Portal Orzeczeń Sądu Apelacyjnego w Poznaniu

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 30 kwietnia 2025 r.

Sąd Apelacyjny w Poznaniu III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych

w składzie:

Przewodniczący: sędzia Marta Sawińska

Protokolant: Emilia Wielgus

po rozpoznaniu w dniu 30 kwietnia 2025 r. w Poznaniu na posiedzeniu niejawnym

sprawy J. W.

przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych I Oddział w P.

o wysokość podstawy wymiaru składek

na skutek apelacji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych I Oddział w P.

od wyroku Sądu Okręgowego w Poznaniu

z dnia 15 maja 2024 r. sygn. akt VIII U 1932/23

1.  zmienia zaskarżony wyrok i oddala odwołanie,

2.  zasądza od J. W. na rzecz Zakładu Ubezpieczeń Społecznych I Oddział w P. kwotę 90 zł z ustawowymi odsetkami za opóźnienie w spełnieniu świadczenia pieniężnego za czas po upływie tygodnia od doręczenia odpisu orzeczenia zobowiązanemu do zapłaty do dnia zapłaty – tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego.

3.  zasądza od J. W. na rzecz Zakładu Ubezpieczeń Społecznych I Oddział w P. kwotę 2700 zł z ustawowymi odsetkami za opóźnienie w spełnieniu świadczenia pieniężnego od dnia uprawomocnienia się orzeczenia o kosztach do dnia zapłaty - tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego w instancji odwoławczej.

Marta Sawińska

UZASADNIENIE

Decyzją nr (...) z 22 czerwca 2023 r., znak (...) Zakład Ubezpieczeń Społecznych I Oddział w P., na podstawie art. 83 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2022 r., poz. 1009 ze zm.) w zw. z art. 81 ust. 2, 2b-2d ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz. U. z 2022 r., poz. 2561 ze zm.) odmówił wszczęcia postępowania z uwagi na brak sporu oraz stwierdził, że Komornik Sądowy J. W. jako osoba prowadząca pozarolniczą działalność gospodarczą ma obowiązek opłacać składkę na ubezpieczenie zdrowotne, w przypadku:

- rocznej podstawy wymiaru składek jako dochód z działalności gospodarczej ustalony zgodnie z art. 81 ust. 2 ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych,

- miesięcznej podstawy wymiaru składki – dochód z działalności gospodarczej uzyskany w miesiącu poprzedzającym miesiąc, za który opłacana jest składka, ustalony zgodnie z art. 81 ust. 2c ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych.

W uzasadnieniu organ wskazał, że przepisem determinującym zasady ustalania wymiaru składek na ubezpieczenie zdrowotne i ich wysokość w stosunku do komorników sądowych jest art. 33 ust. 3 ustawy o komornikach sądowych, co oznacza, że w odniesieniu do komorników stosuje się wprost przepisy regulujące zasady ustalenia wysokości składek, jakie zostały określone dla osób prowadzących działalność gospodarczą. Nieistotne jest to, że komornicy sądowi nie są osobami prowadzącymi działalność gospodarczą w rozumieniu ustawy Prawo przedsiębiorców, której to okoliczności ZUS nie kwestionuje. Organ rentowy uznał, że komornik sądowy jakkolwiek nie jest przedsiębiorcą to dla celów ubezpieczeń społecznych jak i ubezpieczenia zdrowotnego został zrównany pod względem tak obowiązków jak i uprawnień z osobami, które prowadzą działalność w rozumieniu ustawy Prawo Przedsiębiorców. Zdaniem organu rentowego do komorników traktowanych na gruncie przepisów ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych jako osoby prowadzące działalność gospodarczą należy ustalić wysokość podstawy wymiaru składki zdrowotnej w ścisłym powiazaniu z ich formą opodatkowania oraz wysokością uzyskiwanych dochodów/przychodów z działalności gospodarczej, w rozumieniu przepisów podatkowych, czyli na podstawie art. 81 ust. 2 ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych.

