od 1 stycznia 1992 r. do 31 stycznia 2024 r. zatrudniony był na stanowisku mechanika ortopedy. Przez okres ponad 15 lat, bo w okresach od 1 stycznia 1992 r. do 27 lipca 2004 r., od 31 lipca 2004 r. do 30 listopada 2004 r. i od 2 grudnia 2004 r. do 31 grudnia 2008 r. pracował stale i w pełnym wymiarze czasu pracy na stanowisku
mechanik – ortopeda, przy czym zajmowane przez odwołującego stanowisko, w wystawionym mu w dn. 9 sierpnia 2023r. świadectwie wykonywania prac w szczególnych warunkach zostało przypisane przez pracodawcę do prac wymienionych w wykazie A, dział VII ( w przemyśle lekkim), poz. 14 (tj. prace związane ze szlifowaniem, klejeniem i wykańczaniem wyrobów przemysłu skórzanego) załącznika nr 1 do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze, a nadto w przepisach resortowych - w dziale VII, poz. 14, pkt 2 załącznika nr 1 do zarządzenia Ministra Zdrowia i Opieki Społecznej z dnia 12 lipca 1983 r. w sprawie prac wykonywanych w szczególnych warunkach w zakładach pracy resortu zdrowia i opieki społecznej, w którym doprecyzowano, że do prac związanych ze szlifowaniem, klejeniem i wykańczaniem wyrobów przemysłu skórzanego zalicza się prace mechanika ortopedy. Także w świadectwie pracy z 30 stycznia 2024r. SK (...) w P., w pkt 14 wpisano, że odwołujący wykonywał pracę w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze w okresach: 1 stycznia 1992r. do 27 lipca 2004r., od 31 lipca 2004r. do 30 listopada 2004r., od 2 grudnia 2004r. do 31 grudnia 2008r. – według Wykazu A, Dział VII pkt 14 ust. 2 (szlifowanie, klejenie i wykańczanie wyrobów przemysłu skórzanego).

Zdaniem Sądu I instancji, powyższe zapisy zawarte w świadectwach wystawionych przez pracodawcę odwołującego (świadectwie pracy i w świadectwie potwierdzającym wykonywanie pracy w szczególnych warunkach), a także wyniki przeprowadzonego postępowania dowodowego, z którego wynika, że odwołujący w okresie swojego zatrudnienia na stanowisku mechanika ortopedycznego zajmował się pracami związanymi ze szlifowaniem, klejeniem i wykańczaniem nie tylko wyrobów skórzanych, ale też z tworzyw sztucznych, nie pozwalają uznać, że prace przez niego wykonywane przez cały okres zatrudnienia, a w szczególności po 1 stycznia 2009r., można zaliczyć do prac wymienionych w pozycji 5 zał. nr 1 do ustawy o emeryturach pomostowych.

Sąd Okręgowy nie podzielił poglądu wyrażonego przez Sąd Najwyższy w cytowanym przez odwołującego uzasadnieniu wyroku z 5 lipca 2023r., I USKP 91/22. Zaznaczył, że nie można zgodzić się ze stwierdzeniem, że prace takie nie muszą być wykonywane przez pracowników zatrudnionych w branży hutniczej, a w szczególności, że prace bezpośrednio przy ręcznej obróbce wykańczającej odlewy nie muszą dotyczyć wyłącznie stanowisk przy wykonywaniu/wykańczaniu odlewów żeliwnych, ze staliwa czy metali nieżelaznych i ich stopów, ale mogą także odnosić się do wykańczania i obróbki odlewów z innych materiałów czy tworzyw (np. odlewów z żywic czy tworzyw sztucznych), gdyż ustawodawca nie określił z jakich materiałów mają być wykonane odlewy. Zdaniem Sądu Okręgowego systematyka prac wymienionych w załączniku nr 1 pod pozycjami 4-6 wyraźnie wskazuje na grupę prac wykonywanych w hutnictwie. Zgodnie z ugruntowanym orzecznictwem sądów powszechnych, których przedmiotem analizy była praca na stanowiskach m.in. przy formowaniu czy wykańczaniu odlewów/wyrobów/z tworzyw sztucznych, jednoznacznie stwierdzano, iż w załącznikach nr 1 i nr 2 do ustawy o emeryturach pomostowych, które są integralną jej częścią i zawierają wykazy prac zaliczanych w chwili obecnej do wykonywanych w warunkach szczególnych i prac o szczególnym charakterze, brak jest prac przy przetwórstwie lub ręcznej obróbce wykańczającej odlewy z tworzyw sztucznych.

Również w przedmiotowej sprawie Sąd Okręgowy miał na uwadze, że praca realizowana przez odwołującego nie była świadczona stricte w odlewnictwie ani w hutnictwie. Pracodawca skarżącego wyraźnie odnosił zajmowane przez niego stanowisko do działu VII załącznika do rozporządzenia RM z 7 lutego 1983r. (tj. w przemyśle lekkim), nie znajdując takiego stanowiska w dziale XII (w służbie zdrowia i opiece społecznej), czy w pracach odnoszących się do przetwórstwa tworzyw sztucznych – w dziale IV w chemii.

Powyższe rozważania prowadziły więc do uznania, że prawidłowe jest stanowisko pozwanego organu rentowego, który odmówił odwołującemu prawa do emerytury pomostowej na podstawie art. 4, ponieważ po dniu 31 grudnia 2008 r. nie wykonywał on pracy w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze w rozumieniu art. 3 ust. 1 i 3 ustawy o emeryturach pomostowych, wyszczególnionej w którymkolwiek punkcie załącznika nr 1 lub nr 2 do tej ustawy.

Następnie rozstrzygnięcia wymagało to, czy zajmowane przez odwołującego stanowisko mechanika ortopedy/mechanika ortopedycznego, przyporządkowane do prac z poz. 14 działu VII „starego rozporządzenia”, znajduje się również wśród stanowisk wymienionych w załącznikach do ustawy o emeryturach pomostowych, czyli stanowi tożsamy rodzaj pracy, co prace wyszczególnione w zał. 1 lub 2.

Organ rentowy odmówił odwołującemu prawa do emerytury pomostowej również na podstawie art. 49 ponieważ na dzień 1 stycznia 2009 r. odwołujący nie udowodnił okresu pracy w szczególnych warunkach w rozumieniu art. 3 ust. 1 i 3 ustawy o emeryturach pomostowych wynoszącego co najmniej 15 lat.

