Portal Orzeczeń Sądu Apelacyjnego w Poznaniu

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 1 kwietnia 2022 r.

Sąd Apelacyjny w Poznaniu III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych

w składzie:

Przewodniczący: sędzia Wiesława Stachowiak

Protokolant: Beata Tonak

po rozpoznaniu w dniu 1 kwietnia 2022 r. w Poznaniu na posiedzeniu niejawnym

sprawy J. S.

przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych II Oddział w P.

o emeryturę

na skutek apelacji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych II Oddział w P.

od wyroku Sądu Okręgowego w Koninie

z dnia 29 czerwca 2020 r. sygn. akt III U 410/20

1.  zmienia zaskarżony wyrok i oddala odwołanie;

2.  zasądza od wnioskodawcy J. S. na rzecz pozwanego Zakładu Ubezpieczeń Społecznych II Oddział w P. kwotę 420 zł (słownie: czterysta dwadzieścia złotych) wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie za czas po upływie tygodnia od dnia doręczenia wyroku zobowiązanemu do dnia zapłaty tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego za obie instancje.

Wiesława Stachowiak

UZASADNIENIE

Decyzją z dnia 02.04.2020r. znak (...) Zakład Ubezpieczeń Społecznych II Oddział w P. odmówił J. S. prawa do ponownego ustalenia prawa do emerytury w sprawie zakończonej prawomocną decyzją z dnia 25.10.2016r. znak: (...). W uzasadnieniu organ rentowy wskazał, że nie zmieniły się okoliczności dotyczące stażu pracy oraz wykonywania pracy w szczególnych warunkach, a do ponownego wniosku o świadczenie emerytalne nie zostały przedłożone nowe dowody dotyczące wykonywania pracy w szczególnych warunkach na dzień 01.01.1999r.

Od powyższej decyzji odwołał się J. S.. Wniósł o zmianę decyzji i przyznanie prawa do emerytury w obniżonym wieku z tytułu pracy w szczególnych warunkach.

Wyrokiem z dnia 29 czerwca 2020r., w sprawie III U 410/20, Sąd Okręgowy w Koninie:

I. zmienił zaskarżoną decyzję w ten sposób, że przyznał wnioskodawcy J. S. prawo do emerytury w obniżonym wieku począwszy od miesiąca, w którym został złożony wniosek tj. od 1 stycznia 2020 r.

II. zasądził od pozwanego na rzecz odwołującego kwotę 180 zł - tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego.

III. nie stwierdził odpowiedzialności organu rentowego za nieustalenie ostatniej okoliczności niezbędnej do wydania decyzji.

Powyższe rozstrzygnięcie zostało wydane w oparciu o następujące ustalenia faktyczne i prawne:

J. S. (ur. (...)) w okresie od 01.09.1972r. do 30.06.1975r. odbywał praktyczną naukę zawodu w (...) Odział w T..

Następnie w okresie od 10.07.1975r. do 11.09.1975r. pracował w (...) Odział w T. na stanowisku pomocnika kierowcy.

W okresie od dnia 29.09.1975r. do 28.04.1976r. odwołujący był zatrudniony na stanowisku pomocnika maszynisty żurawia samojezdnego w (...) w P..

W powyższych okresach nie wykonywał pracy w szczególnych warunkach lub szczególnym charakterze.

Następnie w od dnia 29.04.1976r. do dnia 14.04.1978r. odwołujący odbywał zasadniczą służbę wojskową.

W dniu 15.05.1978r. J. S. ponownie podjął zatrudnienie w (...) Oddział w T. jako mechanik napraw pojazdów samochodowych i pracował na tym stanowisku do 04.10.1978r. Do obowiązków odwołującego należało dokonywanie napraw pojazdów mechanicznych. Zajmował się on m.in. naprawą resorów i hamulców, remontami silników, naprawami chłodnic oraz naprawami podwozia. W przedsiębiorstwie (...) było około 200 pojazdów, a mechanicy byli podzieleni na pracowników zatrudnionych w kanałach oraz pracujących poza kanałami. Większość prac wykonywana była w kanałach remontowych. Odwołujący wykonywał swoje obowiązki wyłącznie w kanałach remontowych.