Odwołanie od powyższej decyzji złożył J. W., wnosząc o jej zmianę poprzez uznanie, że jako płatnik składek będący komornikiem sądowym, przy ustaleniu wysokości podstawy wymiaru składki na ubezpieczenie zdrowotne powinien stosować art. 79 ust. 1 w zw. z art. 81 ust. 2za ustawy z 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych.

W uzasadnieniu odwołujący wskazał, że jest komornikiem sądowym, który pełni służbę na mocy powołania przez Ministra Sprawiedliwości, jest funkcjonariuszem publicznym działającym przy sądzie rejonowym, który podlega nadzorowi tego sądu. Odwołujący zaznaczył, że przepisy ustawy o komornikach sądowych jednoznacznie stwierdzają w art. 33 ust. 1 ustawy o komornikach sądowych, że nie jest przedsiębiorcą w rozumieniu przepisów regulujących podejmowanie, wykonywanie i zakończenie działalności gospodarczej. Nadto odwołujący podniósł, że nie podlega wpisowi do centralnej ewidencji i informacji o działalności gospodarczej. Powyższe wskazuje zatem, że stanowisko Zakładu Ubezpieczeń Społecznych jest błędne.

Wyrokiem z 15 maja 2024 r., Sąd Okręgowy w Poznaniu w sprawie VIII U 1932/23

zmienił zaskarżoną decyzję i ustalił, że podstawę wymiaru składek na ubezpieczenie zdrowotne J. W. jako osoby prowadzącej pozarolniczą działalność od lutego 2022 r. stanowi kwota przeciętnego wynagrodzenia w sektorze przedsiębiorstw w IV kwartale roku poprzedniego włącznie z wypłatami z zysku.

Na mocy art. 387 § 2 ¹ pkt 1 k.p.c. Sąd Apelacyjny odstąpił od szczegółowego przedstawienia podstawy faktycznej wyroku, albowiem Sąd II instancji nie zmienił ani nie uzupełnił ustaleń faktycznych poczynionych przez Sąd I instancji i przyjął je w całości za własne.

Apelację od powyższego wyroku wywiódł Zakład Ubezpieczeń Społecznych I Oddział w P. zaskarżając go w całości i zarzucając mu naruszenie przepisów art. 81 ust. 2 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz. U. z 2024r. poz. 146) w zw. z art. 33 ust. 3 ustawy z dnia 22 marca 2018 r. o komornikach sądowych (Dz. U. z 2023 r. poz. 1691) poprzez ich niezastosowanie.

Wskazując na powyższe zarzuty, wniósł o zmianę wyroku w całości i oddalenie odwołania, ewentualnie o uchylenie wyroku w całości i przekazanie sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania, a także o zasądzenie od odwołującego na rzecz organu rentowego kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego za obie instancje.

Odwołujący nie złożył odpowiedzi na apelację Zakładu Ubezpieczeń Społecznych I Oddział w P..

Sąd Apelacyjny zważył co następuje:

Apelacja Zakładu Ubezpieczeń Społecznych I Oddział w P. jest uzasadniona, czego następstwem jest wydanie w sprawie wyroku reformatoryjnego.

Na wstępie Sąd II instancji podkreśla, że co prawda Sąd Okręgowy dokonał niezbędnych ustaleń faktycznych, natomiast dokonał błędnej oceny prawnej, której nie podzielił Sąd II instancji.

Kwestią sporną w przedmiotowej sprawie była interpretacja przepisów wprowadzonych od 1 stycznia 2022 r. przez ustawę z dnia 29 października 2021 r. o zmianie ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, ustawy o podatku od osób prawnych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2021 r. poz. 2105), która m.in. składkę zdrowotną uzależnia od tego, w jaki sposób osoby prowadzące działalność ustalają podatek dochodowy od osób fizycznych. Z kolei Sąd I instancji odwołując się do treści art. 79a ust. 1 i 2, art. 81 ust. 2 oraz art. 81 ust. 2za ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz. U. z 2021 r, poz. 1285 z późn. zm.), podzielił stanowisko odwołującego, iż jako komornicy powinni być traktowani z punktu widzenia ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej jak pozostałe osoby prowadzące działalność pozarolniczą, o których mowa w art. 81 ust. 2za. Z takim stanowiskiem jednak nie zgadza się Sąd Apelacyjny, albowiem interpretacja przedstawiona przez Sąd Okręgowy jest błędna.