W ocenie Sądu I instancji decyzja pozwanego i w tym zakresie jest prawidłowa. Nie można bowiem pracy odwołującego na stanowisku mechanika ortopedy zaliczyć do żadnej z pozycji wymienionych w załączniku nr 1 i 2 do ustawy o emeryturach pomostowych. W tej kwestii pełne odniesienie i uzasadnienie znajdują rozważania prawne przedstawione już wyżej. Dalej też nawet jeśliby uwzględnić argumentację pozwanego o spełnieniu przez niego wymogu wykonywania przed 1 stycznia 2009r. pracy odpowiadającej pracy wyszczególnionej pod poz. 5 w załączniku nr 1 do ustawy, to również należało stwierdzić, że praca ta nie była wykonywana stale i w pełnym wymiarze czasu pracy.

W załączniku nr 1 do ustawy o emeryturach pomostowych w pkt 5 wymieniono prace bezpośrednio przy ręcznej obróbce wykańczającej odlewy: usuwanie elementów układu wlewowego, ścinanie, szlifowanie powierzchni odlewów oraz ich malowanie na gorąco. Z kolei w pkt 33 wskazano na prace grabarskie bezpośrednio przy obróbce mokrych skór. Dodatkowo – jak wskazano to już wyżej - także na gruncie ustawy o emeryturach pomostowych, prace określone w załącznikach do ustawy uprawniające do emerytury pomostowej muszą być wykonywane w pełnym wymiarze czasu pracy, to jest codziennie i przez całą przewidzianą dla niego dniówkę roboczą, a nie sporadycznie (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 13 sierpnia 2024 r., II USK 79/24, Lex nr 3746341).

W ocenie Sądu Okręgowego przeprowadzone w niniejszej sprawie postępowanie dowodowe nie wykazało, aby odwołujący legitymował się ponad 15 – letnim okresem pracy wykonywanej w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze w rozumieniu art. 3 ust. 1 i 3 ustawy o emeryturach pomostowych. Pozwany zaliczył wprawdzie odwołującemu ponad 15 – letni okres pracy w warunkach szczególnych tj. okres wykonywania przez odwołującego pracy wskazanej w wykazie A dział VII pkt 14 rozporządzenia Rady Ministrów z 7 lutego 1983 r. tj. prace związane ze szlifowaniem klejeniem i wykańczaniem wyrobów przemysłu skórzanego, do którego na mocy zarządzenia Ministra Zdrowia i Opieki Społecznej z dnia 12 lipca 1983 r. w sprawie prac wykonywanych w szczególnych warunkach w zakładach pracy resortu zdrowia i opieki społecznej zaliczany był mechanik ortopeda. Jednak takie stanowisko pracy nie zostało już ujęte w załączniku nr 1 do ustawy o emeryturach pomostowych. Podkreślił, że odwołujący w okresie od 1 stycznia 1992 r. do 30 stycznia 2024 r. wykonywał prace mechanika ortopedy, jednak praca ta - wbrew stanowisku odwołującego - mogła zostać zaliczona jako praca wykonywana w warunkach szczególnych jedynie do 31 grudnia 2008 r. bowiem po tej dacie, na mocy przepisów ustawy o emeryturach pomostowych nie stanowiła już pracy w warunkach szczególnych.

W ocenie Sądu I instancji w niniejszej sprawie uznać zatem należało, że odwołujący nie wykazał przesłanek do nabycia prawa do emerytury pomostowej. Odwołujący nie wykazał bowiem, by po 1 stycznia 2009 r. wykonywał prace w szczególnych warunkach w rozumieniu art. 3 ust. 1 i 3 ustawy o emeryturach pomostowych, co pozwalałoby mu na nabycie prawa do emerytury pomostowej na podstawie art. 4, a nadto na dzień 1 stycznia 2009 r. nie wykazał ponad 15 – letniego okresu zatrudnienia w warunkach szczególnych lub w szczególnym charakterze w rozumieniu art. 3 ust. 1 i 3 ustawy, co uprawniałoby go do emerytury pomostowej na podstawie art. 49 ustawy.

W konsekwencji mając na uwadze powyższe Sąd Okręgowy – na podstawie art. 477 ¹⁴ §1 k.p.c. i powołanych przepisów prawa materialnego oddalił odwołanie K. B. jako bezzasadne (pkt 1 wyroku).

O kosztach orzeczono w pkt 2 wyroku na podstawie art. 98 § 1 k.p.c. w zw. z art. 98 § 1 ¹ k.p.c. i w zw. z § 9 ust. 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych w brzmieniu obowiązującym od 31 grudnia 2024r., wprowadzonym rozporządzeniem z dnia 23 grudnia 2024 r. (Dz.U. z 2024 r. poz. 1947), mając na uwadze przedmiot sprawy.

Apelację od powyższego wyroku wniósł odwołujący K. B., zaskarżając go w całości i zarzucając:

I.  Naruszenie przepisów prawa materialnego, tj.:

a)  art. 3 ust. 1 w zw. z pkt 5 załącznika nr 1 do ustawy o emeryturach pomostowych z dnia 19 grudnia 2008 r. poprzez jego błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, polegające na przyjęciu, że praca odwołującego nie mieści się w katalogu prac określonych w załączniku nr 1 pkt 5, podczas gdy wszystkie dokumenty określające zakres prac odwołującego, a także jego zeznania oraz zeznania świadka, jednoznacznie wskazują, że wykonywał prace wymienione w załączniku nr 1 pkt 5, a tym samym wykonywał prace w warunkach szczególnych;

b)  art. 4 w zw. z art. 3 ust. 1 w zw. z pkt 5 załącznika nr 1 do ustawy o emeryturach pomostowych z dnia 19 grudnia 2008 r. przez ich niewłaściwe zastosowanie i w konsekwencji uznanie, że ubezpieczonemu nie przysługuje emerytura pomostowa, albowiem zdaniem sądu I instancji praca, którą wykonywał odwołujący nie mieściła się w katalogu prac określonych w załączniku nr 1 pkt 5, a tym samym nie była pracą w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze w rozumieniu art. 3 ust. 1 ustawy o emeryturach pomostowych, podczas gdy z przeprowadzonego postępowania dowodowego, w tym z zeznań świadka, odwołującego i dokumentacji pracowniczej wynika, że odwołujący wykonywał prace wymienione w załączniku nr 1 pkt 5, a co uprawnia go do otrzymywania emerytury pomostowej;

c)  art. 49 do ustawy o emeryturach pomostowych z dnia 19 grudnia 2008 r. poprzez uznanie, że ubezpieczony nie nabywa prawa do emerytury pomostowej na podstawie ww. artykułu albowiem w dniu wejścia w życie ustawy z dnia 19 grudnia 2008 r. o emeryturach pomostowych nie miał wymaganego okresu pracy w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze w rozumieniu art. 3 ust. 1 i 3, wynoszącego co najmniej 15 lat, podczas gdy z przeprowadzonego postępowania dowodowego - w tym zeznań świadka, odwołującego i dokumentacji pracowniczej wynika, że odwołujący wykonywał prace w rozumieniu art. 3 ust. 1, wymienione w załączniku nr 1 pkt 5; co więcej organ rentowy w decyzji z dnia 4 marca 2024 r. zaliczył odwołującemu okres pracy przed wejściem ustawy w życie jako okres pracy w szczególnych warunkach w okresie ponad 15 lat. Wobec powyższego, skoro odwołujący szczegółowo wykazał, że wykonywał prace wymienione w załączniku nr 1 pkt 5, w rozumieniu art. 3 ust. 1, a nadto, że okres ten wynosił ponad 15 lat, to jest on uprawniony do otrzymywania emerytury pomostowej.