Natomiast od dnia 05.10.1978r. odwołujący został przeniesiony na stanowisko kierowcy konwojenta i pracę tą świadczył do 31.12.1991r. W okresie od 05.10.1978r. do 07.10.1991r. pracował na stanowisku kierowcy na pojazdach powyżej 3,5 tony i wykonywał wówczas pracę w warunkach szczególnych lub szczególnym charakterze.

Następnie odwołujący prowadził działalność gospodarczą.

Z tytułu zatrudnienia w (...) w T. odwołującemu zostało wydane świadectwo wykonywania pracy w szczególnych warunkach, potwierdzające jego zatrudnienie w warunkach szczególnych od 15.05.1978r. do 07.10.1991r. jako kierowcy na pojazdach powyżej 3,5 ton na stanowisku wymienionym w wykazie A dział VIII poz. 2 pkt 5 załącznika do Zarządzenia nr 64 Ministra Komunikacji z dnia 29.06.1983r. w sprawie prac w szczególnych warunkach w zakładach pracy resortu komunikacji, których wykonanie uprawnia do niższego wieku emerytalnego oraz wzrostu emerytury lub renty inwalidzkiej.

W dniu 09.08.2016r. J. S. złożył do organu rentowego wniosek o emeryturę oświadczając, że jest członkiem otwartego funduszu emerytalnego i wnosi o przekazanie środków zgromadzonych na rachunku na dochody budżetu państwa. We wniosku odwołujący powołał się na dokumenty złożone do akt o ustalenie kapitału początkowego oraz dołączył świadectwo wykonywania prac w szczególnych warunkach z Przedsiębiorstwa (...) w Likwidacji w T..

Po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego organ rentowy decyzją z dnia 12.09.2016r. odmówił odwołującemu przyznania emerytury. ZUS uznał, że odwołującym legitymuje się okresem 26 lat, 2 miesięcy i 3 dni okresów składkowych i nieskładkowych. Ponadto ZUS uznał za pracę w szczególnych warunkach okres zatrudnienia od 15.05.1978r. do 07.10.1991r., zgodnie ze świadectwem wykonywania pracy w szczególnych warunkach z dnia 28.08.2000r. w wymiarze 13 lat, 4 miesiące i 24 dni.

Odwołanie od decyzji złożył J. S., który załączył dodatkowe dowody w sprawie w postaci umowy o pracę z (...) w P., umowy o praktyczną naukę zawodu z (...) w P. Oddział w T., umowy o pracę z (...) w P. Oddział w T..

Po ponownym przeanalizowaniu sprawy organ rentowy wydał kolejną decyzję z dnia 25.10.2016r., w której odmówił odwołującemu prawa do emerytury uznając, że udowodnił 26 lat, 2 miesiące i 3 dni okresów składkowych i nieskładkowych, w tym 13 lat, 4 miesiące i 24 dni pracy w warunkach szczególnych lub w szczególnym charakterze wobec wymaganych 15 lat pracy w tym charakterze. Natomiast z powodu braku dokumentów potwierdzających wykonywanie pracy w szczególnych warunkach w okresach od 01.09.1972r. do 30.06.1975r., od 10.07.1975r. do 11.09.1975r. oraz od 29.09.1975r. do 27.04.1976r., organ rentowy nie zaliczył powyższych okresów do pracy wykonywanej w warunkach szczególnych.