Przypomnieć należy, że zdaniem organu rentowego komornik sądowy nie jest osobą, o której mowa w art. 8 ust. 6 pkt 1 ustawy systemowej, czyli przedsiębiorcą, ale dla potrzeb podlegania ubezpieczeniom społecznym i ubezpieczeniu zdrowotnemu oraz opłacania składek na ubezpieczenia społeczne i ubezpieczenie zdrowotne jest traktowany tak jak przedsiębiorca.

W tym miejscu Sąd Odwoławczy zwraca uwagę na wyrok Sądu Apelacyjnego w Białymstoku z dnia 15 maja 2024r. sygn. III AUa 17/24 w którym to Sąd przeanalizował do jakiej grupy należy odnieść komorników, a które to stanowisko tut. Sąd w pełni podziela.

Punktem wyjścia do jakiejkolwiek interpretacji w sprawie jest treść art. 33 ust. 3 ustawy z dnia 22 marca 2018 r. o komornikach sądowych (Dz. U.2023.1691 t.j., dalej zwana „ustawą o komornikach sądowych”). Zgodnie z tym przepisem: „Do komornika stosuje się przepisy ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz. U. z 2022 r. poz. 2647, z późn. zm.), ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2023 r. poz. 1230) oraz ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz. U. z 2022 r. poz. 2561, z późn. zm.), dotyczące osób prowadzących pozarolniczą działalność gospodarczą”.

Treść cytowanego przepisu jest jednoznaczna i oczywista. Stosując ten przepis należy, wprost w odpowiednich ustawach odnaleźć przepisy dotyczące osób prowadzących pozarolniczą działalność gospodarczą i zastosować je do komorników, chyba, że jakiś szczególny przepis (inny niż art. 33 ust. 3 ustawy o komornikach sądowych) wyłączałby zastosowanie do komorników regulacji odnoszącej się do osób prowadzących pozarolniczą działalność gospodarczą.

Sąd zwraca uwagę na spójność terminologiczną ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U.2024.497 t.j. zwana dalej „ustawą systemową”) oraz ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz. U.2024.146 t.j.). Wynika to z zastosowanej techniki legislacyjnej, polegającej na odwołaniu się w ustawie o ubezpieczeniu zdrowotnym do ustawy systemowej. Zgodnie z art. 5 pkt 21 ustawy o ubezpieczeniu zdrowotnym użyte w ustawie określenie „osoba prowadząca działalność pozarolniczą” oznacza osobę, o której mowa w art. 8 ust. 6 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych. Ten ostatni przepis stanowi natomiast, że za osobę prowadzącą pozarolniczą działalność uważa się:

1) osobę prowadzącą pozarolniczą działalność gospodarczą na podstawie przepisów ustawy z dnia 6 marca 2018 r. - Prawo przedsiębiorców lub innych przepisów szczególnych, z wyjątkiem ust. 6a;

2) twórcę i artystę;

3) osobę prowadzącą działalność w zakresie wolnego zawodu:

a) w rozumieniu przepisów o zryczałtowanym podatku dochodowym od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne,

b) z której przychody są przychodami z działalności gospodarczej w rozumieniu przepisów o podatku dochodowym od osób fizycznych;

4) wspólnika jednoosobowej spółki z ograniczoną odpowiedzialnością oraz wspólników spółki jawnej, komandytowej lub partnerskiej;

4a) akcjonariusza prostej spółki akcyjnej wnoszącego do spółki wkład, którego przedmiotem jest świadczenie pracy lub usług;

4b) komplementariusza w spółce komandytowo-akcyjnej; 5) osobę prowadzącą publiczną lub niepubliczną szkołę, inną formę wychowania przedszkolnego, placówkę lub ich zespół, na podstawie przepisów ustawy z dnia 14 grudnia 2016 r. - Prawo oświatowe (Dz. U. z 2023 r. poz. 900, 1672, 1718 i 2005).