II.  Naruszenie art. 233 § 1 k.p.c. poprzez:

a)  błędną ocenę dowodów i niewłaściwe przyjęcie, że odwołujący nie wykonywał pracy w szczególnych warunkach w rozumieniu art. 3 ust. 1 w związku z pozycją 5 załącznika nr 1 do ustawy z dnia 19 grudnia 2008 r. o emeryturach pomostowych, podczas gdy wszystkie dowody, w tym dokumenty określające zakres prac odwołującego, jego zeznania oraz zeznania świadka, jednoznacznie wskazują, że wykonywał prace wymienione w załączniku nr 1 pkt 5, a tym samym wykonywał prace w warunkach szczególnych w rozumieniu art. 3 ust 1;

b)  błędną ocenę dowodów i niewłaściwe przyjęcie, że odwołujący nie wykonywał pracy stale i w pełnym wymiarze czasu, podczas gdy przeprowadzone dowody jednoznacznie potwierdzają, że odwołujący wykonywał pracę w systemie ciągłym, stale i w pełnym wymiarze 8 godzin dziennie. Sąd pominął kluczowe dowody oraz błędnie ocenił materiał dowodowy, przyjmując, że czynności związane z ręcznym obrabianiem, szlifowaniem i usuwaniem odlewów miały jedynie charakter dodatkowy, podczas gdy dowody potwierdzają, że były one dominującym, niezbędnym i stałym elementem jego codziennej pracy; pozostałe obowiązki miały charakter uzupełniający i nie wpływały na zasadniczy charakter świadczonej pracy, co oznacza, że praca odwołującego spełniała kryteria szczególnych warunków w rozumieniu ustawy;

c)  błędne ustalenie, że pomiędzy stronami bezsporne jest, iż odwołujący nie ma wymaganego przepisami okresu 15 lat pracy w szczególnych warunkach w rozumieniu art. 3 ust. 1 i 3, wymaganego w art. 49 ustawy, podczas gdy odwołujący udowodnił że przepracował wymagany 15-letni staż pracy uprawniający go do otrzymywania emerytury pomostowej, na stanowisku mechanika ortopedy w szczególnych warunkach w rozumieniu obowiązujących przepisów. Odwołujący wyczerpująco przedstawił zakres swojej pracy, w tym także przedstawił dowód z zeznań świadka i dokumentacji pracowniczej, potwierdzając, że wykonywał on prace w rozumieniu art. 3 ust. 1, wymienione w załączniku nr 1 pkt 5. Do spełnienia przesłanki konieczny był także staż pracy nie niższy niż 15 lat, co w świetle przedstawionych dowodów nie powinno budzić wątpliwości, albowiem organ rentowy w decyzji z dnia 4 marca 2024 r. sam ustalił, że okres pracy przed dniem wejścia w życie ustawy o emeryturach pomostowych, zalicza odwołującemu jako okres pracy w szczególnych warunkach w wymiarze 15 lat, 10 miesięcy i 14 dni. Tym samym odwołujący wykonywał pracę w szczególnych warunkach w rozumieniu art. 3 ust. 1, przez okres ponad 15 lat, co uprawnia go do otrzymywania emerytury pomostowej.

Odwołujący wniósł o:

1.  zmianę zaskarżonego wyroku sądu I instancji:

a)  w pkt 1 poprzez zmianę zaskarżonej decyzji organu rentowego i przyznanie odwołującego prawa do emerytury pomostowej od dnia 1 lutego 2024 r.;

b)  w pkt 2 poprzez zasądzenie od organu rentowego na rzecz odwołującego kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych;

2.  zasądzenie od organu rentowego na rzecz odwołującego kosztów procesu za postępowanie przed sądem II instancji, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

W odpowiedzi na apelację odwołującego Zakład Ubezpieczeń Społecznych I Oddział w P. wniósł o oddalenie apelacji oraz o zasądzenie od odwołującego na rzecz organu rentowego zwrotu kosztów zastępstwa procesowego w instancji apelacyjnej według norm przepisanych.

Sąd Apelacyjny zważył, co następuje:

Apelacja odwołującego jako bezzasadna podlega oddaleniu.

W ocenie Sądu Apelacyjnego, Sąd I instancji przeprowadził wyczerpujące postępowanie dowodowe, a zebrany materiał dowodowy poddał wszechstronnej ocenie z zachowaniem granic swobodnej oceny dowodów przewidzianej przez art. 233 § 1 k.p.c. Na tej podstawie Sąd Okręgowy poczynił prawidłowe ustalenia faktyczne, z których wyprowadził prawidłowe wnioski. Sąd Odwoławczy w pełni podziela te ustalenia, jak również rozważania prawne leżące u podstaw zaskarżonego wyroku, a w konsekwencji przyjmuje je za własne.

Argumenty przedstawione w treści apelacji, nie podważyły w żaden sposób zasadności stanowiska Sądu I instancji.

Spór w przedmiotowej sprawie sprowadzał się do rozstrzygnięcia czy odwołujący spełniał wszystkie przesłanki do nabycia emerytury pomostowej.