Od powyższej decyzji J. S. wniósł odwołanie, a Sąd Okręgowy w Koninie wyrokiem z dnia 21.03.2017r. wydanym w sprawie III U 736/16 oddalił odwołanie. W uzasadnieniu wyroku Sąd stwierdził, że w okresie od 01.09.1972r. do 30.06.1975r. odwołujący odbywał praktyczną naukę zawodu w (...) Oddział w T. i tego okresu nie można zaliczyć do pracy w warunkach szczególnych lub w szczególnym charakterze, ponieważ uczeń nie pracuje w takim wymiarze czasu pracy jak pracownik. Sąd uznał, że również pracy odwołującego w tym przedsiębiorstwie w okresie od 10.07.1975r. do 11.09.1975r. nie można zaliczyć do pracy w warunkach szczególnych lub w szczególnym charakterze ponieważ odwołujący był wówczas pomocnikiem kierowcy i pomagał przy manewrowaniu. Ponadto Sąd stwierdził, że okresu zatrudnienia w (...) w P. od 29.09.1975r. do 27.04.1976r. na stanowisku pomocnika maszynisty żurawia samojezdnego nie można zaliczyć do pracy w warunkach szczególnych lub o szczególnym charakterze ponieważ odwołujący wykonywał czynności pomocnicze związane z obsługą żurawia, a nie z faktyczną obsługą żurawia. Nawet jeśli zajmował się obsługą żurawia to robił to sporadycznie, tj. nie wykonywał tej pracy stale i w pełnym wymiarze czasu pracy. Nadto Sąd podkreślił, że z uwagi na to, że w okresie od 29.09.1975r. do 28.04.1976r. odwołujący nie wykonywał pracy w szczególnych warunkach lub szczególnym charakterze nie było możliwym zaliczenie odwołującemu czasu odbywania służby wojskowej (tj. okresu od 29.04.1976r. do 14.04.1978r.) do okresu wymaganego do nabycia prawa do emerytury w obniżonym wieku emerytalnym, pomimo faktu że po jej zakończeniu podjął i wykonywał od dnia 15.04.1978r. do dnia 07.10.1991r. pracę w szczególnych warunkach. Wymogiem takiego zaliczenia jest bowiem zatrudnienie w warunkach szczególnych jeszcze przed powołaniem do czynnej służby zawodowej.

Od wyroku Sądu Okręgowego z dnia 21.03.2017r. wydanego w sprawie III U 736/16 odwołujący wniósł apelację, a Sąd Apelacyjny w Poznaniu wyrokiem z dnia 19.07.2018r. wydanym w sprawie o sygn. akt III AUa 592/17 oddalił apelację. W uzasadnieniu Sąd Apelacyjny odniósł się do okresu zatrudnienia odwołującego od 01.09.1972r. do 30.06.1975r. w (...) Odział w T. i w pełni zaakceptował ocenę dokonaną przez Sąd Okręgowy. Odnosząc się do zatrudnienia od 10.07.1975r. do 11.09.1975r. w (...) Odział w T., Sąd Apelacyjny również w podzielił ocenę prawna dokonaną przez Sąd I instancji. Sąd II Instancji podkreślił, że wbrew twierdzeniom odwołującego fakt wykonywania od 10.07.1975r. do 11.09.1975r. pracy na stanowisku kierowcy, a nie pomocnika kierowcy, nie wynika ze zgromadzonego materiału dowodowego. Również w odniesieniu do kolejnego spornego zatrudnienia ‒ od 29.09.1975r. do 28.04.1976r. w (...) w P., Sąd Apelacyjny podzielił w całości jego ocenę prawną dokonaną przez Sąd I instancji. Odnosząc się do kwestii doliczenia okresu służby wojskowej do okresów zatrudnienia w warunkach szczególnych, Sąd Apelacyjny wskazał, że w orzecznictwie wyrażony jest pogląd, że zaliczenie okresu niezawodowej służby wojskowej do okresu pracy w szczególnych warunkach jest możliwe w sytuacji, gdy pracownik wykonujący pracę w szczególnych warunkach został powołany do wojska i po zwolnieniu ze służby wojskowej w przepisanym terminie (30 dni) zgłosił powrót do tej samej pracy, którą wykonywał bezpośrednio przed rozpoczęciem służby. Sąd Apelacyjny uznał, że w przedmiotowej sprawie taka sytuacja nie zaszła. Odwołujący bezpośrednio przed powołaniem do służby wojskowej, tj. do 28.04.1976r. pracował w (...) w P. na stanowisku pomocnika operatora żurawia samojezdnego, a zatem nie pracował w warunkach szczególnych. Natomiast po zakończeniu służby wojskowej w dniu 14 kwietnia 1978r. zatrudnił się powtórnie w (...) Oddział w T. w charakterze mechanika samochodowego. Wniosek o powtórne zatrudnienie złożył 6 maja 1978r. Dopiero od 05.10.1978r. odwołujący został zatrudniony jako kierowca konwojent. Jednocześnie Sąd Apelacyjny zmienił w tym zakresie ustalenia poczynione przez Sąd I instancji w oparciu o to świadectwo pracy i stwierdził, że odwołujący pracę na stanowisku wymienionym w załączniku do rozporządzenia z 7 lutego 1983r. w wykazie A, dziale VIII, poz. 2 wykonywał od 05.10.1978r. do 07.10.1991r. Zatem okres pracy w warunkach szczególnych wynosi 13 lat i 2 dni, a nie ‒ jak przyjął organ rentowy i za nim Sąd Okręgowy ‒ 13 lat, 4 miesiące i 24 dni. W konsekwencji oznacza to, że zarówno przed powołaniem do służby wojskowej, jak i po jej zakończeniu odwołujący nie wykonywał pracy w warunkach szczególnych, co oznacza brak podstaw do zaliczenia okresu odbywania służby wojskowej do okresów zatrudnienia w warunkach szczególnych.