Na gruncie ustawy systemowej jak i ustawy o ubezpieczeniu zdrowotnym osoba prowadząca pozarolniczą działalność gospodarczą jest jedną z osób prowadzących pozarolniczą działalność. W przypadku, gdy spośród osób prowadzących pozarolniczą działalność przepisy wyróżniają osobę prowadzącą pozarolniczą działalność gospodarczą, poprzez wskazanie takiej nazwy lub odwołanie się do osób wymienionych w art. 8 ust. 6 pkt 1 ustawy systemowej, to wówczas przepisy te odnoszą się również do komorników. Podkreślił, że w art. 8 ust. 6 ustawy systemowej, poza pkt 1, nie wymieniono innych kategorii osób, które można by uznać za osoby prowadzące pozarolniczą działalność gospodarczą. Wystarczy ponowne przyjrzenie się treści art. 8 ust. 6 ustawy systemowej.

Kwestię wysokości składek na ubezpieczenie zdrowotne reguluje Dział IV Rozdział 2 ustawy o ubezpieczeniu zdrowotnym. Wysokość składki na ubezpieczenie zdrowotne osób prowadzących pozarolniczą działalność wyznaczają art. 79a i art. 81 ust. 2-2zd. Spośród tych przepisów do komornika należy zastosować te które odnoszą się osób prowadzących pozarolniczą działalność gospodarczą.

Skomplikowanie regulacji dotyczącej wysokości składek na ubezpieczenie zdrowotne osób prowadzących pozarolniczą działalność wynika z umieszczenia w jednym artykule większości, odnoszącej się do tego, regulacji. Zastosowana technika legislacyjna utrudnia percepcję. Analiza art. 81 ust. 2 i 2b-2zd pozwala jednak na ustalenie do jakich grup podmiotów odnoszą się poszczególne przepisy.

Wyróżnienie poszczególnych grup osób prowadzących pozarolniczą działalność, do których mają zastosowanie te czy inne przepisy art. 81 ust. 2 i 2b-2zd zostało dokonane ze względu na: rodzaje działalności, o których mowa w art. 8 ust. 6 ustawy systemowej i zasady opłacania podatku PIT.

Grupy tych osób zostały podzielone następująco

A) osoby prowadzące działalność pozarolniczą, o których mowa w art. 8 ust. 6 pkt 1, 3, 4 i 5 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych oraz w art. 18 ust. 1 ustawy z dnia 6 marca 2018 r. - Prawo przedsiębiorców, opłacających podatek dochodowy na zasadach określonych w art. 27, art. 30c lub art. 30ca ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych - do tych osób zastosowanie ma art. 81 ust. 2 (a także art. 81 ust. 2b-2d);

B) osoby prowadzące działalność pozarolniczą, o których mowa w art. 8 ust. 6 pkt 1, 3, 4 i 5 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych oraz w art. 18 ust. 1 ustawy z dnia 6 marca 2018 r. - Prawo przedsiębiorców, które stosują opodatkowanie w formie ryczałtu od przychodów ewidencjonowanych zgodnie z przepisami ustawy z dnia 20 listopada 1998 r. o zryczałtowanym podatku dochodowym od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne (Dz. U. z 2022 r. poz. 2540 oraz z 2023 r. poz. 1059 i 1414) - do tych osób zastosowanie ma art. 81 ust. 2e (a także art. 81 ust. 2ga; dodatkowo art. 81 ust. 2h-2y, odnoszące się obydwu kategorii osób wskazanych wyżej w punktach 1 i 2);

C) osoby prowadzące działalność pozarolniczą, o których mowa w art. 8 ust. 6 pkt 1 i 3 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych oraz w art. 18 ust. 1 ustawy z dnia 6 marca 2018 r. - Prawo przedsiębiorców, które stosują opodatkowanie w formie karty podatkowej zgodnie z przepisami ustawy z dnia 20 listopada 1998 r. o zryczałtowanym podatku dochodowym od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne - do tych osób zastosowanie ma art. 81 ust. 2z,