Na wstępie przypomnieć należy, że zgodnie z art. 4 ustawy o emeryturach pomostowych (w brzmieniu obowiązującym w dacie wydania zaskarżonej decyzji), prawo do emerytury pomostowej, z uwzględnieniem art. 5-12, przysługuje pracownikowi, który spełnia łącznie następujące warunki:

1) urodził się po dniu 31 grudnia 1948 r.;

2) ma okres pracy w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze wynoszący co najmniej 15 lat;

3) osiągnął wiek wynoszący co najmniej 55 lat dla kobiet i co najmniej 60 lat dla mężczyzn;

4) ma okres składkowy i nieskładkowy, ustalony na zasadach określonych w art. 5-9 i art. 11 ustawy o emeryturach i rentach z FUS, wynoszący co najmniej 20 lat dla kobiet i co najmniej 25 lat dla mężczyzn;

5) (uchylony)

6) po dniu 31 grudnia 2008 r. wykonywał pracę w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze, w rozumieniu art. 3 ust. 1 i 3;

7) ( uchylony)

Z kolei w myśl art. 3 ust. 1 ustawy - prace w szczególnych warunkach to prace związane z czynnikami ryzyka, które z wiekiem mogą z dużym prawdopodobieństwem spowodować trwałe uszkodzenie zdrowia, wykonywane w szczególnych warunkach środowiska pracy, determinowanych siłami natury lub procesami technologicznymi, które mimo zastosowania środków profilaktyki technicznej, organizacyjnej i medycznej stawiają przed pracownikami wymagania przekraczające poziom ich możliwości, ograniczony w wyniku procesu starzenia się jeszcze przed osiągnięciem wieku emerytalnego, w stopniu utrudniającym ich pracę na dotychczasowym stanowisku; wykaz prac w szczególnych warunkach określa załącznik nr 1 do ustawy.

Art. 3 ust. 3 - prace o szczególnym charakterze to prace wymagające szczególnej odpowiedzialności oraz szczególnej sprawności psychofizycznej, których możliwość należytego wykonywania w sposób niezagrażający bezpieczeństwu publicznemu, w tym zdrowiu lub życiu innych osób, zmniejsza się przed osiągnięciem wieku emerytalnego na skutek pogorszenia sprawności psychofizycznej, związanego z procesem starzenia się; wykaz prac o szczególnym charakterze określa załącznik nr 2 do ustawy.

Z kolei możliwość uzyskania emerytury pomostowej przez osoby niespełniające warunku z art. 4 pkt 6 ustawy o emeryturach pomostowych przewiduje jej art. 49, według którego, prawo to przysługuje osobie, która:

1) po dniu 31 grudnia 2008 r. nie wykonywała pracy w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze, w rozumieniu art. 3 ust. 1 i 3;

2) spełnia warunki określone w art. 4 pkt 1-4 i art. 5-12;

3) w dniu wejścia w życie ustawy miała wymagany w przepisach, o których mowa w pkt 2, okres pracy w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze, w rozumieniu art. 3 ust. 1 i 3.

Podobnie jak w przypadku emerytury z tytułu pracy w szczególnych warunkach tak i w przypadku emerytur pomostowych katalog prac kwalifikowanych jako prace w szczególnych warunkach lub w szczególnych charakterze jest zamknięty (enumeratywnie ujęty) w załącznikach nr 1 (praca w szczególnych warunkach) i nr 2 (prace w szczególnym charakterze). Oznacza to, że tylko prace ujęte w tych załącznikach mogą być kwalifikowane jako prace wykonywane w szczególnych warunkach lub szczególnym charakterze (por. wyroki Sądu Najwyższego: z dnia 14 maja 2014 r. UK 460/13 OSNP 2015/4/55; z dnia 13 marca 2012r., II UK 164/11, OSNP 2013 nr 5-6, poz. 62; z dnia 24 stycznia 2014 r. III UK 33/13 OSNP 2015/4/).

Należy również przypomnieć, że prawo do emerytury pomostowej podobnie jak prawo do emerytury z tytułu pracy w szczególnych warunkach są regulacjami wyjątkowymi, uprzywilającymi określone grupy pracowników, a jak wiadomo przepisy wprowadzające wyjątek od ogólnych zasad nabywania prawa do emerytury nie powinny być wykładane w sposób rozszerzający. W prawie ubezpieczeń społecznych zresztą z zasady przepisy powinny być wykładane w sposób ścisły z wyraźną dominacją wykładni literalnej. Nie powinno się więc stosować do nich zasadniczo wykładni celowościowej, funkcjonalnej lub aksjologicznej w opozycji do wykładni językowej, jeżeli ta ostatnia prowadzi do jednoznacznych rezultatów interpretacyjnych, a zatem nie można ich poddawać ani wykładni rozszerzającej, ani zwężającej, modyfikującej (por. w tym zakresie wyroki Sadu Najwyższego z: z dnia 8 stycznia 1993 r., III ARN 84/92, OSNC 1993 Nr 10, poz. 183; z dnia 8 maja 1998 r., I CKN 664/97, OSNC 1999 Nr 1, poz. 7; z dnia 25 kwietnia 2003 r., III CZP 8/03, OSNC 2004 Nr 1, poz. 1; z dnia 16 sierpnia 2005 r., I UK 378/04, OSNP 2006 nr 13-14, poz. 218; z dnia 23 października 2006 r., wyroki Sądu Najwyższego: z dnia 9 listopada 1999 r., II UKN 187/99, OSNAPiUS 2001 Nr 4, poz. 121; wyrok z 16 sierpnia 2005 r., I UK 378/04, OSNP 2006 nr 13-14, poz. 218 i z dnia 25 czerwca 2008 r., II UK 315/07, LEX nr 496396, I UK 128/06, OSNP 2007 nr 23-24, poz. 359; z dnia 29 stycznia 2008 r., I UK 239/07, OSNP 2009 nr 7-8, poz. 103; z dnia 4 marca 2008 r., II UK 129/07, OSNP 2009 nr 11-12, poz. 155; z dnia 19 maja 2009 r., III UK 6/09, LEX nr 509028; z dnia 25 października 2016 r., I UK 386/15, LEX nr 2169474).

W przypadku, kiedy osoba ubiegająca się o emeryturę pomostową nie kontynuuje pracy w warunkach szczególnych lub szczególnym charakterze i legitymuje się w związku z tym jedynie stażem pracy „szczególnej” według poprzednio obowiązujących przepisów, może nabyć prawo do „nowego” świadczenia tylko wówczas, gdy dotychczasowy staż pracy można kwalifikować jako prace w warunkach szczególnych (art. 3 ust. 1 ww. ustawy) lub o szczególnym charakterze (art. 3 ust. 3 ww. ustawy) w rozumieniu dziś obowiązujących przepisów. Zgodnie bowiem z art. 49 ustawy o emeryturach pomostowych, prawo do emerytury pomostowej przysługuje także osobie, która (pkt 1) choć po dniu 31 grudnia 2008 r. nie wykonywała pracy w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze w rozumieniu art. 3 ust 1 i 3 ustawy, to (pkt 2) spełnia warunki określone w art. 4 pkt 1-5 i 7 oraz art. 5-12 ustawy oraz (pkt 3) po dniu wejścia w życie ustawy miała wymagany w przepisach okres pracy w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze w rozumieniu art. 3 ust 1 i 3 ustawy. Dodać jednak należy, że nie realizuje przesłanki określonej w art. 49 pkt 3 ustawy z dnia 19 grudnia 2008 r. o emeryturach pomostowych wykazanie okresów pracy, które nie są okresami pracy w warunkach szczególnych lub w szczególnym charakterze w rozumieniu ustawy o emeryturach pomostowych. Nie wystarczy zatem wykazanie wymaganego okresu pracy w warunkach szczególnych w rozumieniu art. 32 i 33 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, albowiem konieczne jest także, aby praca ta była pracą w warunkach szczególnych w rozumieniu ustawy o emeryturach pomostowych (por. wyrok SA Szczecin z 14 stycznia 2014 r., III AUa 577/13, LEX nr 1441543). Innymi słowy, brak jest podstaw prawnych do przyznania emerytury pomostowej ubezpieczonemu, którego dotychczasowy okres pracy w warunkach szczególnych lub w szczególnym charakterze nie może być dziś tak kwalifikowany. Oznacza to, że wykonywanie przez wnioskodawcę pracy w szczególnych warunkach lub pracy o szczególnym charakterze w rozumieniu art. 3 ust. 1 i 3 ustawy o emeryturach pomostowych, jest warunkiem koniecznym nabycia prawa do emerytury pomostowej (zob. wyrok SA w Łodzi z 2 lutego 2016 r., III AUa 523/15, LEX nr 2008347, wyrok SA w Łodzi z 26 kwietnia 2017 r., III AUa 606/16, LEX nr 2317691).