W dniu 04.11.2019r. odwołujący wystąpił z ponownym wnioskiem o przyznanie prawa do emerytury. Decyzją z dnia 05.12.2019r. ZUS odmówił prawa do ponownego ustalenia prawa do emerytury w sprawie zakończonej prawomocną decyzją z dnia 25.10.2016r., w której odmówiono prawa do emerytury.

Z kolejnym wnioskiem o przyznanie prawa do emerytury w obniżonym wieku odwołujący wystąpił w dniu 27.01.2020r. Zaskarżoną decyzją z dnia 02.04.2020r. organ rentowy odmówił prawa do ponownego ustalenia prawa do emerytury w sprawie zakończonej prawomocną decyzją z dnia 25.10.2016r., w której odmówiono prawa do emerytury.

W oparciu o wyżej ustalony stan faktyczny Sąd Okręgowy wskazał, że odwołanie J. S. jest zasadne.

Sąd Okręgowy powołując art. 114 ustawy z dnia 17.12.1998r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych wskazał, że w sprawie zakończonej prawomocną decyzją organ rentowy, na wniosek osoby zainteresowanej lub z urzędu, uchyla lub zmienia decyzję i ponownie ustala prawo do świadczeń lub ich wysokość, jeżeli po uprawomocnieniu się decyzji zostaną przedłożone nowe dowody lub ujawniono nowe okoliczności istniejące przed wydaniem tej decyzji, które mają wpływ na prawo do świadczeń lub ich wysokość.

Zdaniem Sądu Okręgowego w przedmiotowej sprawie nową okolicznością mającą wpływ na prawo odwołującego do emerytury jest ustalenie przez Sąd Apelacyjny w Poznaniu w sprawie III AUa 592/17, że J. S. po odbyciu zasadniczej służby wojskowej, w okresie od 15.05.1978r. do 04.10.1978r. pracował na stanowisku mechanika napraw pojazdów samochodowych, a nie na stanowisku kierowcy.

Zatem zasadne było ponowne rozpoznanie sprawy o przyznanie odwołującemu prawa do emerytury wcześniej.

Sąd Okręgowy przytoczył następnie podstawę prawną dochodzonego przez wnioskodawcę prawa do emerytury z tytułu pracy w warunkach szczególnych, tj. art. 184 ust. 1 i 2 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych oraz przepisy rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze (Dz.U.1983.8.43 ze zm.), które zachowuje moc obowiązującą również pod rządami ustawy z dnia 17 grudnia 1998r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych.