D) pozostałe osoby prowadzące działalność pozarolniczą wymienione w art. 8 ust. 6 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych, innych niż wskazane w ust. 2, 2e, 2z i 2zaa - do tych osób zastosowanie ma art. 81 ust. 2za;

E) osoby prowadzące działalność pozarolniczą wymienione w art. 8 ust. 6 pkt 2 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych, które jednocześnie prowadzą inną działalność pozarolniczą wymienioną w art. 8 ust. 6 tej ustawy, z której opłacają podatek dochodowy z działalności gospodarczej na zasadach określonych w art. 27, art. 30c lub art. 30ca ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych lub na zasadach określonych w ustawie z dnia 20 listopada 1998 r. o zryczałtowanym podatku dochodowym - do tych osób zastosowanie ma art. 81 ust. 2 zaa.

Dodatkowo - art. 8 ust. 2ya wymienia osoby współpracujące z osobami prowadzącymi działalność pozarolniczą oraz osobami, o których mowa w art. 18 ust. 1 ustawy z dnia 6 marca 2018 r. - Prawo przedsiębiorców.

Zasadniczym pytaniem pozostaje do której grupy należy zaliczyć odwołującego (jako komornika). W tym celu należy po prostu ustalić jakie przepisy odnoszą się do osób prowadzących pozarolniczą działalność gospodarczą (przepisy te będą się odnosiły zarazem do komorników z mocy art. 33 ust. 3 ustawy o komornikach sądowych). Następnie należy ustalić według jakich zasad wnioskodawca opłaca podatek dochodowy od osób fizycznych.

Odpowiedź jest prosta i zgodna ze stanowiskiem organu rentowego. Odwołującego się należy zaliczyć do osób wymienionych wyżej w punkcie pierwszym, ponieważ:

- stosuje się do niego przepisy dotyczące osób prowadzących pozarolniczą działalność gospodarczą, czyli inaczej mówiąc dotyczące osób wymienionych w art. 8 ust. 6 pkt 1 ustawy systemowej;

- opłaca on podatek liniowy, czyli określony w art. 30c ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych.

W konsekwencji do odwołującego się mają zastosowanie zasady obliczania składki rocznej i miesięcznej określone w art. 81 ust. 2, 2b-d, dlatego decyzja organu rentowego była prawidłowa.

Przepisy zawarte w art. 81 ust. 2 i 2b-2zd regulują sytuację wszystkich podmiotów prowadzących pozarolniczą działalność, wymienionych w art. 8 ust. 6 ustawy systemowej. Z drugiej strony przepisy te odnoszą się tylko do podmiotów wymienionych w art. 8 ust. 6 ustawy systemowej (oczywiście bez uwzględnienia przepisów innych ustaw np. art. 33 ust. 3 ustawy o komornikach sądowych). Zasadniczo podmioty te zostały podzielone na cztery grupy (wyżej opisane w punktach A-D), bądź pięć - jeżeli uwzględnić sytuację zbiegu opisaną wyżej w punkcie E. Toteż w zakres podmiotowy art. 81 ust. 2za (wyznaczony treścią tego przepisu) nie mogą wchodzić inne podmioty niż wymienione w art. 8 ust. 6 ustawy systemowej.

Z punktu widzenia logiki i rachunku zbiorów zakres podmiotowy regulacji zawartej w art. 81 ust. 2za, wyznacza się dopiero poprzez określenie do jakich podmiotów odnoszą się regulacje zawarte w art. 81 ust. 2, 2e, 2z, 2zaa. Podmioty określone w tych ostatnich przepisach nie są objęte regulacją art. 81 ust. 2za. Inaczej mówiąc zastosowanie art. 81 ust. 2, 2e, 2z, 2zaa eliminuje możliwość zastosowania art. 81 ust. 2za, jako że ten ostatni odnosi się do „pozostałych osób prowadzących działalność pozarolniczą wymienionych w art. 8 ust. 6 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych, innych niż wskazane w ust. 2, 2e, 2z i 2zaa.”