Bezsporne w niniejszej sprawie jest posiadanie wymaganego przez odwołującego wieku 60 lat oraz to, że odwołujący legitymuje się stażem ubezpieczeniowym w ilości 45 lat 3 miesiące i 17 dni okresów składkowych i nieskładkowych (w ramach tego stażu, uwzględniony przez pozwany Zakład staż ubezpieczonego w szczególnych warunkach według art. 4 ustawy o emeryturach pomostowych wynosi 15 lat 10 miesięcy i 14 dni, a staż ubezpieczeniowy w szczególnych warunkach według art. 49 ustawy o emeryturach pomostowych wynosi 0 lat 0 miesięcy i 0 dni).

Organ rentowy w zaskarżonej decyzji wskazał na nieudowodnienie przez K. B. co najmniej 15-letniego okresu wykonywania pracy w szczególnych warunkach w rozumieniu art. 3 ust. 1 i 3 ustawy o emeryturach pomostowych oraz niewykonywanie po 31 grudnia 2008 r. pracy w szczególnych warunkach w rozumieniu art. 3 ust. 1 i 3 ustawy o emeryturach pomostowych.

W rozpoznawanej sprawie kwestia sporna sprowadzała się do ustalenia, czy ubezpieczony K. B. posiada staż pracy w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze wynoszący 15 lat, a także to, czy spełnia warunki, o których mowa w art. 4 ustawy (tj. czy po dniu 31 grudnia 2008 r. wykonywał pracę w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze w rozumieniu art. 3 ust. 1 i 3 ustawy) lub w art. 49 ustawy (obowiązek wykazania na dzień 1 stycznia 2009 r., warunek posiadania co najmniej 15 lat pracy w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze w rozumieniu art. 3 ust. 1 i 3 ustawy).

Z niekwestionowanego w sprawie stanu faktycznego wynika, że K. B., urodzony (...), w dniu 8 stycznia 2024 r. wystąpił do organu rentowego z wnioskiem o przyznanie emerytury pomostowej. Po zakończeniu zatrudnienia w (...) SK (...)w P. odwołujący otrzymał w dniu 30 stycznia 2024r. świadectwo pracy, w którym, w pkt 14 wpisano, że wykonywał on pracę w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze w okresach: 1 stycznia 1992r. do 27 lipca 2004r., od 31 lipca 2004r. do 30 listopada 2004r., od 2 grudnia 2004r. do 31 grudnia 2008r. – według Wykazu A, Dział VII pkt 14 ust. 2 (szlifowanie, klejenie i wykańczanie wyrobów przemysłu skórzanego). Z kolei w świadectwie z 9 sierpnia 2023 r. potwierdzającym wykonywanie pracy w szczególnych warunkach pracodawca odwołującego, (...) Szpital (...) w P. zaświadczył, że odwołujący K. B. w okresach od 1 stycznia 1992 r. do 27 lipca 2004 r., od 31 lipca 2004 r. do 30 listopada 2004 r. i od 2 grudnia 2004 r. do 31 grudnia 2008 r. stale i w pełnym wymiarze czasu pracy wykonywał prace związane ze szlifowaniem, klejeniem i wykańczaniem wyrobów przemysłu skórzanego na stanowisku mechanik ortopeda, wymienionym w wykazie A w dziale VII pkt 14 ust. 2 wykazu stanowiącego załącznik do zarządzenia Ministra Zdrowia i Opieki Społecznej z dnia 12 lipca 1983r. w sprawie prac wykonywanych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze w zakładach pracy resortu zdrowia i opieki społecznej (Dz. Urz. MZiOS 1983 r. nr 8 poz. 40). Praca odwołującego dzieliła się na trzy etapy. Pierwszy to zdjęcie miary – obmierzenie pacjenta celem przygotowania odpowiedniego przedmiotu ortopedycznego, zaleconego przez lekarza specjalistę i sporządzenie na ciele pacjenta wstępnej formy z bandaży nasączonych gipsem. Następny etap polegał na przygotowaniu w oparciu o formę wstępną (negatyw) bardziej trwałej formy – odlewu (pozytywu) na którym możliwe było przygotowywanie i formowanie konkretnego, indywidualnie dostosowanego elementu ortopedycznego (zasadniczo gorsetu, ale też protezy, ortezy, wkładki czy obuwia ortopedycznego). Ostatni etap obejmował przymiarkę i dopasowanie przygotowanego elementu ortopedycznego z udziałem pacjenta i ewentualne poprawki, wykończenie elementu. Po uzyskaniu przedmiotu ortopedycznego w ostatecznej formie, przedmiot ten był wydawany pacjentowi po kolejnej przymiarce, udzieleniu instruktażu i informacji o jego obsłudze, użytkowaniu, konserwowaniu. W tym momencie pacjentowi wydawano też instrukcję na piśmie i kartę gwarancyjną.

Skoro warunkiem skutecznego ubiegania się o emeryturę pomostową w świetle wykładni językowej art. 4 i art. 49 ustawy z 2008 r. o emeryturach pomostowych, jest legitymowanie się określonym stażem pracy w warunkach szczególnych lub w szczególnym charakterze (w rozumieniu ustawy o emeryturach pomostowych lub dotychczasowych przepisów), wykonywanie pracy w szczególnych warunkach przed dniem 1 stycznia 1999 r. oraz kontynuowanie pracy w tych warunkach po wejściu w życie ustawy, a więc po dniu 31 grudnia 2008 r. to na odwołującym spoczywał ciężar wykazania pracy w warunkach szczególnych po dniu 31 grudnia 2008 r.