Ocena, czy dana praca wykonywana jest w szczególnych warunkach winna nastąpić w oparciu o przepisy rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze, a to przez przyporządkowanie wykonywanej przez ubezpieczonego pracy do rodzajów prac wymienionych w jego załącznikach wykazie A i B. Powołane rozporządzenie jest bowiem podstawowym aktem prawnym ustalającym warunki wcześniejszej emerytury, w tym kwalifikującym oznaczoną pracę jako pracę w szczególnych warunkach, której stałe wykonywanie w pełnym wymiarze czasu pracy może rodzić uprawnienia emerytalne.

W stanowiącym załącznik do ww. rozporządzenia wykazie A, w dziale XIV pod poz. 16 jako prace w szczególnych warunkach wymieniono prace wykonywane w kanałach remontowych przy naprawie pojazdów mechanicznych lub szynowych.

Sąd Okręgowy wskazał, że bezsporne było, że J. S. ukończył (...) lat w dniu (...) posiada wymagany okres składkowy i nieskładkowy oraz jest członkiem otwartego funduszu emerytalnego i wniósł o przekazanie środków zgromadzonych na tym rachunku na dochody budżetu państwa.

Kwestią sporną pozostawało natomiast, czy odwołujący na dzień 1 stycznia 1999r. posiadał co najmniej 15 lat stażu pracy w szczególnych warunkach. W poprzednio rozpoznawanej przed Sądem I Instancji – Sądem Okręgowym w Koninie (sygn. III U 736/16) i Sądem II Instancji – Sądem Apelacyjnym w Poznaniu (sygn. III AUa 592/17) sprawie J. S. o prawo do emerytury w obniżonym wieku emerytalnym ustalono, że odwołujący legitymuje się okresem pracy w szczególnych warunkach lub szczególnym charakterze wynoszącym 13 lat i 2 dni. Jako okres pracy w szczególnych warunkach zaliczono okres zatrudnienia w (...) w T. od 05.10.1978r. do 07.10.1991r.

W przedmiotowej sprawie sporne było w szczególności czy do okresu pracy w warunkach szczególnych można zaliczyć okres zatrudnienia w (...) w T. od 15.05.1978r. do 04.10.1978r. i okres odbywania zasadniczej służby wojskowej.

Zdaniem Sadu Okręgowego biorąc pod uwagę wyniki przeprowadzonego w sprawie postępowania dowodowego stwierdzić należy, że odwołujący pracował w pełnym wymiarze czasu pracy w szczególnych warunkach w (...) w T. w okresie od 15.05.1978r. do 04.10.1978r jako mechanik napraw pojazdów samochodowych. Odwołujący zajmował się wówczas naprawą pojazdów mechanicznych w kanałach remontowych. Niewątpliwie praca odwołującego w tym okresie odpowiada pracy wymienionej w załączniku do Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze w wykazie A dziale XIV poz. 16, tj. pracy wykonywanej w kanałach remontowych przy naprawie pojazdów mechanicznych lub szynowych.

Ponadto odnośnie zaliczenia odwołującemu okresu zasadniczej służby wojskowej jako pracy w warunkach szczególnych należy podkreślić, że zgodnie z orzecznictwem Sądu Najwyższego okres służby wojskowej dla żołnierza zatrudnionego przed powołaniem do czynnej służby wojskowej w warunkach szczególnych, który po zakończeniu tej służby podjął zatrudnienie w tych samych warunkach, jest nie tylko okresem służby, ale także okresem pracy w warunkach szczególnych (wyrok SN z dnia 05.08.2014r. I UK 442/13).

W ocenie Sądu I instancji po doliczeniu do już udowodnionego przez odwołującego okresu pracy w warunkach szczególnych okresu zatrudnienia od 15.05.1978r. do 04.10.1978r. w (...) i okresu służby wojskowej odwołujący będzie legitymował się okresem pracy w szczególnych warunkach wynoszących ponad 15 lat.

Tym samym uznać należy, że odwołujący spełnił również ostatnią przesłankę do nabycia prawa do wcześniejszej emerytury, jaką jest wykazanie wymaganego 15-letniego stażu pracy w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze.