Zastosowanie art. 81 ust. 2za może nastąpić dopiero po stwierdzeniu, że dana osoba nie może być zaliczona do żadnej z kategorii osób wskazanych w art. 81 ust. 2, 2e, 2z i 2zaa.Tymczasem osoby prowadzące pozarolniczą działalność gospodarczą, wymienione są tylko w punktach A-C, to jest w art. 81 ust. 2, 2e i 2z. (pomijamy art. 81 ust. 2zaa, gdyż dotyczy on zbiegu, który nie ma tu zastosowania). Osoby te zostały podzielone na poszczególne kategorie ze względu na formę opodatkowania (podatek według zasad ogólnych, podatek liniowy, zryczałtowany podatek od przychodów ewidencjonowanych, karta podatkowa, podatek od kwalifikowanego dochodu z kwalifikowanych praw własności intelektualnej). Nie ma zatem żadnej osoby prowadzącej pozarolniczą działalność gospodarczą, którą można by uznać za osobę niewymienioną w art. 81 ust., 2, 2e, 2z.

Z kolei art. 81 ust. 2za nie tworzy jakieś niezidentyfikowanej, nowej kategorii „pozostałych osób prowadzących pozarolniczą działalność” niewymienionych w art. 8 ust. 6 ustawy systemowej, skoro art. 81 ust. 2za mówi, że chodzi o osoby pozostałe, ale wymienione w art. 8 ust. 6 ustawy systemowej. Odnosi on po prostu do zamkniętego zbioru osób wymienionych w art. 8 ust. 6 usus, a których nie dotyczą regulacje zawarte w art. 81 ust. 2, 2e, 2z, 2zaa. W konsekwencji, po wyeliminowaniu osób wymienionych w art. 81 ust. 2, 2e, 2z ze zbioru osób określonych w art. 8 ust. 6 ustawy systemowej, art. 81 ust. 2za dotyczyć będzie pozostałych osób wymienionych w art. 8 ust. 6 ustawy systemowej, czyli twórcy i artysty; akcjonariusza prostej spółki akcyjnej wnoszącego do spółki wkład, którego przedmiotem jest świadczenie pracy lub usług; komplementariusza w spółce komandytowo-akcyjnej.

Komornik (z samego faktu bycia komornikiem) nie jest twórcą, artystą, akcjonariuszem prostej spółki akcyjnej wnoszącym do spółki wkład, którego przedmiotem jest świadczenie pracy lub usług, czy też komplementariuszem w spółce komandytowo-akcyjnej. Nie jest zatem zrozumiałe dlaczego mają się do niego stosować przepisy odnoszące się do tych osób. Oczywiście komornik nie jest też osobą prowadzącą pozarolniczą działalność gospodarczą. I dlatego właśnie przepisy art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. c czy też art. 81 ust. 2 mają zastosowanie do komorników, nie z samego faktu prowadzenia przez nich działalności gospodarczej, ale na podstawie jasnego przepisu - art. 33 ust. 3 ustawy o komornikach sądowych.

Literalna wykładnia przepisu art. 33 ustawy z 22 marca 2018 r. o komornikach wskazuje wprost, że komornika traktuje się jako osobę prowadząca pozarolniczą działalność gospodarczą na potrzeby ubezpieczeń społecznych nie na podstawie art. 8 ust. 6 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, ale wprost na podstawie art. 33 ust. 3 ustawy o komornikach. W konsekwencji komornika na potrzeby ubezpieczeń społecznych potraktowano jako podmiot spełniający definicję określoną w pkt 1 art. 8 ust. 6 ww. ustawy. Komornik nie jest przy tym definiowany jako osoba prowadząca pozarolniczą działalność gospodarczą na podstawie ustawy Prawo przedsiębiorców i nie musi spełniać przesłanek tej ustawy, do których odsyła pkt 1 art. 8 ust. 6. To sama ustawa o komornikach na potrzeby ubezpieczeń społecznych wprowadza fikcję prawną i przypisuje komornikowi status osoby prowadzącej pozarolniczą działalność gospodarczą. (por. wyrok Sądu Okręgowego w Warszawie z 13 września 2023 r., XXI U 72/23, LEX nr 3663129)