Podkreślenia w tym miejscu wymaga, a co sam skarżący zdaje się pomijać, że art. 49 ustawy o emeryturach pomostowych przewiduje nabycie prawa do emerytury pomostowej dla osoby, która spośród siedmiu warunków nabycia tego prawa nie spełnia tak jak ubezpieczony jednego z nich, a mianowicie nie pracuje w szczególnych warunkach lub szczególnym charakterze określonym w ustawie o emeryturach pomostowych po dniu 31 grudnia 2008 r. Osoba taka musi jednak mieć wypracowany staż pracy przed dniem 31 grudnia 2008 r. w szczególnych warunkach i w szczególnym charakterze, które za takie uznaje ustawa o emeryturach pomostowych (załączniki nr 1 i 2 do tej ustawy), a nie ustawa o emeryturach i rentach z FUS.

Za słuszne należy więc uznać stanowisko organu rentowego, że nie zachodziły podstawy do przyznania apelującemu emerytury pomostowej. Nie sposób nie zgodzić się z organem rentowym, iż brak podstaw do zakwalifikowania przedmiotowego okresu zatrudnienia jako pracy w szczególnych warunkach w rozumieniu art. 3 ust. 1 ustawy o emeryturach pomostowych, czyli jako wymienionej w załączniku nr 1 pod poz. 5 pracy bezpośrednio przy ręcznej obróbce wykańczającej odlewy: usuwaniu elementów układu wlewowego, ścinaniu, szlifowaniu powierzchni odlewów oraz ich malowaniu na gorąco.

Jak słusznie zarzuca bowiem organ rentowy, systematyka prac wymienionych pod kolejnymi pozycjami wspomnianego załącznika nr 1 do ustawy o emeryturach pomostowych (obejmującego wykaz prac w szczególnych warunkach) jednoznacznie wskazuje, iż poczynając od poz. 4 dotyczą one prac wykonywanych w hutnictwie, którym z całą pewnością nie odpowiadają będące udziałem ubezpieczonego w omawianym okresie od 1 stycznia 1992r. do 31 stycznia 2024r. - jako ortopedy mechanika - czynności polegające na wykonywaniu odlewów z gipsu (pozytyw) po to, by już bezpośrednio stworzyć z niego określony element ze skóry, metalu, czy później już z tworzywa tj. właśnie gorset, kołnierz ortopedyczny, protezę, wkładkę czy ortezę - nawet jeśli swoją pracę wykonywał w warunkach szkodliwych dla zdrowia. Przy czym Sąd Apelacyjny nie podzielił poglądu wyrażonego przez Sąd Najwyższy w cytowanym przez odwołującego uzasadnieniu wyroku z 5 lipca 2023r., I USKP 91/22, a na który to odwołujący również powoływał się w apelacji.

W tej sytuacji należy przyjąć, że ubezpieczony nie spełnia przesłanki określonej w art. 49 pkt 3 ustawy o emeryturach pomostowych, ponieważ wykazane przez ubezpieczonego okresy pracy, nie są okresami pracy w warunkach szczególnych lub w szczególnym charakterze w rozumieniu ustawy o emeryturach pomostowych. Nie wystarczy zatem wykazanie na ten dzień wymaganego okresu pracy w warunkach szczególnych w rozumieniu art. 32 i 33 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, albowiem konieczne jest także aby praca ta była pracą w warunkach szczególnych w rozumieniu ustawy o emeryturach pomostowych (art. 49 pkt 3).

Prace w szczególnych warunkach - zgodnie z art. 3 ust 1 ustawy o emeryturach pomostowych - to prace związane z czynnikami ryzyka wymienionymi w art. 3 ust 2 ustawy, które z wiekiem mogą z dużym prawdopodobieństwem spowodować trwałe uszkodzenie zdrowia, wykonywane w szczególnych warunkach środowiska pracy, determinowanych siłami natury lub procesami technologicznymi, które mimo zastosowania środków profilaktyki technicznej, organizacyjnej i medycznej stawiają przed pracownikami wymagania przekraczające poziom ich możliwości, ograniczony w wyniku procesu starzenia się jeszcze przed osiągnięciem wieku emerytalnego, w stopniu utrudniającym ich pracę na dotychczasowym stanowisku; wykaz prac w szczególnych warunkach określa załącznik nr 1 do ustawy.

Z kolei prace o szczególnym charakterze - zgodnie z art. 3 ustęp 3 ustawy o emeryturach pomostowych - to prace wymagające szczególnej odpowiedzialności oraz szczególnej sprawności psychofizycznej, których możliwość należytego wykonywania w sposób niezagrażający bezpieczeństwu publicznemu, w tym zdrowiu lub życiu innych osób, zmniejsza się przed osiągnięciem wieku emerytalnego na skutek pogorszenia sprawności psychofizycznej, związanego z procesem starzenia się; wykaz prac o szczególnym charakterze określa załącznik nr 2 do ustawy.

W załączniku nr 1 i 2 do Ustawy o emeryturach pomostowych do kategorii prac w szczególnych warunkach zaliczono 40 rodzajów prac, zaś do kategorii prac w szczególnym charakterze – 24 rodzaje prac. Oznacza to istotne ograniczenie zakresu podmiotowego prawa do wcześniejszego przejścia na emeryturę z tytułu pracy w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze w porównaniu z regulacją zawartą w art. 32 Ustawy o emeryturach i rentach z FUS lub prac wynikających z wykazu A stanowiącego załącznik do cytowanego wyżej rozporządzenia Rady Ministrów z 7 lutego 1983 r. (dz. U z 1983 r. nr 8, poz. 43 z późn. zm.)

Podkreślić należy, iż pominięcie przez ustawodawcę niektórych rodzajów prac w katalogach prac uprawniających do emerytury pomostowej z konstytucyjną zasadą równości wobec prawa była już przedmiotem oceny Trybunału Konstytucyjnego np. w wyroku z dnia 25.11.2010 r. K 27/09 (publ. OTK- A 2010 z. 9, poz. 109), w którym stwierdził, że nie narusza konstytucyjnej zasady równości wobec prawa pominięcie w definicji prac w szczególnych warunkach zawartej w art. 3 ust. 1 i 2 oraz 3 Ustawy o emeryturach pomostowych oraz w załączniku nr 1 i 2 tej Ustawy min. czynników fizycznych i chemicznych, czy pracy w warunkach narażenia na zapylenie, promieniowanie jonizujące i działanie pól elektromagnetycznych. (por. wyrok TK z 3.03.2011 r., K.23/09, OTK 2011 z. 2, poz. 8 czy 16.03.2010 r., K. 17/09, OTK –A z 2010 r., z. 3, poz. 21).