Stosownie do art. 100 ust. 1 ustawy emerytalnej, prawo do świadczeń określonych w ustawie powstaje z dniem spełnienia wszystkich warunków wymaganych do nabycia tego prawa. Termin powstania prawa do emerytury reguluje przepis art. 129 ust. 1 ustawy emerytalnej, który stanowi, że świadczenia wypłaca się poczynając od dnia powstania prawa do tych świadczeń, nie wcześniej jednak niż od miesiąca, w którym zgłoszono wniosek. Wniosek o przyznanie prawa do emerytury ubezpieczony złożył 27.01.2020r., a wiek emerytalny osiągnął 27.08.2016r. Należało zatem przyjąć, że prawo do emerytury odwołujący nabył poczynając od 01.01.2020r., tj. od dnia złożenia wniosku.

Mając powyższe na względzie, Sąd Okręgowy na podstawie art. 477 ¹⁴ § 2 k.p.c. zmienił zaskarżoną decyzję i przyznał odwołującemu prawo do wcześniejszej emerytury począwszy od miesiąca, w którym złożony został wniosek, tj. 01.01.2020r. (pkt I wyroku).

O kosztach procesu orzeczono na podstawie art. 108 i 98 § 1 i 3 k.p.c. w zw. § 9 ust. 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (pkt II wyroku).

Na podstawie art. 118 ust. 1a ustawy emerytalnej Sąd Okręgowy stwierdził brak odpowiedzialności organu rentowego za nieustalenie istnienia okoliczności niezbędnej do wydania decyzji w sprawie przyznania rekompensaty (pkt III wyroku).

Apelację od powołanego rozstrzygnięcia - w całości - wniósł organ rentowy, zarzucając:

1. naruszenie prawa materialnego, art. 114 ust. 1 pkt 1 ustawy o emeryturach i rentach z FUS, przez jego niewłaściwe zastosowanie i uznanie, że okoliczności powołane przez odwołującego stanowią nowe dowody lub okoliczności w rozumieniu tego przepisu, w sytuacji gdy te dowody i okoliczności w nich stwierdzone były rozpoznawane przez organ rentowy w postępowaniu zakończonym prawomocną decyzją o odmowie przyznania prawa do emerytury oraz sądy obu instancji rozpoznających odwołanie od decyzji organu rentowego i apelację od wyroku Sadu I instancji i nie miały żadnego wpływu ma prawo do świadczenia;

2. naruszenie prawa materialnego - art. 184 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z FUS poprzez uznanie, zaliczenie do okresu pracy w warunkach szczególnych okresu służby wojskowej w sytuacji, gdy odwołujący przed powołaniem do wojska nie wykonywał pracy w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze;

3. naruszenie prawa materialnego - art. 184 ust. 1 w zw. z art. 27 ustawy o emeryturach i rentach z FUS poprzez przyznanie odwołującemu prawa do emerytury w sytuacji, gdy odwołujący nie posiada wymaganego 15 letniego okresu pracy w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze.

Wskazując na wyżej sprecyzowane zarzuty pozwany wnosił o: zmianę zaskarżonego wyroku i oddalenie odwołania oraz zasadzenie od odwołującego na swoją rzecz zwrotu kosztów zastępstwa procesowego.

W odpowiedzi na apelację odwołujący wniósł o jej oddalenie i zasądzenie od pozwanego na swoją rzecz kosztów postępowania apelacyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego.

Sąd Apelacyjny zważył, co następuje:

Apelacja jest zasadna i skutkuje zmianą zaskarżonego wyroku i oddaleniem odwołania.

Istotą niniejszej sprawy było ustalenie, czy odwołującemu przysługuje prawo do ponownego ustalenia emerytury z tytułu pracy w warunkach szczególnych zgodnie z art. 184 ust. 1 i 2 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych w zw. z § 2 i 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze. Przy czym sporne było, czy w sprawie zastosowanie znajdzie art. 114 ust. 1 pkt 1 ustawy o emeryturach i rentach z FUS, a mianowicie czy po uprawomocnieniu się decyzji z dnia 25 października 2016r. odmawiającej wnioskodawcy prawa do emerytury, zostały przedłożone nowe dowody lub ujawniono nowe okoliczności istniejące przed wydaniem tej decyzji, które miały wpływ na prawo do świadczenia.