Na potrzeby ubezpieczeń społecznych komornik ma obowiązek opłacać składki na ubezpieczenie zdrowotne jako osoba prowadząca pozarolniczą działalność gospodarczą w rozumieniu art. 8 ust. 6 pkt 1 ustawy sus. Tym samym podstawę ustalenia wymiaru składki określa zasadniczo art. 81 ust. 2 ustawy zdrowotnej. Komornik sądowy nie wypełnia tym samym dyspozycji art. 81 ust. 2za, gdyż nie jest traktowany jako pozostała osoba prowadząca działalność pozarolniczą (a więc nie pozarolniczą działalność gospodarczą) wymieniona w art. 8 ust. 6 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych (por. wyrok Sądu Okręgowego w Warszawie z 13 września 2023 r., XXI U 72/23, LEX nr 3663129).

Jeszcze raz podkreślić należy, że art. 81 ust. 2za nie ustanawia jakiejś nowej kategorii działalności gospodarczej niewymienionej w art. 8 ust. 6 pkt 1 ustawy systemowej. Natomiast podleganie przez komornika ubezpieczeniom społecznym (art. 6 ust. 1 pkt 5 w zw. z art. 8 ust. 6 pkt 1 ustawy systemowej), a poprzez to ubezpieczeniom zdrowotnym (art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. c). nie wynika z faktu prowadzenia przez komornika pozarolniczej działalności gospodarczej, lecz z tego, że zgodnie z art. 33 ust. 3 ustawy o komornikach sądowych do komorników stosuje się przepisy ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2023 r. poz. 1230), dotyczące osób prowadzących pozarolniczą działalność gospodarczą.

Interpretacja przepisów nie powinna być przeprowadzana w oderwaniu od metody regulacji zastosowanej w art. 33 ust. 3 ustawy o komornikach sądowych, jak też w oderwaniu od rzeczywistej treści art. 81 ust. 2za ustawy o ubezpieczeniu zdrowotnym.

Kierując się powyższymi względami, stwierdzić należy, że zaskarżony wyrok w punkcie 1 Sądu I instancji zapadł z naruszeniem przywołanych przepisów prawa materialnego, wobec czego Sąd Apelacyjny, na podstawie art. 386 § 1 k.p.c. zmienił zaskarżony wyrok w punkcie I i oddalił odwołanie (pkt 1 wyroku).

Zmiana zaskarżonego wyroku co do meritum sprawy, skutkowała zmianą orzeczenia w przedmiocie zwrotu kosztów procesu i zasądzeniem od J. W. na rzecz Zakładu Ubezpieczeń Społecznych I Oddział w P. kwotę 90 zł z ustawowymi odsetkami za opóźnienie w spełnieniu świadczenia pieniężnego za czas po upływie tygodnia od doręczenia odpisu orzeczenia zobowiązanemu do zapłaty do dnia zapłaty – tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego (pkt 2 wyroku).

O kosztach zastępstwa procesowego w postępowaniu apelacyjnym Sąd Apelacyjny orzekł na podstawie art. 98 § 1, 1 ¹, 3 i 4 k.p.c. w zw. z art. 99 k.p.c. i § 2 pkt 5 i § 10 ust.1 pkt 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości w sprawie opłat za czynności radców prawnych z dnia 22 października 2015r. Mając powyższe na względzie, zasądzono od J. W. na rzecz Zakładu Ubezpieczeń Społecznych I Oddział w P. kwotę 2700 zł z ustawowymi odsetkami za opóźnienie w spełnieniu świadczenia pieniężnego od dnia uprawomocnienia się orzeczenia o kosztach do dnia zapłaty - tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego w instancji odwoławczej (pkt 3 wyroku).

sędzia Marta Sawińska