Co istotne przepisy przewidujące prawo do emerytur pomostowych są przepisami szczególnymi, stanowiącymi wyjątek od przepisów dotyczących prawa do emerytury powszechnej, ich wykładnia rozszerzająca jest niedopuszczalna, podlegają one wykładni ścisłej.

W świetle wyroku Sądu Najwyższego z 8 grudnia 2005 r., I UK 104/05, który Sąd Apelacyjny w pełni podziela, wskazano, że „przepisy prawa ubezpieczenia społecznego mają charakter bezwzględnie obowiązujący. Tworzą system prawa ścisłego, zamkniętego. Nie mogą być interpretowane rozszerzająco, zwłaszcza przy zastosowaniu wykładni aksjologicznej.”

Wykaz prac określonych w art. 3 ust. 1 i 3 ustawy o emeryturach pomostowych jest zamknięty i nie podlega uzupełnieniu w toku działalności orzeczniczej, a to oznacza, że cech pracy o szczególnym charakterze lub w szczególnych warunkach nie mogą posiadać inne prace, chociażby zbliżone rodzajowo, których sposób wykonania i jakość mogły obniżyć się z wiekiem (zob. m.in.: wyrok SA w Szczecinie z 23.01.2014 r., III AUa 604/13, LEX nr 1441544, III AUa 715/14, LEX nr 1843148, wyrok NSA w Warszawie z 19.12.2014 r., I OSK 1867/13, LEX nr 1771927, wyrok SA w Białymstoku z 14.05.2014 r., III AUa 1850/13, LEX nr 1463774).

Z uwagi na powyższe nie są dopuszczalne żadne odstępstwa od treści przepisów cytowanej wyżej ustawy o emeryturach pomostowych. Wnioskodawca nie może zatem nabyć prawa do emerytury pomostowej na podstawie cytowanych wyżej przepisów.

Jak wskazał Sąd Apelacyjny w Białymstoku w wyroku z dnia 19 czerwca 2019 r. (III AUa 251/19) „zakres prac uznawanych za pracę w szczególnych warunkach wymienionych w ustawie o emeryturach pomostowych nie jest tożsamy z zakresem takich prac, na które wskazuje ustawa o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych i Rozporządzenie Rady Ministrów z 7 lutego 1983 r. o wieku emerytalnym pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze.” Z kolei zgodnie z wyrokiem Sądu Najwyższego z dnia 13 marca 2012 r. (II UK 164/11) „nie ma podstaw prawnych do przyznania emerytury pomostowej ubezpieczonemu, którego dotychczasowy okres pracy w warunkach szczególnych lub w szczególnym charakterze nie może być kwalifikowany jako prace w warunkach szczególnych w rozumieniu dziś obowiązujących przepisów (art. 3 ust. 1 ustawy o emeryturach pomostowych) lub o szczególnym charakterze (art. 3 ust. 3 ustawy o emeryturach pomostowych). Określenie „okres pracy w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze, w rozumieniu art. 3 ust. 1 i 3”, zawarte w art. 49 pkt. 3 ustawy o emeryturach pomostowych, oznacza okres pracy wskazany w art. 3 ust. 1 i 3 tej ustawy bez wliczania do niego okresów pracy w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze, w rozumieniu art. 32 i art. 33 ustawy emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych. Sąd Najwyższy wyraził taki pogląd również w wyroku z 4 września 2012 r. (I UK 164/12) i w wyroku z 22 lipca 2013r. (III UK 106/12).

Nie ulegało wątpliwości Sądu Apelacyjnego, że praca ortopedy-mechanika (jaką wykonywał w spornym okresie odwołujący) nie została wymieniona w art. 3 ust. 1 ani też w art. 3 ust. 3 ustawy z 19 grudnia 2008r. o emeryturach pomostowych, zatem nie sposób uznać by odwołujący spełnił wszystkie przesłanki do przyznania mu prawa do emerytury pomostowej.

W załącznikach nr 1 i 2 do ustawy o emeryturach pomostowych nie wymieniono jako prac w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze ortopedy mechanika. Jako prace wykonywane w szczególnych warunkach wskazano w pkt 5 zał. 1 prace bezpośrednio przy ręcznej obróbce wykańczającej odlewy: usuwanie elementów układu wlewowego, ścinanie, szlifowanie powierzchni odlewów oraz ich malowanie na gorąco, ale jak już była mowa wyżej dotyczy to nie jakiejkolwiek pracy, a wyłącznie pracy w hutnictwie oraz w pkt 33 zał. 1 wymieniono prace garbarskie bezpośrednio przy obróbce mokrych skór, a takiej pracy tzn. na tym stanowisku niewątpliwie odwołujący w spornym okresie nie wykonywał.

Należy również zauważyć, iż zgodnie z treścią Działu VII Wykazu A zatytułowanego „Prace w szczególnych warunkach, których wykonywanie uprawnia do niższego wieku emerytalnego” załącznika do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze, pracami w warunkach szczególnych były prace w magazynach skór surowych (garbarnie, skup), prace przy garbowaniu i wykańczaniu skór, produkcja spodów obuwniczych ze skóry, prace przy przygotowywaniu klejów toksycznych i innych środków chemicznych do produkcji wyrobów przemysłu skórzanego, prace związane ze szlifowaniem, klejeniem i wykańczaniem wyrobów przemysłu skórzanego, a także przetwórstwo i utylizacja odpadów skórzanych.

Po wejściu w życie ustawy o emeryturach pomostowych wykaz prac przy obróbce skór, który jest kwalifikowany jako praca w warunkach szczególnych, został drastycznie ograniczony. Zgodnie bowiem z pkt. 33 załącznika nr 1 do tej ustawy są to jedynie prace garbarskie bezpośrednio przy obróbce mokrych skór. Oznacza to, że aby starać się o przyznanie emerytury pomostowej ubezpieczony musi wykazać, że zakres jego obowiązków na zajmowanym stanowisku po 31 grudnia 2008 r. odpowiada rodzajowi prac wskazanych w przywołanym pkt 33 wykazu.