W ocenie Sądu Apelacyjnego wykładnia prawa zastosowana przez Sąd Okręgowy jest błędna, zaś trafny jest powołany w apelacji zarzut naruszenia art. 114 ust. 1 pkt 1 ustawy o emeryturach i rentach z FUS, przez jego niewłaściwe zastosowanie i uznanie, że okoliczności powołane przez odwołującego stanowią nowe dowody lub okoliczności w rozumieniu tego przepisu, w sytuacji gdy te dowody i okoliczności były rozpoznawane przez organ rentowy w decyzji z 25 października 2016r. oraz przez Sąd Okręgowy jak i Sąd Apelacyjny orzekające w sprawie z odwołania od tej decyzji (III U 736/16 i III AUa 592/17) i nie miały żadnego wpływu ma prawo do świadczenia.

Sąd II instancji podzielił zarzuty apelującego, że Sąd Okręgowy błędnie zastosował art. 114 ust. 1 pkt 1 ustawy emerytalnej. Powołany przepis upoważnia organ rentowy do ponownego ustalenia prawa do świadczeń lub ich wysokości, na wniosek osoby zainteresowanej lub z urzędu, jeżeli po uprawomocnieniu się decyzji w sprawie świadczeń zostaną przedłożone nowe dowody lub ujawnione okoliczności istniejące przed wydaniem tej decyzji, które mają wpływ na prawo do świadczeń lub ich wysokość.

Odnosząc się do przesłanki "nowych okoliczności" (art. 114 ust. 1 pkt 1) ustawy emerytalnej) wskazać należy, że termin ten obejmuje swoim zakresem zarówno okoliczności faktyczne, jak i okoliczności sprawy. Okoliczności faktyczne są to fakty ustalone na podstawie dowodów, które mają wpływ na prawo do świadczeń lub ich wysokość, zaś okoliczności sprawy dotyczą uchybień organu rentowego na etapie stosowania prawa materialnego lub w trakcie podejmowania czynności procesowych. Ujawnienie nowych okoliczności polega więc na ujawnieniu faktów, która mają wpływ na powstanie prawa do świadczenia lub na jego wysokość oraz na ujawnieniu uchybień w stosowaniu prawa materialnego lub procesowego (por. wyrok SN z dnia 17 sierpnia 2016 r. I UK 333/15; wyrok SN z dnia 26 lipca 2013 r. III UK 145/12). W judykaturze wskazuje się też, że dla skuteczności postępowania o ponowne ustalenie wysokości świadczenia konieczne jest zaistnienie jednej z przesłanek wymienionych w art. 114 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z FUS, tj. przedłożenie nowych dowodów lub ujawnienie okoliczności występujących przed wydaniem prawomocnej decyzji organu rentowego, a niebranych pod uwagę w uprzednim postępowaniu. Z nowych dowodów musiałyby wynikać nie jakiekolwiek nieuwzględnione wcześniej okoliczności, ale okoliczności mające wpływ na wysokość świadczenia. Za nowymi dowodami musi stać potencjalna możliwość dokonania innych, mających istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia (art. 227 k.p.c.) ustaleń faktycznych, niż te, które weszły do podstawy faktycznej wyroku, przesądzając o oddaleniu odwołania.

Uwzględniając powyższe – istotne jest – na co trafnie wskazywał apelujący, że okres od 15.05.1978r. do 04.10.1978r. już w decyzji z dnia 25 października 2016r. był uznany był przez organ rentowy uznany jako okres pracy w szczególnych warunkach jako praca kierowcy samochodu o ładowności powyżej 3,5 ton i nie stanowił przedmiotu sporu. W decyzji z dnia 25 października 2016r. pozwany wskazał, że uznał za pracę w szczególnych warunkach okres zatrudnienia od 15.05.1978r. do 7.10.1991r. w wymiarze 13 lat, 4 miesiące i 24 dni. Zakład nie uznał za pracę w warunkach szczególnych okresów od 1.09.1972r. do 30.06.1975r. i od 10.07.1975r. do 11.09.1975r., od 1.09.1972r. do 30.06.1975r. oraz od 29.09.1975r. do 27.04.1976r. a także okresu zasadniczej służby wojskowej.

Stanowisko organu rentowego w tym zakresie aktualnie również nie uległo zmianie.

Co prawda w sprawie III AUa 592/17 Sąd Apelacyjny w Poznaniu analizując zebrany w sprawie materiał dowodowy w pisemnych motywach wyroku stwierdził, że w okresie od 15.05.1978r. do 04.10.1978r odwołujący nie pracował jako kierowca samochodu o ładowności powyżej 3,5 tony lecz jako mechanik pojazdów samochodowych i nie uznał tego okresu do okresu pracy w szczególnych warunkach. Jednakże jak słusznie wskazywał apelujący - okres ten nadal pozostaje uznany za okres pracy w szczególnych warunkach zgodnie z prawomocną decyzją z dnia 25 października 2016r.

Przyjęcie przez Sąd Okręgowy że nowa okolicznością w sprawie jest stwierdzenie przez Sąd Apelacyjny, że w okresie od 15.05.1978r. do 04.10.1978r. odwołujący pracował na stanowisku mechanika napraw pojazdów samochodowych, a nie na stanowisku kierowcy, doprowadziło do sytuacji w której Sąd Okręgowy prowadził postępowanie w celu uznania za okres pracy w szczególnych warunkach wcześniej uznanego i nie kwestionowanego przez organ rentowy okresu od 15.05.1978r. do 04.10.1978r. W konsekwencji dokonane przez Sąd Okręgowy ustalenia w zakresie uznania za okres pracy w szczególnych warunkach okresu od 15.05.1978r. do 04.10.1978r. nie miały żadnego wpływu na prawo do świadczenia skoro jak wskazywano okres ten w decyzji z dnia 25 października 2016r. jest uznany za okres pracy w szczególnych warunkach. W konsekwencji ustalenia Sądu Okręgowego nie były istotne dla rozstrzygnięcia bowiem nie zmieniła się kwalifikacja okresu pracy od 15.05.1978r. do 04.10.1978r. jako okresu pracy w szczególnych warunkach.

Sąd Apelacyjny zgodził się także z argumentem apelującego, że nie było podstaw do odmiennej kwalifikacji okresu służby wojskowej odwołującego – inaczej aniżeli uznały Sądy obu instancji w sprawach III U 736/16 i III AUa 592/17 i organ rentowy w decyzji z dnia 25 października 2016r. Nie zaistniały żadne nowe okoliczności, ani nie pojawiły się nowe dowody, zaś przy niezmienionym stanie faktycznym Sąd Okręgowy bezpodstawnie dokonał odmiennej kwalifikacji okresu służby wojskowej uznając ten okres za okres pracy w szczególnych warunkach. W konsekwencji niewłaściwego zastosowana art. 114 ust. 1 pkt 1 ustawy o emeryturach i rentach z FUS Sąd Okręgowy przyznał odwołującemu prawo do emerytury z tytułu pracy w warunkach szczególnych, pomimo iż odwołujący nadal nie posiada wymaganego 15 letniego okresu pracy w szczególnych warunkach.

Reasumując - wobec braku wykazania przez odwołującego spornej przesłanki 15 lat pracy w warunkach szczególnych, Sąd Apelacyjny na podstawie art. 386 § 1 k.p.c. zmienił zaskarżony wyrok i oddalił odwołanie.

Ponieważ apelacja pozwanego została uwzględniona i ostatecznie oddalono odwołanie, a tym samym to odwołującego należało uznać za stronę przegrywającą sprawę, to stosownie do art. 98 § 1 i 3 k.p.c. w zw. z art. 99 k.p.c. i art. 108 § 1 k.p.c. oraz § 9 ust. 2 i § 10 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych – zasądzono od J. S. na rzecz pozwanego kwotę 420 zł wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie za czas po upływie tygodnia od dnia doręczenia wyroku zobowiązanemu do dnia zapłaty tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego za obie instancje.

Wiesława Stachowiak