Pozwany zaliczył wprawdzie odwołującemu ponad 15 – letni okres pracy w warunkach szczególnych tj. okres wykonywania przez odwołującego pracy wskazanej w wykazie A dział VII pkt 14 rozporządzenia Rady Ministrów z 7 lutego 1983 r. tj. prace związane ze szlifowaniem klejeniem i wykańczaniem wyrobów przemysłu skórzanego, do którego na mocy zarządzenia Ministra Zdrowia i Opieki Społecznej z dnia 12 lipca 1983 r. w sprawie prac wykonywanych w szczególnych warunkach w zakładach pracy resortu zdrowia i opieki społecznej zaliczany był mechanik ortopeda. Jednak takie stanowisko pracy nie zostało już ujęte w załączniku nr 1 do ustawy o emeryturach pomostowych. Podkreślić należy, że odwołujący w okresie od 1 stycznia 1992 r. do 30 stycznia 2024 r. wykonywał prace mechanika ortopedy, jednak praca ta - wbrew stanowisku odwołującego - mogła zostać zaliczona jako praca wykonywana w warunkach szczególnych jedynie do 31 grudnia 2008 r., bowiem po tej dacie, na mocy przepisów ustawy o emeryturach pomostowych nie stanowiła już pracy w warunkach szczególnych.

Zresztą zaznaczyć należy, że E. J., która była przesłuchana przed Sądem I instancji w charakterze świadka przyznała, że pracodawca wystawiał świadectwa potwierdzające pracę w szczególnych warunkach tylko na podstawie poprzednich przepisów. Nie potwierdzał, by była to praca również wykonywana w takich warunkach, jak przewiduje to ustawa o emeryturach pomostowych.

W ocenie Sądu Odwoławczego, materiał dowodowy zgromadzony w sprawie nie pozwolił na przyjęcie, że w spornym okresie odwołujący wykonywał prace w warunkach szczególnych czy o szczególnym charakterze w rozumieniu art. 3 ust. 1 ustawy.

Zdaniem Sądu Apelacyjnego praca ubezpieczonego nie kwalifikuje się do zaliczenia do pracy w szczególnych warunkach w rozumieniu stosownych przepisów. Warunkiem skutecznego ubiegania się o emeryturę pomostową, w świetle wykładni językowej art. 4 ustawy, jest bowiem legitymowanie się określonym stażem pracy w warunkach szczególnych lub o szczególnym charakterze w rozumieniu ustawy o emeryturach pomostowych lub dotychczasowych przepisów przed dniem 1 stycznia 1999 r., oraz kontynuowanie pracy w szczególnych warunkach po dniu 31 grudnia 2008 r. - jednakże już tylko w rozumieniu art. 3 ust. 1 ustawy.

W ocenie Sądu Odwoławczego ubezpieczony nie wykazał spełnienia wszystkich przesłanek warunkujących przyznanie mu prawa do emerytury pomostowej, tym samym nie sprostał on obowiązkowi określonemu w art. 6 k.c. oraz art. 232 k.p.c., albowiem podnoszone przez niego argumenty co do wadliwości spornej decyzji ZUS nie znalazły potwierdzenia w zebranym w sprawie materiale dowodowym.

Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 233 § 1 k.p.c. poprzez brak wszechstronnego rozważenia materiału dowodowego oraz wadliwą ocenę materiału dowodowego należy stwierdzić, że zarzut ten nie zasługuje na uwzględnienie. Skuteczne postawienie zarzutu naruszenia art. 233 § 1 k.p.c. wymaga wykazania, że sąd uchybił zasadom logicznego rozumowania lub doświadczenia życiowego, to bowiem jedynie może być przeciwstawione uprawnieniu sądu do dokonywania swobodnej oceny dowodów. Nie jest natomiast wystarczające natomiast przekonanie strony o innej niż przyjął Sąd doniosłości poszczególnych dowodów i ich odmiennej ocenie niż ocena sądu (tak np. Sąd Najwyższy w orzeczeniu z dnia 6 listopada 1998 r. II CKN 4/98 - niepublikowane), a zgodnie ze stanowiskiem Sądu Najwyższego, które Sąd Apelacyjny w pełni popiera i akceptuje, do naruszenia przepisu art. 233 § 1 k.p.c. mogłoby dojść tylko wówczas, gdyby skarżący wykazał uchybienie podstawowym regułom służącym ocenie wiarygodności i mocy poszczególnych dowodów, tj. regułom logicznego myślenia, zasadzie doświadczenia życiowego i właściwego kojarzenia faktów (wyrok SN z dnia 16 grudnia 2005 r., III CK 314/05).

Sąd Apelacyjny zaznacza, iż spełnienie przez osobę ubiegającą się o emeryturę pomostową wszystkich ustawowych warunków do nabycia tego prawa (art. 4 lub art. 49 ustawy) nie może budzić wątpliwości, a świadczenie to może przysługiwać tylko takiej osobie, która rzeczywiście wykonywała prace objęte ustawą o emeryturach pomostowych i w warunkach w niej ustalonych (stale i w pełnym wymiarze). W rozpoznawanej sprawie nie zostało wykazane, że na dzień złożenia wniosku ubezpieczony legitymował się 15-letnim okresem pracy w warunkach szczególnych, w rozumieniu przepisów ustawy o emeryturach pomostowych , zatem nie spełnił wszystkich przesłanek warunkujących prawo do przyznania mu emerytury pomostowej, w związku z czym odmowna decyzja organu rentowego była prawidłowa.

W ocenie Sądu Apelacyjnego zarzuty podniesione w apelacji nie są zasadne, a stanowią wyłącznie polemikę z prawidłowymi ustaleniami Sądu I instancji w zakresie rodzaju czynności wykonywanych przez odwołującego i zawierają własną jedynie ocenę materiału dowodowego.

Reasumując Sąd Apelacyjny uznał, że twierdzenia odwołującego zawarte w apelacji przedstawiały własną ocenę zgromadzonego materiału dowodowego, nie zostały poparte przekonującymi dowodami, a zatem nie zasługiwały na uwzględnienie.

Wobec powyższego brak jest zatem w analizowanym stanie faktycznym podstaw do zastosowania ustawy z 19 grudnia 2008r. o emeryturach pomostowych i przyznania odwołującemu prawa do emerytury pomostowej.

Mając na uwadze powyższe Sąd Apelacyjny, w oparciu o treść art. 385 k.p.c. oddalił apelację odwołującego (punkt 1 wyroku).

O kosztach postępowania Sąd Apelacyjny orzekł na podstawie art. 98 § 1, 1 ¹, 3 i 4 k.p.c. w zw. z art. 99 k.p.c. oraz § 10 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych. Mając powyższe na względzie, tytułem zwrotu kosztów procesu (kosztów zastępstwa procesowego) zasądzono od K. B. na rzecz Zakładu Ubezpieczeń Społecznych I Oddział w P. kwotę 270 zł z ustawowymi odsetkami za opóźnienie w spłacie świadczenia pieniężnego od dnia uprawomocnienia się orzeczenia o kosztach do dnia zapłaty – tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego w instancji odwoławczej (punkt 2 wyroku).

sędzia Marta Sawińska